نزديك است . پس چگونه مى توان ادعا كرد روايات اين كتاب از ائمه عليهم السلامصادر شده بلكه خواهى دانست كه تمامى روايات كتب اربعه صحيح نيست ، چه رسد كه قطعى الصدور باشد» . ^۱
شهيد صدر در بحث حجّيت ظواهر قرآن مى گويد :
اين حديث و مانند آن نشان مى دهد كه تمامى روايات كتب اربعه صحيح نيست و نويسندگان اين كتب نيز چنين عقيده اى نداشتند . آنان مى خواستند حديث را مدوّن سازند ، از اين رو احاديث متناقض را هم نقل كرده اند . پس بايد قاعده سند شناسى را نسبت به اين روايات اعمال كرد . ^۲
ايشان همچنين يكى از اسباب و علل تعارض در روايات را ، جعل و دسّ مى داند و مى گويد :
ومن جملة ما كان سبباً لحصول الاختلاف والتعارض بين الأحاديث أيضاً عملية الدسّ بينها والتزوير التي قام بها بعض المغرضين والمعاندين لمذهب أهل البيت . ^۳
در نقد نظريه اخبارى ها به همين اندازه اكتفا مى كنيم ؛ زيرا بطلان اين رأى ، چندان به اقامه دليلْ نيازمند نيست .

دو : رأى اصوليان

عالمان اصول به لزوم ارزيابى اَسناد حديث اعتقاد دارند ؛ گرچه آرائى كاملاً مختلف و متفاوت عرضه داشته اند .
برخى از آنان در صورتى به حديث عمل مى كردند كه راوى ، شيعه و عادل باشد. ^۴

استاد سيد جلال الدين آشتيانى ، در همين زمينه از استاد خويش ، آية اللّه بروجردى نقلى چنين دارند :
مسئله ديگر ، تشخيص درست و نادرست بودن احاديث و روايات است . خداوند ، آقاى بروجردى را رحمت كند ! يك وقتى فرمودند :
اصل اوليه در اغلب اخبار و رواياتى كه در مدح و ذم بلدان ، خواص ميوه جات و فضائل افراد وجود دارد ، عدم حجيت است . براى اين كه طرفين شيعه و سنى آنها را به نفع خود ساخته اند . ^۱
حضرت امام خمينى بسيارى از احاديث «مستدرك الوسائل » را ضعيف دانسته و بسيارى از احاديث اين كتاب را به شوخى نزديكتر دانسته اند تا واقعيت ! ^۲
ايشان همچنين معتقد است روايات حيله در ربا ، براى دگرگون ساختن چهره واقعى اهل بيت عليهم السلام ساخته شده است .
ولا استبعد أن تكون تلك الروايات من دسّ المخالفين لتشويه سمعة الأئمّة الطاهرين كما لا استبعد ذلك في الروايات الواردة في بيع العنب أو الخمر ممن يعلم أنه يصنعه خمراً . . . ^۳
بعيد نمى دانم كه اين احاديث را مخالفين براى دگرگون ساختن چهره اهل بيت عليهم السلاموضع كرده باشند . همانگونه كه اين عقيده را در باب روايات تجويز فروش انگور و خرما به شراب سازان ، بعيد نمى دانم .
آية اللّه خويى معتقد است :
صدر كتاب كافى بويژه روضه كافى احاديثى آمده كه نمى توان آنها را تصديق كرد . . . به سخن ديگر ، ادعاى قطع نسبت به عدم صدور برخى روايات كافى به واقع