13
فهرستگان نسخه‌هاي خطّي حديث و علوم حديث شيعه 2

سه . چهل و هفت اثر مهمّ حديثى شيعه

نسخه‏ها :

۲۴۲۰ . قم، مدرسه حجازيها : ۷۰/۵۹/۸۸۵۰، از اول تا باب چهاردهم (در ذكر طلب مال از حلال)، از آغاز و انجام افتادگى دارد، آغاز : به امامت ائمه اثنى عشر صلوات اللّه‏ عليهم اجمعين و بدون آن ثمرى نمى بخشد، نسخ، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، ۱۸۰ برگ، ۱۷سطر [فهرست مدرسه حجازيها].

با تدوين اين فهرستگان و احصاى آثار حديثى شيعه، زمينه براى تحقيقاتى جديد در اين عرصه فراهم آمده است . يكى از اين زمينه‏ها، امكان شناسايى آثار حديثى مورد توجه دانمشندان گذشته است؛ زيرا يكى از شاخصه‏هاى مورد توجه بودن كتابى در گذشته ، تعدّد نُسَخ خطّى آن اثر است . اين امكان در فهرستگان ، فراهم آمده است و در اين‏جا ۴۷ اثر حديثى كه بيشترين نسخه را داشته‏اند ، ذكر مى‏شوند تا محقّقان و فعّالان در عرصه‏هاى حديث بدانند كه اين آثار ، بيشتر از ديگر اثرها مورد توجه بوده‏اند و شايد لازم باشد كه امروزه نيز در عرصه حديثى جايگاه ويژه اين آثار ، حفظ گردد و اولويت اوّل در نشر ترويج آثار حديثى با اين آثار باشد .
عنوان اين آثار ـ كه تفصيل اطلاعات كتاب‏شناختى و نسخه‏شناختىِ آنها در متن كتاب حاضر مندرج است ـ و تعداد نُسَخ معرفى شده از هر كدام به قرار زير است:

كتب اربعه حديثى

۴۸۸ . آداب و سنن(فارسى)

از : مؤلف ناشناخته

۱ . الكافى ، كلينى ۱۱۰۰ نسخه
۲ . كتاب من لا يحضره الفقيه ، شيخ صدوق ۸۴۵ نسخه
۳ . تهذيب الأحكام ، شيخ طوسى ۷۲۳ نسخه
۴ . الاستبصار ، شيخ طوسى ۳۶۲ نسخه

كتب محمّدون ثلاث

بخشى از رساله‏اى است در آداب و سنن كه احاديثى را در اين موضوع، بدون نظم و ترتيب خاصى به فارسى آورده است. همچنين مطالب اخلاقى و داستانهايى از ائمه اطهار عليهم‏السلام و بزرگان در آن ذكر شده است.
آغاز : گفتند دستورى داد تا خانه از براى او بسازند چون بدان خانه.

۵ . بحارالأنوار ، علاّمه مجلسى ۷۴۸نسخه
۶ . الوافى ، فيض كاشانى ۵۲۳ نسخه
۷ . وسايل الشيعة ، شيخ حُرّ عاملى ۲۹۳ نسخه

