معروف و مشهور است ، اين خبر را دارا نيست . پس اگر كتاب حذيفه در واقع مشتمل بر آن بود ، حتماً در آن موجود بود .
مرحوم مامقانى (م ۱۳۵۱ ق) گفته است :
دليل چهارم ، اين است كه روايات ما متضمن اخبار جعلى است ؛ از اين جهت ، عمل بدان ها روا نيست مگر آن كه از رجال سند تحقيق به عمل آيد . بر اين دعوا دليل عقلى و نقلى گواهى مى دهد . دليل عقلى آن است كه علم اجمالى هست كه در ميان راويان ، افراد دروغگو و وضع كننده وجود داشت ، و اين اطمينان ، با تتبع در كتب اخبار به دست مى آيد تا آن جا كه مغيرة بن سعيد گفت نزديك به صد هزار حديث جعل كردم . دليل نقلى نيز روايات فراوانى است كه بر اين مدعا دلالت دارد . ^۱
مرحوم محمد حسين آل كاشف الغطاء (م ۱۳۷۳ ق) مى گويد :
در اين جا نكته اى دقيق است كه بايد بدان آگاهى داد . و آن اين كه نزد مسلمين و غير مسلمين روشن است كه جعل حديث ، شايع و فراوان بود . روايات جعلى آن اندازه با احاديث درست به هم آميخت كه مى توان ادعا كرد حديث جعلى بيش از روايت صحيح است . اين بليّه در زمان رسول خدا بروز كرد و پيامبر ، امت را از آن برحذر داشت . ليكن اين تلاش ، در كاستن از جعل ، موفق نبود ، چه رسد كه بخواهد آن را ريشه كن كند . غرض ، آن است كه رهبران مذاهب اسلامى و ديگران ، حتى عالمان شيعى بدانند كه نمى توان بر آنچه در كتب خبر آمده ، اعتماد كرد . همچنين نمى توان بر كتب حديث شيعه اطمينان كرد ؛ زيرا در كتب اربعه كه معتبرترين كتب حديثى آنهاست صحيح و سقيم وجود دارد . چه از جهت متن و چه از ناحيه سند و چه هر دو... . ^۲
مرحوم ميرزا ابوالحسن شَعرانى نزديك به ۵۱ احاديث را جعلى و ساختگى دانسته و بر اين مطلب در چند مورد از كتاب «المدخل إلى عذب المنهل» ، تأكيد كرده است . ^۳

شيعه در مقام نقل حديث ، گرچه سهمى وافر در تقليل جعل و وضع داشته ، اما اين بدان معنا نيست كه مطمئن باشيم در مجموعه هاى حديثى كنونى ، حديث جعلى وجود ندارد . بويژه كه جعل و وضع ، به طور غالب ، در كتب اصحاب موثق ائمه عليهم السلامصورت مى گرفت . چه بسا برخى روايات متعارض كه اينك در دست است ، مانده همان جعل و تزوير ، باشد . ^۱
مرحوم آية اللّه خويى نيز اين شبهه را به همين سياق ، پاسخ گفته است . ^۲

ب . عقيده عالمان شيعى

شيخ مفيد در «تصحيح الاعتقاد » فرموده است :
وبالجملة أنه ليس كلّ حديث عزى إلى الصادقين عليهماالسلام حقاً عنهم وقد اضيف إليهم ما ليس بحق عنهم ومن لا معرفة له لايفرّق بين الحقّ والباطل . ^۳
خلاصه مطلبْ اين كه هر حديث منسوب به امامان باقر و صادق عليهماالسلام صحيح نيست ؛ بلكه احاديثى به دروغ به آنان نسبت داده شده و افراد كم دانش ، حق و باطل را تميز نمى دهند .
شيخ صدوق ، بخشى از روايات طبّى را جعلى مى داند . ^۴
شيخ طوسى در كتاب « تهذيب الأحكام» در ضمن نقل حديثى از كتاب حذيفة بن منصور ، به جعلى بودن پاره اى روايات منسوب به حذيفة اعتراف دارد . ^۵ و نيز حديثى را از حذيفة بن منصور به طرق معتبر نقل مى كند و سپس مى گويد :
به اين خبر به چند دليل نمى توان عمل كرد . يكى اين كه در اصول حديثى يافت نشده ، بلكه در نقل هاى نادر آمده است . ديگر اين كه ، كتاب حذيفه با اين كه