1.عبيد اللّه بن حرّ جُعفى ، از دليرمردانِ قهرمان و از ياران عثمان بود . هنگامى كه عثمان كشته شد ، به معاويه تمايل پيدا كرد و گفت : خداوند مى داند كه من عثمان را دوست مى دارم و در حال مرگ هم او را يارى مى رسانم . از اين رو ، به سوى شام رفت و در نبرد صفّين ، همراه معاويه حضور يافت و با او بود تا على عليه السلام كشته شد . او پس از قيام امام حسين عليه السلام ، از كوفه بيرون رفت تا مبادا امام وارد كوفه شود و او در آن جا باشد و مى گفت : به خدا سوگند ، نمى خواهم او را ببينم و او مرا ببيند . هنگامى كه امام حسين عليه السلام در قصر بنى مقاتل (يكى از منزلگاه هاى ميان مكّه و كوفه) فرود آمد و خيمه او را ديد ، يكى از يارانش را به سوى او فرستاد تا عبيد اللّه را براى يارى كردن ، فراخواند ؛ ولى او به دعوت امام پاسخ نداد . امام حسين عليه السلام كفش هايش را به پا كرد و برخاست و بر او وارد شد و سلام كرد و نشست . سپس او را براى قيام ، دعوت كرد ؛ ولى پاسخ نداد . پس از كشته شدن امام حسين عليه السلام ، عبيد اللّه بر ابن زياد وارد شد . ابن زياد ، او را به جهت يارى نكردن سپاه يزيد در برابر حسين عليه السلام ، سرزنش كرد . پس اشكش را نگه داشت و بيرون آمد تا به سرزمين كربلا رسيد . جايگاه نبرد را نظاره كرد ، براى آنان طلب مغفرت كرد و چنين سرود : «فرمانرواى نيرنگبازِ به تمامْ نيرنگباز مى گويد : چرا با شهيد پسر فاطمه عليهاالسلام نبرد نكردى؟! دريغا كه او را يارى نكردم! بدانيد كه هر كس كارى را محكم انجام ندهد ، پشيمان است .

2.ومن از آن رو كه از ياورانش نبودم مادام كه زنده ام ، افسوس مى خورم . خداوند ، جان هاى آنانى را كه بر يارى اش نيرومند شد از باران هميشگى اش سيراب سازد . بر مزارهاى آنان و جايگاه نبردشان ايستادم نزديك بود كه جان ، كالبد تهى كند ، و چشم ها اشكريزان بود . به جانم سوگند ، آنان دليرمردانى در نبرد بودند وبه سوى جنگ مى شتافتند ، براى يارى از پيشواى بزرگ . آنان در يارى زاده دختر پيامبرشان با شمشيرهايشان شريك شدند ، چونان شيران بيشه ، دلير و نيرومند . اگر كشته شدند ، پس هر جانِ پاكى بر زمين از روى اندوه و غم ، بايد خود را قربانى كند . بينندگان ، بهتر از آنان به هنگام مرگ نديدند بزرگواران و درخشندگانِ بزرگ! آيا آنان را از روى ستم مى كُشيد و دوستى ما را اميد داريد؟ راهى را كه با ما سازگار نيست ، رها ساز . به جانم سوگند كه با كشتن آنان ، ما را به خشم آورديد و چه بسيار كسانى از ما كه كارِ شما را زشت مى شمارند! بارها تصميم گرفتم كه با سپاه انبوه به سمت گروه ستمگر و دور از حق ، حركت كنم . پس دست برداريد ؛ و گرنه با تيره هايى بر شما هجوم آورم كه سخت تر باشد بر شما از هجوم ديلميان» . آن گاه او وفرزندانش به پا خاستند وبه جنگ وغارت روكرد ونه تنها اموال خصوصى را غارت كرد ، بلكه به غارت اموال عمومى نيز پرداخت . قيامش در زمان مختار و مصعب ، ادامه يافت و كار به همكارى وى با عبدالملك مروان كشيد و در رويارويى با سپاه مصعب ، كشته شد (تاريخ الطبرى : ج ۶ ص ۱۲۸ ـ ۱۳۸) .

1.نهج البلاغة : الخطبة ۲۲۴ ، الصراط المستقيم : ج ۱ ص ۱۶۳ ؛ ينابيع المودّة : ج ۱ ص ۴۴۲ ح ۶ وراجع الأمالي للصدوق : ص ۷۲۲ ح ۹۸۸ .

