49
حديث پژوهي

۳ . فقه الحديث .
اينها سه حوزه كلان علم حديث است كه گرچه پژوهش هايى در آنها صورت يافته ، اما جاى كاوش هاى علمى بسيار دارد .

۱ . تاريخ حديث و كتابشناسى

بررسى تاريخ حديث از آغاز تا دوره كمال ، امرى ضرورى است . گرچه به صورت اندك در برخى كتب از آن سخن رفته ، چون «علم حديث» اثر استاد شانه چى ، «مقدمه اى بر تاريخ تدوين حديث » اثر رسول جعفريان ، «تدوين السنة المطهرة » نوشته محمدرضا الحسينى الجلالى ، «تحول علم حديث » ، نوشتؤ مصطفى اوليائى ، «سير تحول قرآن و حديث » از على فاضل و عبدالرحمن انصارى ، «تدوين الحديث » از محمدعلى مهدوى راد و احمد عابدى (چاپ شده در مقدمه المعجم المفهرس لألفاظ أحاديث البحار) و . . . اما هنوز كار درخور و همه جانبه صورت نگرفته است .
هنوز اثرى در باب ارزيابى اصول اربعماة در دست نيست و حتى نام اين اصول ، روشن نشده است . علامه تهرانى در الذريعه ، ۱۱۷ اصل ۱ را نام مى برد ؛ نجاشى در الرجال ، هفت اصل و شيخ در الفهرست ، از ۵۹ اصل نام برده است .
بررسى مراحل تدوين و شرايط و انگيزه هاى هر دوره ، كارى بسيار ارزشمند است . در پرتو چنين تحقيقى مى توان ميزان اعتبار كتب حديث را نيز تا حدودى روشن ساخت .
تدوين كتابشناسى توصيفى كتب حديث ، امر لازم ديگرى است . در اين تدوين بايد اين اطلاعات به صورت مستند و تحقيقى عرضه گردد :
۱ . شناسنامه كتاب .

1.الذريعة ، ج۲ ، ص۱۳۵ ـ ۱۶۷ .


حديث پژوهي
48

نورى با همين انگيزه دست به خلق موسوعه هاى بزرگ خود زدند .
اين كار در سطح گسترده ـ كه همه كتب و حتى موسوعه هاى قبلى را نيز شامل شود ـ امرى لازم و ضرورى بود كه به همت بلند و تلاش بى وقفؤ مهندس عليرضا برازش آغاز شده است .
ايشان كار خود را با تاليف «مجمع الأنوار ـ الشكر والصبر» آغاز كرد و سپس با طرح كاملترى با عنوان «جامع الأحاديث » آن را به كمال رساند . در اين طرح بيش از ۸۰۰ عنوان كتاب حديثى در محدودؤ كار قرار دارد .
پيش درآمد اين كار عظيم ، عرضؤ معجم هاى بحار الأنوار ، مستدرك الوسائل و كتب اربعه در فاصلؤ زمانى اندك بود .

( ۳ )

اين بود فهرستواره اى از ميراث فرهنگى تشيّع در زمينه حديث ؛ اما نه كارهاى انجام شده در گذشته بى نقص است و نه كارهاى برجاى مانده ، كم .
گرچه توجه به حديث تا بدان جا پيش رفته كه به مهجوريت قرآن گراييده و سبب حذف كتاب الهى از پاره اى حوزه هاى پژوهشى و علمى شده است ، ۱ اما تحقيق هاى سازمان يافته و مدوّن كه قابل آموزش و پيگيرى پژوهشى باشد، ناقص است.
در اين جا برآنيم نخست از ضرورت برخى پژوهش هاى حديثى سخن گوييم و سپس طرحى تحقيقى در زمينه «علم الحديث» به طور عام ارائه كنيم .
به نظر مى رسد در سه حوزؤ كلى نياز به پژوهش جديد است .
۱ . تاريخ حديث و كتابشناسى كتب حديث .
۲ . بررسى اسناد و علم رجال .

1.الميزان ، ج۵ ، ص۲۹۸ ـ ۲۹۹ .

  • نام منبع :
    حديث پژوهي
    سایر پدیدآورندگان :
    مهدی مهریزی
    تعداد جلد :
    3
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1381
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6268
صفحه از 462
پرینت  ارسال به