آثار تفسیریِ محمد بن حسن طوسی (د. ۴۶۰/۱۰۶۷)، ابو الفتوح رازی (د. ۵۲۵/۱۱۳۱) و فضل بن حسن طبرسی (د. ۵۴۸/۱۱۵۳) که در قرون یازدهم و دوازدهم میلادی [[پنجم و ششم هجری]] تدوین شدند، از زمینه فراهم‌‌شده به واسطه این آیه برای دفاع از متعة در برابر هجمه اهل سنت بهره‌‌برداری کردند. هر سه کتاب در مورد موضوع زیادة، قرائت مشتمل بر الی اجلِ مسمّیً را به مقابله‌‌کنندگانِ مصاحف اولیه نسبت می‌‌دهند؛ و در هیچ یک از آنها نمی‌‌یابیم که این زیادة به ائمه نسبت داده شده باشد.

طوسی می‌‌نویسد:

بنا بر نقل‌‌ها، ابن مسعود، ابن عباس، اُبیّ بن کعب و سعید بن جَبیر [[آیه را]] چنین خوانده‌‌اند ( قَرَؤوا): ” فَما استَمتَعتُم به مِنهُنَّ الی اَجلٍ مسمّیً". با توجه به آنچه پیش‌‌تر بیان کردیم، این مطلب روشن (صریح) است.^۱

به نظر من، منظور طوسی از صریح این نیست که وی این قرائت را صحیح می‌‌داند، وگرنه قطعاً این عبارت را در متن قرآن که در ابتدای تفسیرش نقل کرده، می‌‌گنجاند. به باور من، قصد وی بیان این مطلب است که اگر خداوند این بخش از متن را چنین نازل کرده باشد، چنان‌که احتمالش هم هست، این عبارت با تفسیر «صحیح» آیه معارض نیست (یعنی به نکاح المتعة اشاره دارد)؛ در واقع، این نکته تفسیر او را تأیید و پشتیبانی می‌کند.

تفسیر فارسی ابو الفتوح رازی بر این آیه،^۲ در مورد زیاده بحث گسترده‌‌تری دارد؛^۳ وی چهار تن از اصحاب (فوق‌‌الذکر) را که طوسی اسامی آنها را فهرست کرده، به عنوان مدافع این دگرخوانش نام می‌‌برد. پس از این مطلب، سه حدیث در تأیید گنجاندن الی اجلِ مسمّیً در بخش (ب) از آیه ۲۴ سوره نساء نقل می‌‌کند. در دو حدیث نخست، ابن عباس طرفدار این قرائت معرفی شده، و در سومی آمده که عمران بن حَصین اعتقاد به نسخِ این آیه را علناً رد کرده است. رازی نیز مانند طوسی این زیادة را به امامان نسبت نمی‌‌دهد، گرچه باز این مفسر هم ظاهراً امکان این قرائت را می‌‌پذیرد، اما به باور وی در اصل باید به مصحف عثمانی پایبند بود.

صادق[[ع]] این آیه را به همراه الی اجلِ مسمّیً تلاوت کرده (یعنی این عبارت را بخشی از وحی دانسته) یا آن را به منزله عبارتی تفسیری در کنار متن آیه مطرح نموده است. در صورت نخست، می‌‌توان در قالب سؤالی معقول پرسید که چرا قمّی، در حالی که از جانب امام معصوم گواه روشنی دارد که این عبارت بخشی از کلام خداست، بخش (ب) از آیه ۲۴ سوره ۴ (نساء) را بدون گنجاندن این عبارت در آغاز آن نقل می‌‌کند (هرچند که ضعف اِسناد و امکان تقیة نیز مطرح است). چرا باید متن عثمانیِ (که احتمالاً محرَّف است) مقدم بر کلام امام معصوم باشد؟ شاید ابهام در این فقره عامدانه بوده و حاکی از رویکرد متغیر و دمدمی شیعی به متن قرآن باشد؛ رویکردی که از صفات ممیزه شیعه است.

مفسّر معاصر قمّی، یعنی ابو النضر محمد بن مسعود عیاشی (د. ۳۲۰/۹۳۲) نیز ابهام مشابهی دارد. طبق نقل وی، هم امام باقر[[ع]] و هم امام صادق[[ع]] این آیه را به همراه ما و نه مَن (ی. طبق تحریر عثمانی)، اما با آن زیادة قرائت کرده‌‌اند.^۱ فعل مورد استفاده در این نقل، قَرَأَ (نه قالَ) است و به احتمال بیشتری نشان می‌‌دهد که قرائت مذکور یک دگرخوانش ( قراءة) مقبول بوده، هرچند باز هم منسوب به امام معصوم است. اینجا هم جایگاه دگرخوانش (به منزله وحی یا تفسیر) مبهم است.

همان گونه که پیش‌‌تر بیان شد، تبیین ابهام‌‌های گیج‌‌کننده در این تفسیرها (تغییر متن آیه از ما به مَن، اجازه به متن عثمانی برای حکومت بر کلام امام معصوم، عدم وضوح درباره جایگاه زیادة) می‌‌تواند در بستر رویکرد متزلزل و دمدمی شیعیان اولیه نسبت به متن قرآن صورت گرفته باشد. امکان طرح تبیین‌‌های جایگزین در مورد مرحله شکل‌‌گیری آموزه امامتِ توأم با عصمت،^۲ یا تردیدهای (غیرمذکور توسط مفسران) در مورد وثاقت اَخبار منسوب به ائمه[[ع]] نیز وجود دارد. به هر دلیل، در زمان موج بعدی تفاسیر شیعی موضع صریحی اتخاذ شد.