(م ۱۲۹۹ ق). ۱
شرح و حاشيه نويسى بر «تهذيب الأحكام»
تهذيب الأحكام ، يكى ديگر از كتاب هاى چهارگانه حديث شيعه در دوره متقدّمان است كه به وسيله ابو جعفر محمّد بن حسن طوسى (م ۴۶۰ ق) تأليف شد. اين كتاب كه ۱۳۵۹۰ روايت را در قالب ۲۳ كتاب فقهى و ۳۹۳ باب در خود جاى داده ، همواره مورد مراجعه فقها و محدّثان شيعه بوده است و شروح و حواشى متعدّدى بر آن نگاشته اند. بخشى از اين شروح ، در قرن هاى دوازدهم و سيزدهم بوده است كه بدانها اشاره مى شود:
۱ . مقصود الأنام فى شرح تهذيب الأحكام ، از سيّد نعمة اللّه بن عبد اللّه جزايرى (م ۱۱۱۲ ق). كتاب در دوازده مجلّد ، نگاشته شده است. ۲
۲ . غاية المرام فى شرح تهذيب الأحكام ، از سيّد نعمة اللّه بن عبد اللّه جزايرى. اين كتاب ، اختصار مقصود الأنام در هشت مجلّد است. شارح به چند روايت هر باب ، يك جا اشاره كرده و سپس ، درباره متن و سند هر يك ، بحث مى كند. نسخه هايى از آن در كتاب خانه آية اللّه مرعشى موجود است . هر يك از اين نسخه ها ، شامل برخى مجلّدات كتاب است. ۳ دو مجلّد آن با تحقيق سيّد طيّب جزايرى در قم به چاپ رسيده است.
۳ . الحاشية على التهذيب ، از سليمان بن عبد اللّه ماحوزى (م ۱۱۲۱ ق). ۴
۴ . الحاشية على التهذيب ، از محمّد بن حسين خوانسارى (آقا جمال)