2.فضائل الصحابة لابن حنبل : ج ۱ ص ۵۳۸ ح ۸۹۸ ؛ الخصال : ص ۳۶۳ ح ۵۳ عن عباية بن ربعي وفيه «بسبع» بدل «بتسع» وليس فيه «والجهاد في سبيل اللّه » و«أشباهه» .

3.اللَّهْز : الضرب بجُمْع الكفّ في الصدر (النهاية : ج ۴ ص ۲۸۱ «لهز») .

4.تاريخ دمشق : ج ۴۲ ص ۴۸۸ ، البداية والنهاية : ج ۸ ص ۵ ؛ المناقب للكوفي : ج ۲ ص ۵۷ ح ۵۴۵ نحوه .

5.عبيد اللّه بن الحرّ الجعفي : كان من الشجعان الأبطال ومن أصحاب عثمان ، فلمّا قتل عثمان انحاز إلى معاوية وقال : أما إنّ اللّه ليعلم أنّي اُحبّ عثمان ، ولأنصرنّه ميّتا . فخرج إلى الشام وشهد مع معاوية صفّين ، ولم يزل معه حَتّى قتل عليّ عليه السلام (تاريخ الطبري : ج ۶ ص ۱۲۸ ، الكامل في التاريخ :ج ۳ ص ۲۵) . وبعد قيام الإمام الحسين عليه السلام خرج من الكوفة كراهة أن يدخلها الإمام عليه السلام وهو بها وقال : واللّه ما اُريد أن أراه ولا يراني (تاريخ الطبري : ج ۵ ص ۴۰۷) . ولمّا نزل الإمام عليه السلام قصر بني مقاتل ورأى فسطاطه أرسل بعض أصحابه إليه ليدعوه إلى نصره ، فلم يجب دعوته (الأمالي للصدوق : ص ۲۱۹) فأخذ الإمام عليه السلام نعليه فانتعل ، ثمّ قام فجاءه حَتّى دخل عليه فسلّم وجلس ، ثمّ

6.دعاه إلى الخروج فلم يجبه (تاريخ الطبري : ج ۵ ص ۴۰۷) . وبعد قتل الإمام عليه السلام دخل على ابن زياد فعاتبه لعدم نصرة جيش يزيد على الإمام عليه السلام ، فغاض وخرج حَتّى أتى كربلاء ، فنظر إلى مصارع القوم فاستغفر لهم وقال في ذلك : يقولُ أميرٌ غادرٌ حقّ غادرٍ ألا كنت قاتلت الشهيدَ ابن فاطمهْ ! فيا ندمي ألّا أكون نصرتُهُ ألا كلُّ نفس لا تُسدّد نادمه وإنّي لأنّي لم أكن من حماته لذو حسرةٍ ما إن تفارقُ لازمه سقى اللّه أرواح الَّذين تأزّروا على نصره سقياً من الغيث دائمه وقفت على أجداثهم ومجالهم فكاد الحشا ينفضُّ والعين ساجمه لعمري لقد كانوا مصاليت في الوغى سراعا إلى الهيجا حماةً خضارمه تآسوا على نصر ابن بنت نبيّهم بأسيافهم آسادِ غيلٍ ضراغمه فإن يقتلوا فكلّ نفسٍ تقيّةٍ على الأرض قد أضحت لذلك واجمه وما إن رأى الراؤون أفضل منهمُ لدى الموت ساداتٍ وزهرا قماقمه أ تقتلهم ظلما وترجو ودادَنا فدع خطّةً ليست لنا بملائمه ! لعمري لقد راغمتمونا بقتلهم فكم ناقمٍ منّا عليكم وناقمه أهُمّ مرارا أن أسير بجحفلٍ إلى فئةٍ زاغت عن الحقّ ظالمه فكفّوا وإلّا ذدتكم في كتائبٍ أشدَّ عليكم من زحوف الديالمه (تاريخ الطبري : ج ۵ ص ۴۷۰) . ثمّ ثار هو وأولاده فقتل ونهب ، ولم يقتصر على نهب الأموال الشخصيّة بل نهب الأموال العامة . واستمرّ في ثورته زمان المختار ومصعب ، وانتهى به الأمر إلى مؤازرة عبد الملك بن مروان ، وقتل في الحرب مع جيش مصعب (تاريخ الطبري : ج ۶ ص ۱۲۸ ـ ۱۳۸) .

7.الكامل في التاريخ : ج ۳ ص ۲۵ .