۲۰۹۲۳.عنه عليه السلامـ في صِفَةِ مَن يَتَصدّى للحُكمِ بَينَ الاُمَّةِ و لَيس لذلكَ بأهلٍ ـ: ......... و رجُلٌ قَمَشَ جَهلاً ، مُوضِعٌ في جُهّالِ الاُمَّةِ ، عادٍ (غادِرٌ) في أغباشِ الفِتنَةِ ، عَمٍ بما في عَقدِ الهُدنَةِ ، قد سمّاهُ أشباهُ النّاسِ عالِما و لَيس بهِ . ^۱

۳۹۱۳

أصنافُ النّاسِ فِي الإيمانِ

الكتاب :

الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرا وَ نِفَاقا و أَجْدَرُ أَلاَّ يَعْلَمُوا حُدُودَ مَا أَنْزَلَ اللّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ * وَ مِنَ الأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَما وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَ اللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ * وَ مِنَ الأَعْرَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الاْخِرِ وَ يَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبَاتٍ عِنْدَ اللّهِ وَ صَلَوَاتِ الرَّسُولِ أَلاَ إِنَّهَا قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ» . ^۲

۲۰۹۲۳.امام على عليه السلامـ در وصف كسى كه بر مسند داورى ميان مردم مى نشيند در حالى كه شايستگى اين كار را ندارد ـفرمود : ......... و ديگر مردى است كه انبوهى از جهل و نادانى را در خود فراهم آورده، در ميان نادانان امّت مى تازد، در تيرگى هاى فتنه و گمراهى مى شتابد، در راه ايجاد صلح و آشتى ميان مردم كور است، مردم نمايان او را دانشمند مى نامند، در حالى كه نادانى بيش نيست.

۳۹۱۳

طبقات مردم به لحاظ ايمان

قرآن:

«باديه نشينان عرب، در كفر و نفاق [از ديگران ]سخت تر و به اينكه حدود آنچه را خدا بر فرستاده اش نازل كرده، ندانند، سزاوارترند و خدا داناى حكيم است. و برخى از آن باديه نشينان كسانى هستند كه آنچه را [در راه خدا] هزينه مى كنند، خسارتى [براى خود ]مى دانند و براى شما پيشامدهاى بد انتظار مى برند. پيشامد بد بر آنان باد و خدا شنواى داناست. و برخى [ديگر] از باديه نشينان كسانى هستند كه به خدا و روز واپسين ايمان دارند و آنچه را انفاق مى كنند مايه تقرّب نزد خدا و دعاهاى پيامبر مى دانند. بدانيد كه اين انفاق مايه تقرّب آنهاست. به زودى خدا ايشان را در جوار رحمت خويش درآورد، كه خدا آمرزنده مهربان است».

۳۹۱۱

فُضولُ الرِّجالِ

۲۰۹۲۱.تهذيب الأحكام :اُتِيَ أميرُ المؤمنينَ عليه السلام و هُو بالبَصرَةِ برجُلٍ يُقامُ علَيهِ الحَدُّ ، قالَ : فلَمّا قَرُبوا و نَظَرَ في وجُوهِهِم ، قالَ : فأقبَلَ جَماعَةٌ مِن النّاسِ فقالَ أميرُ المؤمنينَ عليه السلام : يا قَنبَرُ ، انظُرْ ما هذهِ الجَماعَةُ ؟ قالَ : رجُلٌ يُقامُ علَيهِ الحَدُّ .
قالَ : فلَمّا قَرُبوا و نَظَرَ في وُجوهِهِم قالَ : لا مَرحَبا بوُجوهٍ لا تُرى إلاّ في كُلِّ سُوءٍ ، هؤلاءِ فُضولُ الرِّجالِ ، أمِطْهُم عَنّي يا قَنبَرُ . ^۱

۳۹۱۲

أشباهُ الرِّجالِ

۲۰۹۲۲.الإمامُ عليٌّ عليه السلامـ مِن خُطبَتِهِ و هُو يَستَنهِضُ بِها النّاسَ حِينَ وَرَدَ خَبرُ غَزوِ الأنبارِ مِن قِبَلِ جَيشِ مُعاوِيَةَ فلَم يَنهَضوا ـ: يا أشباهَ الرِّجالِ و لا رِجالَ ! حُلُومُ الأطفالِ ، و عُقُولُ رَبّاتِ الحِجالِ ، لَوَدِدتُ أنّي لَم أرَكُم و لَم أعرِفْكُم مَعرِفَةً ـ و اللّهِ ـ جَرَّت نَدَما، و أعقَبَت سَدَما، قاتَلَكُمُ اللّهُ ! لَقد مَلَأتُم قَلبي قَيحا ، و شَحَنتُم صَدري غَيظا ، و جَرَّعتُموني نَغَبَ التَّهمامِ أنفاسا ، و أفسَدتُم علَيَّ رأيِي بالعِصيانِ و الخِذلانِ . ^۲

۳۹۱۱

مردمان فضول

۲۰۹۲۱.تهذيب الأحكام :در بصره مردى را براى جارى كردن حدّ بر او نزد امير المؤمنين عليه السلام آوردند. در اين هنگام جماعتى از مردم به طرف آن حضرت به راه افتادند. امام فرمود : اى قنبر! ببين اين جمعيت چيست؟ و فرمود : مردى است كه حدّ بر او جارى مى شود [و تماشا ندارد] .
چون آن عدّه نزديك آمدند و حضرت به صورت آنان نگاه كرد، فرمود : ناخوش باد چهره هايى كه جز در صحنه هاى بد و ناخوشايند ديده نمى شوند، اينان جماعتى فضول هستند. اى قنبر! آنان را از من دور كن.

۳۹۱۲

مرد نماها

۲۰۹۲۲.امام على عليه السلامـ آنگاه كه خبر حمله سپاه معاويه به شهر انبار را شنيد و در خطبه اى مردم را به جهاد فرا خواند، اما آنان از جاى نجنبيدند ـفرمود : اى مرد نمايان نامرد! انديشه هايتان چون كودكان و خردهايتان به مانند خرد نوعروسان است. كاش شما را نمى ديدم و با شما آشنا نمى شدم، آشنايى اى كه به خدا قسم، پشيمانى با خود آورد و غم و اندوه به بار نشاند. خدا شما را بكشد! دلم را آكنده از چرك و سينه ام را لبريز از خشم كرديد و جرعه هاى غم و اندوه را پياپى به من نوشانديد و با نافرمانى و دست شستن از كمك و يارى، رأى و تدبير مرا تباه (بى اثر) ساختيد.