227
حديث پژوهي

۱ . فهم حديث برپايه فهم محاورات عرفى ؛
۲ . قاعده وضع الفاظ براى روح معنا ؛
۳ . توجه به بُعد اجتماعى پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام ؛
۴ . ارشاد روايات به امور عقلايى ؛
۵ . توجه به نقد محتوايى حديث ؛
۶ . پرهيز از جمود در فهم اخبار ؛
۷ . توجه به تحولات زمانى و مكانى در فهم حديث ؛
۸ . شناخت روش هاى جمع بين اخبار متعارض .
اينك به شرح هر يك از اصول ياد شده با ذكر نمونه ها و تبيين تأثير هريك در فقه الحديث مى پردازيم .

يك . فهم حديث برپايه فهم محاورات عُرفى

امام(ره) بر اين باور است كه محاورات كتاب و سنّت ، بر پايه عرف است و شارع ، جز عرف ، رويّه اى در القاى سخن خود ندارد . از اين رو ، فقيه و مجتهد ، براى آن كه بتواند مرادِ كتاب و سنّت را به درستى فهم كند ، بايد با اين محاورات ، آشنايى و انس داشته باشد :
و منه الأنس بالمحاورات العرفية و فهم الموضوعات العرفية مما جرت محاورة الكتاب والسنة على طبقها والاحتراز عن الخلط بين دقائق العلوم والعقليات الدقيقة و بين المعانى العرفية العادية ، فانّه كثيراً ما يقع الخطاء لأجله كما يتفق كثيراً لبعض المشتغلين بدقائق العلوم ، حتى أصول الفقه بالمعنى الرائج في أعصارنا ، الخلط بين المعانى العرفية السوقية الرائجة بين أهل المحاورة ـ المبنى عليها الكتاب والسنّة ـ والدقائق الخارجة عن فهم العرف ، بل قد يقع الخلط لبعضهم بين الاصطلاحات الرائجة في العلوم الفلسفية أو الأدقّ منها و بين المعانى العرفية في خلاف الواقع لأجله . ۱

1.الرسائل ، ج۲ ، ص۹۶ـ۹۷ .


حديث پژوهي
226

اندكى از زواياى علمى آن بزرگمرد ، نمايانده شود . فصل نامه علوم حديث نيز به پاس ارج نهادن به خدمات امام(ره) به سنّت و حديث ، شماره اى ويژه را به ديدگاه هاى حديثى ايشان اختصاص داد ، بدان اميد كه در معرّفى چهره علمى آن عالم حديث شناس ، سهيم باشد . در آن ويژه نامه ، همكاران علمى مجلّه تلاش كردند هر كدام به گوشه اى از اين ديدگاه ها بپردازند ، مانند :
۱ . ديدگاه هاى فقه الحديثى امام(ره) ،
۲ . آراى رجالى امام(ره) ،
۳ . نگاه امام(ره) به كتاب هاى حديثى ،
۴ . معرّفى شرح هاى امام(ره) بر روايات ،
و . . . .
اين مقاله عهده دار مبحث اوّل بود و كوشيد فقه الحديث را از نگاه امام خمينى بكاود و با ارائه نمونه هاى عينى از لابه لاى آثار و گفته هاى ايشان به معرّفى روش تحقيق او در دانش فقه الحديث بپردازد .

قواعد فقه الحديث در نگاه امام

فقه الحديث كه همان دانش فهم روايات و شرح و تفسير آنهاست ، اصول و قواعدى دارد . هر كس كه به شرح و تفسير رواياتْ رو كند ، مى بايد بر اين قواعدْ واقف باشد ؛ گرچه آن را مدوَّن نكرده و در آغاز اثر علمى خويش ، بدان نپرداخته باشد . بدين جهت ، ما بر اين باوريم كه مى توان مسلك شارحان حديث را در فقه الحديث ، از شروح آنان به دست آورد ؛ چنان كه مى توان مسلك فقها را در فقه الحديث ، از كتب فقهى و اصولى آنان استخراج نمود .
بر اين پايه ، با مرورى اجمالى بر كتب فقهى ، اصولى ، عرفانى و شرح الحديث امام(ره) اصول و قواعدى را در فقه الحديث به دست آورديم ، بدين شرح :

  • نام منبع :
    حديث پژوهي
    سایر پدیدآورندگان :
    مهدی مهریزی
    تعداد جلد :
    3
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1381
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6159
صفحه از 462
پرینت  ارسال به