مهم‌ترین روایات در فضایل علی علیه السلام، ازجمله حدیث منزلت و لیلهٔ المبیت، از زبان امام بازگو می‌شود؛ همچنین امام چگونگی کشته شدن خود را پیش‌بینی می‌کند.

این خبر ساختگی می‌نماید و به‌ویژه ردپای غالیان سایر فرَق شیعی در آن مشهود است. ضمن خبر گفته می‌شود که امام علی علیه السلام از بیم جان امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام و کشته‌شدن ذریهٔ پیامبر از مخالفت آشکار و نبرد مسلحانه چشم پوشیده است؛ بلافاصله پس از این جمله از «عبداللّٰه بن جعفر طیار» و «محمد بن حنفیه» نیز نام برده می‌شود.^۱ این فراز به‌روشنی جایگاه عبداللّٰه جعفر و محمد حنفیه نزد ناقل و راوی خبر را نشان می‌دهد که این دو را همانند حسنین علیهما السلام از پاکان خاندان پیامبر می‌دانسته است. تکرار عدد هفت در این روایت نیز احتمال حضور و تأثیر اسماعیلیه را بیان می‌کند؛ زیرا اسماعیلیان به سبب باور به هفت امام، سعی در تقدیس و بزرگداشت این عدد داشتند.^۲ گفتنی است همانند خبر عمرو بن ثابت، روایات بسیاری در منابع شیعی یافت می‌شوند که در آنها فردی یهودی و گاه نصرانی نزد امام علی علیه السلام آمده و پرسش‌هایی می‌پرسد که طی آن به حقانیت و دانش علی علیه السلام معترف شده و اسلام می‌آورد؛ این مضمون مشترک معمولاً در روایات فضایل‌گونه بسیار تکرار شده و الگویی برای نشان دادن برتری علی علیه السلام از سوی راویان غالی شیعه است.

طوسی دو روایت از ابوالجارود که به محمد بن حنفیه رسانده می‌آورد که در یکی از آنها او زمان ظهور امام قائم را نامشخص و نامعین می‌داند؛^۳ طوسی این خبر را متعارض با دیگر اخبار در این زمینه معرفی می‌کند. خبر دیگر نیز از نشانه‌ها و حوادث پیش از قیام می‌گوید و در آن از شهر قزوین نام برده می‌شود.^۴ به نظر می‌رسد این روایت نیز سست و بی‌پایه است؛ زیرا غالب روایاتی که در موضوع امام قائم از شهرهای ایران یا بلاد دیگر نام می‌برند، ساختهٔ غالیان ایرانی یا موالیان منتظر خروج و

صادر شده است: «این امت هرگز هلاک نخواهد شد مگر آن هنگام که دربارهٔ خدای خود بحث کند».^۱ منابع عرفانی و ضد کلامی اهل سنت نیز این روایت را بازگو کرده‌اند.^۲

روایت دیگری نیز از محمد حنفیه توسط راویان زیدی در کتاب‌های صدوق گزارش می‌شود که از کشته‌شدن زید و مصلوب شدن او خبر می‌دهد.^۳ این خبر به‌خوبی تلاش زیدیه یا حداقل برخی از آنها را در جهت هماهنگی و همسازی قیام‌های پیشین و زیدیه منعکس می‌کند. شاید برخی از باورمندان کیسانیه پس از قیام زید، در باورهای خود تجدید نظر کرده و به اعتقادات زیدیه متمایل شده و آن را به افکار محمد حنفیه یا اعتقاد خود نزدیک‌تر دیده‌اند و پس از آن کوشیده‌اند بین اعتقاد نخستین و پسین خود موافقت حاصل کنند. گزارش‌ها بیانگر حضور و وجود کیسانی‌ها تا روزگار امام صادق علیه السلام است؛ زیرا گفته شده سید حمیری از کیسانیه بوده و به غیبت محمد حنفیه اعتقاد داشته تا آنکه پس از دیدار با امام تغییر کیش داده است.^۴ گفتنی است وداد قاضی که پژوهش گسترده و پردامنه‌ای دربارهٔ کیسانیه انجام داده، برآن است که پیروان این گروه تا سده‌های چهارم و پنجم نیز باقی بوده‌اند.^۵

دیگر اخباری که راویان زیدی از محمد حنفیه نقل کرده‌اند دربارهٔ فضایل و سخنان امام علی علیه السلام یا نشانه‌های خروج مهدی و قائم است. عمرو بن ثابت با واسطه از محمد حنفیه خبری طولانی، در نزدیک به بیست صفحه، نقل می‌کند که موضوع آن گفتگوی امام علی علیه السلام و بزرگ قوم یهود است و در آن امام به هفت امتحانی که در روزگار رسول خدا صلی الله علیه و اله و هفت امتحانی که پس از رسول خدا صلی الله علیه و اله پس داده اشاره می‌کند.^۶ در این روایت به‌نوعی حوادث زندگی امام علی علیه السلام برشمرده شده و نیز