ديگر كتاب‏هاى حديثى

۸ . شرح اربعين حديث ، شيخ بهايى ۳۳۹ نسخه
۹ . صافى در شرح كافى ، ملا خليل قزوينى ۳۲۸ نسخه
۱۰ . نهج البلاغة ، سيد رضى ۲۸۷ نسخه
۱۱ . عيون أخبار الرضا عليه‏السلام ، شيخ صدوق ۲۱۳ نسخه
۱۲ . شرح أصول الكافى ، ملا صالح مازندرانى ۱۸۸ نسخه
۱۳ . جامع الأخبار ، محمّد بن محمّد شعيرى ۱۸۴ نسخه
۱۴ . عوالم العلوم ، بحرانى ۱۶۷ نسخه
۱۵ . مصباح‏الشريعة ومفتاح‏الحقيقة، منسوب به امام صادق عليه‏السلام ۱۶۵ نسخه
۱۶ . ترجمه اربعين شيخ‏بهايى (ترجمه قطب شاهى)، خاتون آبادى ۱۶۴ نسخه
۱۷ . مجمع البحرين و مطلع النيرين ، فخر الدين طريحى ۱۴۰ نسخه
۱۸ . الاحتجاج على أهل اللجاج ، طبرسى ۱۲۷ نسخه
۱۹ . أنوار العقول فى أشعار وصى الرسول (ديوان على عليه‏السلام)، كيدرى ۱۲۶ نسخه
۲۰ . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ۱۱۹ نسخه
۲۱ . كمال الدين و تمام النعمة ، شيخ صدوق ۱۱۵ نسخه
۲۲ . نثر اللئالى ، طبرسى ۱۱۱ نسخه
۲۳ . اللوامع القدسية ، محمّد تقى مجلسى ۱۰۷ نسخه
۲۴ . الأمالى (المجالس) ، شيخ طوسى ۱۰۶ صفحه
۲۵ . عين الحياة (شرح وصاياى پيامبر به ابوذر) ، علاّمه مجلسى ۱۰۰ نسخه
۲۶ . غرر الحكم و درر الكلم ، آمدى ۹۸ نسخه
۲۷ . مصابيح القلوب ، شيعى سبزوارى ۹۷ نسخه
۲۸ . صحيفة الرضا عليه‏السلام ۹۶ نسخه
۲۹ . التوحيد ، شيخ صدوق ۹۵ نسخه
۳۰ . علل الشرايع ، شيخ صدوق ۹۰ نسخه
۳۱ . شرح ديوان امام على عليه‏السلام ، ميبدى ۸۹ نسخه
۳۲ . الذهبية (طب الرضا عليه‏السلام) ۸۸ نسخه
۳۳ . حلية المتقين ، علاّمه مجلسى ۸۸ نسخه
۳۴ . شرح أصول الكافى ، ملا صدرا ۸۴ نسخه
۳۵ . ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ، شيخ صدوق ۸۲ نسخه
۳۶ . الخصال ، شيخ صدوق ۷۶ نسخه
۳۷ . معانى الأخبار ، شيخ صدوق ۶۹ نسخه
۳۸ . تفسير امام حسن عسكرى عليه‏السلام ۶۵ نسخه
۳۹ . تفسير القرآن ، على بن ابراهيم قمى ۶۲ نسخه
۴۰ . مصباح السالكين (شرح نهج البلاغه) ، ابن ميثم بحرانى ۶۱ نسخه
۴۱ . روضه‏التقين(شرح‏كتاب من لايحضره‏الفقيه)، محمّدتقى‏مجلسى ۶۱ نسخه
۴۲ . حاشية الكافى ، ملا رفيعا نائينى ۶۰ نسخه
۴۳ . رساله در رجعت ، علاّمه مجلسى ۵۹ نسخه
۴۴ . شرح حديث حقيقت ، عبدالرزاق كاشانى ۵۳ نسخه
۴۵ . مكارم الأخلاق ، طبرِسى ۵۳ نسخه
۴۶ . مرآة العقول ، علاّمه مجلسى ۵۱ نسخه
۴۷ . شرح توحيد الصدوق ، قاضى سعيد قمى ۵۰ نسخه


فهرستگان نسخه‌هاي خطّي حديث و علوم حديث شيعه 2
12

نسخه‏ها :

دو. فهرستگان نسخه‏هاى خطّى حديث و علوم حديث شيعه

اين فهرستگان ، اوّلين تلاش جامع در احصاى آثار حديثى است و ناگفته پيداست كه زمينه اصلى تدوين آن ، با گسترش انتشار كتاب‏شناسى‏ها و تلاش‏هاى بى وقفه كتاب‏شناسان شيعى ـ كه در چند دهه اخير ، رشد قابل توجهى داشته و حاصل آن ، انتشار صدها جلد كتاب‏شناسى و فهرست‏نامه بوده ـ فراهم آمده است .
كتاب حاضر ، در حقيقت ، تدوين و تنظيم مجموعه اطلاعاتى است كه انديشه‏مندان با صبر و حوصله و قلّت امكانات و تحمّل مشقّت‏ها از لابه‏لاى نسخ خطّى ، استخراج و در فهرست‏نامه‏ها ثبت نموده‏اند و بى شك ، بدون تلاش آنها ، تهيه اين فهرستگان به هيچ وجه ميسّر نمى‏گرديد .
اين بخش از فهرستگان ـ كه اختصاص به متون و شروح و ترجمه‏ها و فرهنگ‏نامه‏هاى حديثى شيعه دارد ـ مشتمل بر حدود ۲۶۳۰ عنوان كتاب و رساله است كه در ذيل آنها مشخصات ۱۶۰۷۷ نسخه خطّى معرّفى شده است .
با توجه به پيش رو بودن كتاب ، ذكر مزايا و ويژگى‏هاى آن ، لازم به نظر نمى‏رسد؛ ولى يادآورى مى‏شود كه غير از نگارنده ، محققانى كه نامشان پس از اين ، زيب اين دفتر مى‏گردد ، ساعت‏ها از عمر شريف خود را صرف تنقيح عنوان كتاب‏ها و كشف معضلات فهرست‏نامه‏ها و تطبيق اطلاعات نسخه‏شناسى‏ها نموده‏اند و در نهايت ، اطلاعات مندرج در اين كتاب ، نقل صِرف نوشته‏هاى فهرست‏نامه‏ها نيست ، بلكه اطلاعات ، تحليل شده و جرح و تعديل گرديده‏اند و در موارد متعدد ، مشاوره‏هاى علمى دقيقى بين محقّقان ، صورت گرفته تا مجهولات ، كشف شوندو اشتباهات ، تكرار نگردند . و على‏رغم اين دقّت‏ها ، اگر نقصان و اشتباهى رخ داده باشد ، متوجه نگارنده است كه چه بسا گستردگى كار و طولانى شدن دوره زمانى تحقيق موجب آن شده باشد .

