51
حديث پژوهي

انصاف آن است كه بسيارى از پژوهشگران دينى از كم و كيف كتب حديث بى اطلاع اند . از جمله كارهاى ضرورى ديگر پژوهش هاى تحليلى درباره محدثان بزرگ چون كلينى ، شيخ صدوق و شيخ طوسى و . . . است . آن گونه كه پژوهشگران اهل سنّت درباره بيهقى و . . . انجام داده اند . ۱

۲ . بررسى اسناد و علم رجال

وجود جعل و دس در احاديث ، ضرورت بررسى درستى و صحت حديث را به دنبال دارد . گرايش هاى چندگانه اى در اين زمينه وجود دارد ، چون «اخباريگرى » و «اصوليگرى » و هر كدام را نيز درجاتى تشكيكى است چون مراتب وجود .
شايد در اين زمينه نوشته ها و آثار تحقيقى و پژوهشى بيش از ساير بخش هاى علم حديث يافت مى شود ، ليكن نگاهى جامع به شيوه هاى بررسى اسناد كه تاكنون ارائه شده جايش خالى است .
كار ديگرى كه در اين قسمت درخور پژوهش است ، تفكيك احاديث موضوعى و جعلى است . بدان سان كه علامه شوشترى در بخش هاى الأخبار الدخيلة بدان پرداخته است و عالمان عامه فراوان در اين زمينه نگاشته اند .

۳ . فقه الحديث

«فقه الحديث» يا « دراية الحديث» ۲ مهمترين بخش از مباحث علم حديث است . تمام بحث هاى قبل مقدمه اى است كه محقق را براى استفاده از زلال حديث آماده سازد . اما بهره برى ، خود ، قواعد و روش هايى دارد كه بدون آن ، نتيجه اى جز ناكامى

1.به عنوان نمونه : الإمام النووى وأثره فى الحديث وعلومه و الصناعة الحديثية فى السنن الكبرى للبيهقى .

2.در اين جا «دراية الحديث» به معناى مصطلح به كار نرفته است ، بلكه مراد ، فهم و فقه حديث است .


حديث پژوهي
50

۲ . نسخه شناسى :
الف . معرفى نسخه هاى خطّى در كتابخانه ها .
ب . معرفى نسخه ها در كتابنامه ها و فهرستنامه ها .
۳ . تعداد ويرايش هاى كتاب و مشخصه هاى هريك .
۴ . ويژگى هاى كتاب :
الف . موضوع كتاب .
ب . تعداد ابواب و احاديث .
ج . وضعيت اسناد .
د . تنظيم و تبويب كتاب .
۵ . خلاصه فهرست مطالب .
۶ . پژوهش هاى انجام شده دربارؤ كتاب :
الف . شرح ، حاشيه و تعليقه .
ب . ترجمه .
ج . تلخيص يا تكميل .
د . معجم ، تصنيف و تبويب .
ه . نوشته هاى تحليلى درباره كتاب .
۷ . مؤلف :
الف . ويژگى هاى فكرى مؤلف .
ب . گرايش هاى فكرى و كلامى و فقهى زمان مؤلف .
ج . شرايط اجتماعى و سياسى زمان مؤلف .
۸ . ارزيابى كتاب :
الف . ديدگاه عالمان رجالْ نسبت به كتاب .
ب . ديدگاه فقيهان درباره كتاب .

  • نام منبع :
    حديث پژوهي
    سایر پدیدآورندگان :
    مهدی مهریزی
    تعداد جلد :
    3
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1381
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6266
صفحه از 462
پرینت  ارسال به