323
دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد هفتم

۱۳۷۵. نهج البلاغه: در يكى از سخنرانى‏هاى امام على عليه السلام در باره پيشامدهاى ناگوار آينده - : فرمود : «مرا چه شده است كه شما را كالبدهايى بى‏جان و جان‏هايى بى‏كالبد و عابدانى بى‏صلاحيت و تاجرانى بى‏منفعت و بيدارهايى خفته و گواهانى حضور نيافته و بينندگانى كور و شنوندگانى ناشنوا و گويندگانى گنگ مى‏بينم؟! پرچم گم‏راهى، بر پاى خود ايستاده و شاخه‏هاى خود را گسترانده و شما را به پيمانه خود، مى‏پيمايد و با دست خود مى‏كوبد . زمامدارش، از دين، بيرون و ايستاده بر گم‏راهى است. در آن روز، جز ته‏مانده‏هايى چون ته‏مانده‏هاى ديگ، از شما نمى‏ماند و يا خُرده‏هايى چون خُرده‏هاى فرو ريخته از بارها، و [فتنه‏] شما را چون پوست دبّاغى مى‏كند و به سان گندمِ درو شده مى‏كوبد و مؤمن را از ميان شما بيرون مى‏كشد، آن گونه كه پرنده، دانه درشت را از دانه خُرد، بر مى‏چيند.
به كجاها مى‏رويد و كارتان به كجا مى‏كشد و تا چند، در تاريكى‏ها سرگردانيد و دروغ‏ها فريبتان مى‏دهد؟! از كجا مى‏آورندتان و به كجايتان باز مى‏گردانند؟ هر مهلتى را فرجامى معيّن شده و هر غايبى را باز آمدنى است. از عالم خداشناس خود، گوش گيريد و دل‏هايتان را حاضر آوريد و اگر ندايتان داد، بيدار شويد ؛ كه پيشرو كاروان، با اهل آن، بايد راست باشد و پراكندگان را گرد آورد و انديشه‏اش را به كار گيرد. كار برايتان شكافته و پوست كنده است، آن سان كه مهره را مى‏شكافند و پوست درخت را براى صمغش مى‏كَنَند.
اين هنگام، باطل در جاى خود، قرار مى‏گيرد و جهل بر مَركب‏هايش سوار مى‏شود و بيداد، فزونى مى‏گيرد و دعوتگر [به حق ]اندك مى‏شود و روزگار، مانند درنده‏اى وحشى، حمله مى‏كند و شتر باطل، پس از خاموشى، نعره بر مى‏آورد و مردم بر گناه و بزهكارى، برادر و يار مى‏شوند و از دين، دورى مى‏كنند و بر دروغ، اتّفاق و با راستى، دشمنى دارند .
و چون چنين شود، فرزند، خشم پدر را بر مى‏انگيزد و باران [ ، كشت را] مى‏سوزاند و فرومايگان، درم مى‏افشانند و بزرگواران، تهى‏دست مى‏مانند و اهل آن روزگار، گرگ، فرمان‏روايانشان درنده، طبقه متوسّط آنها، طعمه آنان و نيازمندانِ آنها، مردگان اند. راستى، سر فرو كرده و دروغ، فراوان (/ گسترده) شده است. با زبان، دوستى مى‏كنند و به دل، دشمنى. فسق و فجور، مايه [افتخار و] نسب ، و عفّت‏ورزى، مايه شگفتى است و به اسلام، پوستين واژگونه فرو مى‏پوشند [و آن را وارونه جلوه مى‏دهند]».۱

1.نهج البلاغة : خطبه ۱۰۸، بحار الأنوار: ج ۳۴ ص ۲۴۰ .


دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد هفتم
322

۱۳۷۵. نهج البلاغة : مِن خُطبَةٍ لَهُ عليه السلام وهِيَ مِن خُطَبِ المَلاحِمِ :
ما لي أراكُم أشباحاً بِلا أرواحٍ وأَرواحاً بِلا أشباحٍ ، ونُسّاكاً بِلا صَلاحٍ ، وتُجّار عزّ و جلّ بِلا أرباحٍ ، وأَيقاظاً نُوَّماً ، وشُهود عزّ و جلّ غُيَّباً ، وناظِرَةً عَمياءَ ، وسامِعَةً صَمّاءَ ، وناطِقَةً بَكماءَ !
رايَةُ ضَلالَةٍ قَد قامَت عَلى‏ قُطبِها ، وتَفَرَّقَت بِشُعَبِها ، تَكيلُكُم بِصاعِها ، وتَخبِطُكُم بِباعِها ؛ قائِدُها خارِجٌ مِنَ المِلَّةِ ، قائِمٌ عَلَى الضِّلَّةِ ، فَلا يَبقى‏ يَومَئِذٍ مِنكُم إلاّ ثُفالَةٌ كَثُفالَةِ القِدرِ ، أو نُفاضَةٌ كَنُفاضَةِ العِكمِ ، تَعرُكُكُم عَركَ الأَديمِ‏۱ ، وتَدوسُكُم دَوسَ الحَصيدِ ، وتَستَخلِصُ المُؤمِنَ مِن بَينِكُمُ استِخلاصَ الطَّيرِ الحَبَّةَ البَطينَةَ مِن بَينِ هَزيلِ الحَبِّ .
أينَ تَذهَبُ بِكُمُ المَذاهِبُ وتَتيهُ بِكُم الغَياهِبُ‏۲ ، وتَخدَعُكُمُ الكَواذِبُ ؟ ومِن أينَ تُؤتَونَ ، وأَنّى‏ تُؤفَكونَ ؟ فَلِكُلِّ أجَلٍ كِتابٌ ، ولِكُلِّ غَيبَةٍ إيابٌ ، فَاستَمِعوا مِن رَبّانِيِّكُم ، وأَحضِروهُ قُلوبَكُم ، وَاستَيقِظوا إن هَتَفَ بِكُم ، وَليَصدُق رائِدٌ أهلَهُ ، وَليَجمَع شَملَهُ ، وَليُحضِر ذِهنَهُ ، فَلَقَد فَلَقَ لَكُمُ الأَمرَ فَلقَ الخَرَزَةِ ، وقَرَفَهُ قَرفَ الصَّمغَةِ .۳
فَعِندَ ذلكَ أخَذَ الباطِلُ مَآخِذَهُ ، ورَكِبَ الجَهلُ مَراكِبَهُ ، وعَظُمَتِ الطّاغِيَةُ ، وقَلَّتِ الدّاعِيَةُ ، وصالَ الدَّهرُ صِيالَ السَّبُعِ العَقورِ ، وهَدَرَ۴ فَنيقُ‏۵ الباطِلِ بَعدَ كُظومٍ‏۶ ، وتَواخَى النّاسُ عَلَى الفُجورِ ، وتَهاجَروا عَلَى الدّينِ ، وتَحابّوا عَلَى الكَذِبِ ، وتَباغَضوا عَلَى الصِّدقِ .
فَإِذا كانَ ذلِكَ كانَ الوَلَدُ غَيظاً۷ ، وَالمَطَرُ قَيظاً۸ ، وتَفيضُ اللِّئامُ فَيضاً ، وتَغيضُ الكِرامُ غَيضاً ، وكانَ أهلُ ذلِكَ الزَّمانِ ذِئاباً ، وسَلاطينُهُ سِباعاً ، وأَوساطُهُ اُكّالاً ، وفُقَراؤُهُ أمواتاً ، وغارَ الصِّدقُ ، وفاضَ الكَذِبُ ، وَاستُعمِلَتِ المَوَدَّةُ بِاللِّسانِ ، وتَشاجَرَ النّاسُ بِالقُلوبِ ، وصارَ الفُسوقُ نَسَباً ، وَالعَفافُ عَجَباً ، ولُبِسَ الإِسلامُ لُبسَ الفَروِ مَقلوباً .

1.قال المجلسي قدس سره : «ثُفالة القِدر» بالضمّ : ما ثقل فيه من الطبيخ ، وهي كناية عن الأراذل ومن لا ذِكر له بين الناس لعدم الاعتداد بقتلهم . و«النّفاضة» بالضمّ : ما سقط من النفض . و«العِكم» بالكسر : العِدل . . . والمراد بها ما يبقى‏ فى العِدل بعد التخلية ؛ من غُبارٍ أو بقيّة زاد لا يُعبأ به فتُنفض . و«عَركَهُ» كنصره : دلَكَهُ وحَكَّهُ . و«الأديم» : الجِلد ، أو المدبوغ منه (بحار الأنوار : ج ۳۴ ص ۲۴۴) .

2.الغياهب : جمع غيهب وهو الظلمة (لسان العرب : ج ۱ ص ۶۵۳ «غهب») .

3.قال المجلسي قدس سره : «وقرفَهُ قَرف الصمغَة» : أي قشره كما تقشر الصمغة من عود الشجرة وتُقلع ؛ لأنّها إذا قُلعت لم يبقَ لها أثر . وهذا مَثلٌ ، والمعنى‏ : أوضَحَ لكم أمرَ الفِتَن أو طريق الحقّ أيضاحاً تامّاً . . . (بحار الأنوار : ج ۳۴ ص ۲۴۷) .

4.الهدير : ترديد صوت البعير في خنجرته (النهاية : ج ۵ ص ۲۵۰ «هدر») .

5.الفَنيقُ : هو الفَحلُ المكرَمُ من الإبل (النهاية : ج ۳ ص ۴۷۶ «فنق») .

6.ناقة كظوم ونوق كظوم : لا تجترّ (لسان العرب : ج ۱۲ ص ۵۲۰ «كظم») .

7.قال المجلسي : «وكون الولد غيظاً لكثرة العقوق أو لاشتغال كلّ امرء بنفسه ، فيتمنّى أن لا يكون له ولد» (بحار الأنوار: ج ۳۴ ص ۲۴۷) .

8.القيظ : هو صميم الصيف ويكون شديد الحرّ ، وإنّما قال : «والمطر قيظاً» ؛ لأنّ المطر إنّما يُراد للنبات وبرد الهواء . والقيظ ضدّ ذلك (انظر : النهاية : ج ۴ ص ۱۳۲ «قيظ») .

  • نام منبع :
    دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد هفتم
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدی ری‌شهری، با همکاری محمّد کاظم طباطبایی و جمعی از پژوهشگران، ترجمه: عبدالهادی مسعودی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1393
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 31128
صفحه از 466
پرینت  ارسال به