فصل نهم : احوال دوزخيان

۹ / ۱

احتجاج خدا بر دوزخيان

قرآن

«و[ لى ] كسانى كه كافر شده‏اند، آتش جهنّم براى آنان خواهد بود. [حكم مرگ] بر ايشان [ جارى ] نمى‏شود تا بميرند، و نه عذابِ آن از ايشان كاسته شود. [ آرى، ] هر ناسپاسى را چنين كيفر مى‏دهيم . و آنان در آن جا فرياد بر مى‏آورند: «پروردگارا! ما را بيرون بياور، تا غير از آنچه مى‏كرديم، كار شايسته كنيم» . مگر شما را [ آن قدر ] عمر دراز نداديم كه هر كس كه بايد در آن عبرت گيرد، عبرت مى‏گرفت؛ و [ آيا ] براى شما هشدار دهنده نيامد؟ پس بچشيد كه براى ستمگران ، ياورى نيست» .

«و اى گناهكاران! امروز [ از بى‏گناهان ] جدا شويد . اى فرزندان آدم! مگر با شما عهد نكرده بودم كه شيطان را مپرستيد ـ كه وى دشمن آشكار شماست ـ و اينكه مرا بپرستيد؟ اين است راه راست! و [ او ] گروهى انبوه از ميان شما را سخت گم راه كرد . آيا تعقّل نمى‏كرديد؟ اين است جهنّمى كه به شما وعده داده مى‏شد!» .

حديث

۲۴۱. پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : در روز قيامت، امر مى‏شود كه گروهى از مردم را به سوى بهشت ببرند . هنگامى كه نزديك آن مى‏رسند و بوى بهشت را استشمام مى‏كنند و چشمشان به كوشك‏هاى آن و ديگر چيزهايى مى‏افتد كه خداوند براى بهشتيان آماده كرده است ، ندا مى‏آيد كه : «آنان را بر گردانيد كه بهره‏اى در آن ندارند» .
پس با چنان حسرت و افسوسى باز مى‏گردند كه هيچ كس با چنان حسرتى باز نگشته است . مى‏گويند: پروردگارا ! اگر پيش از آن كه به ما نشان دهى آنچه را نشانمان دادى، از پاداشت و نعمت‏هايى كه در بهشت آماده كرده‏اى، ما را به آتش مى‏بردى ، برايمان آسان‏تر بود .
خداوند مى‏فرمايد : «اين كار را عمدا با شما كردم ؛ چرا كه شما در خلوت خود ، با ارتكاب گناهان به جنگ با من بر مى‏خاستيد ؛ ولى هر گاه با مردم رو به رو مى‏شديد ، فروتنانه برخورد مى‏كرديد . به وارونه آنچه در دل‏هايتان با من بوديد ، به مردم وانمود مى‏كرديد . از مردم مى‏ترسيديد و از من نمى‏ترسيديد . مردم را بزرگ مى‏داشتيد و مرا بزرگ نمى‏داشتيد . به خاطر مردم [گناه و خلاف را] ترك مى‏كرديد و به خاطر من ترك نمى‏كرديد. پس، امروز با محروم كردنتان از پاداش، عذاب دردناك را به شما مى‏چشانم» .
ر . ك : ص ۳۸۱ و ۳۸۹ (فصل دهم : آنچه به دخول دوزخ مى‏انجامد / ريا و ناسپاسى) و ص ۵۳۵ (فصل دوازدهم : نظام دوزخ / نخستين كسى كه وارد آتش مى‏شود) .

الفَصلُ التّاسِعُ: أحوالُ أهلِ النَّار

۹ / ۱

احتِجاجُ اللّه‏ِ عَلى أهلِ النّارِ

الكتاب

«وَالَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُواْ وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ عَذَابِهَا كَذَ لِكَ نَجْزِى كُلَّ كَفُورٍ * وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَــلِحًا غَيْرَ الَّذِى كُنَّا نَعْمَلُ أَوَ لَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَ جَاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُواْ فَمَا لِلظَّــلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ» . ^۱

«وَ امْتَـزُواْ الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ * أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَـبَنِى ءَادَمَ أَن لَا تَعْبُدُواْ الشَّيْطَـنَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ * وَ أَنِ اعْبُدُونِى هَـذَا صِرَ طٌ مُّسْتَقِيمٌ * وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنكُمْ جِبِلاًّ كَثِيرًا أَفَلَمْ تَكُونُواْ تَعْقِلُونَ * هَـذِهِ‏جَهَنَّمُ الَّتِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ» . ^۲

الحديث

۲۴۱. رسول اللّه‏ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : يُؤمَرُ يَومَ القيامَةِ بِناسٍ مِنَ النّاسِ إلَى الجَنَّةِ ، حَتّى إذا دَنَوا مِنها وَاستَنشَقوا رائِحَتَها ونَظَروا إلى قُصورِها وإلى ما أعَدَّ اللّه‏ُ لِأَهلِها فيها نودوا أنِ اصرِفوهُم عَنها ، لا نَصيبَ لَهُم فيها !
فَيَرجِعونَ بِحَسرَةٍ ما رَجَعَ الأَوَّلونَ بِمِثلِها ، فَيَقولونَ : يا رَبَّنا ! لَو أدخَلتَنَا النّارَ قَبلَ أن تُرِيَنا ما أرَيتَنا مِن ثَوابِكَ وما أعدَدتَ فيها لِاُولئِكَ كانَ أهوَنَ عَلَينا .
قالَ : ذاكَ أرَدتُ بِكُم ، كُنتُم إذا خَلَوتُم بارَزتُموني بِالعَظيمِ ، وإذا لَقيتُمُ النّاسَ لَقيتُموهُم مُخبِتينَ ، تُراؤونَ النّاسَ بِخِلافِ ما تُعطوني بِقُلوبِكُم ، هِبتُمُ النّاسَ ولَم تَهابوني ، وأجلَلتُمُ النّاسَ ولَم تُجِلّوني ، وتَرَكتُم لِلنّاسِ ولَم تَترُكوا لي ، فَاليَومَ اُذيقُكُمُ العَذابَ الأَليمَ ما حَرَمتُكُم مِنَ الثَّوابِ . ^۳

راجع : ص ۳۸۰ و ۳۸۸ (الفصل العاشر : عوامل دخول النار / الرياء ، الكفران) ،
وص ۵۳۴ (الفصل الثاني عشر : نظام جهنم / أوّل من يدخل النار) .