۲۴۱۹ . قم، گلپايگانى : ۱۲۲/۲۹/۵۷۸۲، از آغاز و انجام افتادگى دارد، آغاز : كه در تو ساكن بودند و تو را آبادان داشتند حق تعالى فرمان داد و گفت رفتند و مردند گويا هرگز نبودند عيسى عليه السلام از آنجا بگذشت گور ديد بر سر راه گورهاى ديگر جدا ... حكايت آورده‏اند كه عيسى عليه السلام بر زمين شام گذر كرد، نستعليق، بدون نام كاتب، ۱۲۴۵ق، رساله اول مجموعه، ۲۲برگ، ۱۴ سطر [فهرست گلپايگانى، جديد].

۴۸۷ . آداب و سنن(فارسى)

از : مؤلف ناشناخته

رساله مفصلى است در آداب و سنن و اخلاق و پند و اندرز. مؤلف كه از علماى سده سيزده هجرى است ، كتابش را در يك مقدمه و بيست باب و هر باب را در يك مقدمه و چند فصل مرتب نموده است.
مباحث كتاب اغلب مستند به آيات و روايات مى‏باشد ، ولى متن روايات و نام مآخذ ذكر نشده است. فهرست ابواب كتاب در آغاز آن آمده با اين عناوين :
مقدمه : در ذكر بعضى از معجزات حضرت رسول صلى‏الله‏عليه‏و‏آله (نوزده معجزه)؛
باب اول : در ذكر فضيلت محبت اهل بيت عليهم‏السلام؛
باب دوم : در ذكر اين كه هيچ عصرى خالى از حجت نيست، در دو فصل ؛
باب سوم : در ذكر صفات، علامات، شرايط و معجزات امام ؛
باب چهارم : در ذكر اعتراف به عدم عبادت و اعتراف به عجز آن در چهار فصل؛
باب پنجم : در ذكر فضيلت دعا و فوايد آن و فضيلت بعضى از آيات قرآن در سه فصل؛
باب ششم : در ذكر فضيلت اذكارى كه مخصوص به وقتى نيست در شش فصل؛
باب هفتم : در ذكر اذكارى كه مخصوص به وقتى چندند در هفت فصل؛
باب هشتم : در ذكر فضيلت نماز شب در چهار فصل؛
باب نهم : در ذكر ثواب اعانت مؤمنان در دو فصل؛
باب دهم : در ذكر مذمت غيبت مؤمن در ده فصل؛
باب يازدهم : در ذكر مذمت سخريه و استهزا در سه فصل؛
باب دوازدهم : در ذكر مذمت خنديدن در چهار فصل؛
باب سيزدهم : در ذكر مذمت دنيا در چهار فصل؛
باب چهاردهم : در ذكر طلب مال از حلال در دو فصل؛
باب پانزدهم : در ذكر شرافت عمر و بى‏بهايى او در پنج فصل؛
باب شانزدهم : در ذكر خوف و رجا در دو فصل؛
باب هفدهم : در ذكر صفت تواضع و فروتنى؛
باب هجدهم : در ذكر مذمت صفت كبر و تكبر در دو فصل؛
باب نوزدهم : در ذكر مذمت صفت ريا و سمعه در دو فصل؛
باب بيستم : در ذكر مذمت صفت تندخويى و تندگويى در سه فصل؛
خاتمه : در ذكر قليلى از احاديث متفرقه.

  • نام منبع :
    فهرستگان نسخه‌هاي خطّي حديث و علوم حديث شيعه 2
    سایر پدیدآورندگان :
    ابوالفضل حافظيان، رضا قبادلو، مهدي سليماني آشتياني، احسان سرخه‌اي
    تعداد جلد :
    12
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1384
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 1838
صفحه از 468
پرینت  ارسال به