قرن سيزدهم

۶۶ . اُرجوزة فى الرجال ، از سيّد احمد بن محمّد بن على حسنى حسينى بغدادى (عطّار بغدادى) (۱۱۲۵ ـ ۱۲۱۵ق). اين كتاب با اين بيت ، پايان مى يابد:

و هذه اُرجوزة مختصرةعن جلّ أحوال الرواة مخبرة.
اين اثر به چاپ رسيده است. مؤلّف ، شرحى نيز بر ابيات مجمل ارجوزه اش نگاشته است كه در الذريعة از آن ياد شده است. ^۱
۶۷ . رجال السيّد احمد ، از سيّد احمد بن محمّد بن على حسنى حسينى بغدادى. ^۲
۶۸ . منتهى المقال فى أحوال الرجال ، از ابو على محمّد بن اسماعيل حائرى (۱۱۵۹ ـ ۱۲۱۶ ق). مؤلّف ، در مورد هر شخص ، ابتدا ، كلام ميرزا محمّد استرآبادى در منهج المقال را مى آورد. سپس ، آنچه وحيد بهبهانى در تعليقه خود بر الرجال الكبير (منهج المقال) بيان كرده ، ذكر مى كند . آن گاه ، سخن ديگران ، از جمله المشتركات كاظمى را مى آورد. در واقع ، انگيزه اصلى وى ، تلخيص الرجال الكبير ، با حذف مجهول ها و تلفيق با ديگر گفته ها بوده است ؛ چه ، وى مى گويد مردم ، از كتاب هاى مفصّل ، روى گردان اند. بر اين اساس ، از ذكر برخى از راويان ، به گمان اين كه مجهول اند و ذكر آنها فايده اى ندارد ، خوددارى مى كند. ^۳ از اين رو ، دانشمندان ديگر به تكميل آن پرداخته و يا بر آن ، حاشيه نوشته اند كه برخى از آنها در همين بند ، ذكر خواهد شد.
منابع منتهى المقال ، علاوه بر منهج المقال ، تعليقات وحيد و مشتركات كاظمى ، عبارت اند از: رجال الكشى ، رجال النجاشى ، الفهرست و الرجال طوسى ، رجال ابن داوود ،المناقب ابن شهر آشوب ، الفهرست على بن عبيد اللّه بن بابويه ، مجمع الرجال ملّا

۶۳ . الفوائد الرجالية ، از سيّد حسين بن مير ابراهيم بن مير معصوم قزوينى (مير حسينا) (۱۱۲۶ ـ ۱۲۰۸ يا ۱۲۰۹ ق). مؤلّف ، از استادان سيّد بحر العلوم (م ۱۲۱۲ ق) است. با عناوين مختصر جامع الرواة ، ملخص جامع الرواة الأردبيلية و رسالة فى الرجال نيز از آن ياد شده است. اين كتاب ، شامل فوائد رجالى مهمّى است به عنوان مقدّمه معارج الأحكام در شرح شرائع الإسلام كه در شش مبحث ، ترتيب يافته است. ^۱
۶۴ . رجال السيّد بحر العلوم ، از سيّد محمّد مهدى بحر العلوم (م ۱۲۱۲ ق). اين كتاب ، با تحقيق سيّد محمّد صادق و سيّد حسين آل بحر العلوم و در چهار مجلّد ، توسّط مكتبة الصادق عليه السلام در سال ۱۳۶۳ ش ، در تهران ، چاپ شده است. اين اثر به الفوائد الرجالية نيز شهرت دارد. باب اوّل آن ، مربوط به خاندان هاى رجال حديث است كه با «آل» آغاز مى شود ، مانند: آل ابى رافع ، آل ابى شعبه ، آل اعين و ... . همچنين ، شرح حال افرادى كه آگاهى از آنها ضرورى است و نام راويان ، با ترتيبى نيكو و قابل تحسين ، به همراه نكات رجالى ديگر آمده است. مؤلّف ، ملحقاتى را نيز براى اين كتاب ، نگاشته است.
۶۵ . أرجوزة فى أصحاب الإجماع ، از سيّد حسين بن مير ابراهيم بن مير معصوم قزوينى. ^۲