است در فرصتى ديگر ارائه شود .
۴ . منابع برحسب تاريخ مؤلّفان تنظيم گشته و نسبت به آثار نويسندگان زنده يا موارد مشكوك ، ترتيب الفبايى عنوان كتاب لحاظ شده است .
۵ . تفكيك منابع ، طبق طرح پيشنهادى اين مقاله و با توجه به گرايش غالب كتاب بوده است .
در پايان بايد متذكر شد كه ادعاى استقصاى كامل نداريم و اين مجموعه تنها در حد وسع ، فراهم گشت .

يك . تاريخ حديث و كتابشناسى

۱ . إثبات الهدى ، محمد حسن الحُرّ العاملى (م۱۱۰۴ق) ، تعليق : ابوطالب التجليل ، مطبعة العلمية ، قم ، ج۱ ، ص۲۶ ـ ۳۲ ، عربى .
۲ . وسائل الشيعة ، محمد حسن الحر العاملى (م۱۱۰۴ق) ، مكتبة الاسلامية ، تهران ، ج۱۹ ، ص۳۱۱ تا آخر و ج۲۰ ، عربى .
۳ . بحار الأنوار ، محمد باقرالمجلسى (م۱۱۱۰ق) ، دارالكتب الاسلامية ، تهران ، ج۱ ، مقدمة آيه اللّه عبدالرحيم ربانى شيرازى ، ۲۲۸ص و مقدمه مؤلّف (۷۹ص) ، عربى .
۴ . مستدرك الوسائل ، حسين النورى (م۱۳۲۰ق) ، اسماعيليان ، قم ، ج۳ ، ص ۲۹۰ ـ ۸۷۸ ، عربى .
۵ . تأسيس الشيعة ، السيد حسن الصدر (۱۲۷۲ـ۱۳۵۴ق) ، منشورات الأعلمى ، تهران ، ص۲۷۹ ـ ۲۹۵ ، عربى .
۶ . الذريعة الى تصانيف الشيعة ، شيخ آقابزرگ التهرانى (۱۲۹۳ـ۱۳۸۹ق) ، ج۲ ، ص۱۲۵ـ۱۶۷ و ج۶ ، ص۳۰۱ ـ ۳۷۴ ، عربى .
۷ . خدمات متقابل اسلام و ايران ، شهيد مرتضى مطهرى (م۱۳۹۹ق ـ ۱۳۵۸ش) ، انتشارات صدرا ، قم ، ۱۳۵۹ش ، دهم ، ص۴۶۷ ـ ۴۷۶ ، فارسى .

۹ . ادعيه ، زيارات ، اوراد ، اذكار و احراز

بخش وسيعى از احاديث ، دعاها و زيارت ها و . . . است . پرسش هاى بسيار در اين زمينه ها موجود است كه كمتر مورد تحقيق و بررسى قرار گرفته است .

۱۰ . گوناگون

احاديثى كه در بيان خصوصيت زمان ها ، مكان ها ، شهرها ، طوايف انسانى ، سنگ ها ، معدن ها ، نجوم و هيئت ، كشاورزى و . . . صادر شده مورد پژوهش و تحقيق قرار مى گيرد .

( ۵ )

آخرين بخش از اين طرح ، «منبع شناسى علوم حديثى» است . قبل از معرفى منابع ياد شده ، نكاتى چند ضرورى است .
۱ . تنها منابع شيعى معرفى مى شود ؛ زيرا غرض از اين طرح ، همان گونه كه در آغاز آمد ، بررسى «علم حديث» نزد شيعيان است .
۲ . اين معرفى به آثار چاپ شده اختصاص دارد و معرفى منابع خطى كه تاكنون چاپ نشده ، منظور نظر نيست . ^۱
۳ . اين منبع شناسى تنها به كتبْ اختصاص دارد و مقالات در اين جا معرفى نشده است . البته مقاله هاى غنى و بسيارى در زمينه «علم حديث» موجود است كه اميد