185
دانش نامه عقايد اسلامي ج7

۵۳۱۹.امام صادق عليه السلام:ستايش ، براى خدايى است كه با دانشِ خود ، آغازكننده آفرينش آفريدگان است و با توانايى اش ، صورتگرِ بدن هاى بندگان است و شكل هاى آفريدگان را متفاوت كرد و با دانش خود ، ارواح را در آفريده ها دميد .

۵۳۲۰.امام صادق عليه السلامـ در توصيف خدا ـ: او جسم كننده اجسام، و صورتگرِ صورت هاست.

۷۵ / ۲

ويژگى صورتگرى او

۵۳۲۱.امام زين العابدين عليه السلامـ از دعايش در روز عرفه ـ: ستايش ، براى خدايى است كه پروردگار جهانيان است . خدايا! ستايش ، براى توست ، اى نوآورِ آسمان ها و زمين!... بدون الگو، صورتگرى كردى ، آنچه را كه صورتگرى كردى ، و بدون دنباله روى [از كسى] ، آفريدگانِ نوپديد را نوآورى كردى. تو كسى هستى كه هر چيزى را به اندازه اى تقدير كردى، و هر چيزى را به آسانى رو به راه كردى، و غير خودت را به اداره كردنى [ويژه] تدبير كردى .

۷۵ / ۳

صورتگرى كه صورتگرى نشده

۵۳۲۲.التوحيدـ به نقل از سهل بن زياد ـ: در سال ۲۵۵ به امام حسن عسكرى عليه السلامنوشتم: اى آقاى من! ياران ما درباره توحيد ، اختلاف كرده اند . برخى از آنان مى گويند: خدا ، جسم است . برخى ديگر مى گويند: او صورت و شكل است . اى آقاى من ! اگر صلاح مى دانيد ، در اين باره مطلبى به من ياد دهيد تا بر آن ، پايدار بمانم و از آن فراتر نروم، كه در اين صورت ، بر بنده تان منّت نهاده ايد.
امام عليه السلام به خطّ خويش ، چنين پاسخ داد: «درباره توحيد پرسيدى، درحالى كه اين تكليف (تعمّق در ذات خدا و اين كه كيفيتش جسم است يا صورت) ، از شما برداشته شده است . خداى والا ، يگانه بى همتا و بى نياز است . نزاده است و زاده نشده و كسى همتاى او نيست.
آفريدگار است و آفريده شده نيست . آنچه خداى والا و بلندْ مرتبه بخواهد ، مى آفريند ؛ از اجسام و غير اجسام ، و آنچه را بخواهد ، صورتگرى مى كند، در حالى كه خود ، صورتگرى نشده است . ستايش او ، با شكوه است و نام هايش پاك، و از اين كه همانندى داشته باشد ، برتر است . او خودش است و نه غير خود . چيزى همانند او نيست و اوست شنواىِ بينا» .


دانش نامه عقايد اسلامي ج7
184

۵۳۱۹.الإمام الصادق عليه السلام :الحَمدُ للّهِِ بارِىَ خَلقِ المَخلوقينَ بِعِلمِهِ ، ومُصَوِّرِ أَجسادِ العِبادِ بِقُدرَتِهِ ، ومُخالِفِ صُوَرِ مَن خَلَقَ مِن خَلقِهِ ، ونافِخِ الأَرواحِ في خَلقِهِ بِعِلمِهِ . ۱

۵۳۲۰.عنه عليه السلامـ في صِفَةِ اللّهِ جَلَّ وعَلا ـ: هُوَ مُجَسِّمُ الأَجسامِ ومُصَوِّرُ الصُّوَرِ . ۲

۷۵ / ۲

صِفَةُ تَصويرِهِ

۵۳۲۱.الإمام زين العابدين عليه السلامـ مِن دُعائِهِ يَومَ عَرَفَةَ ـ: الحَمدُ للّهِِ رَبِّ العالَمينَ ، اللّهُمَّ لَكَ الحَمدُ بَديعَ ۳ السَّماواتِ وَالأَرضِ ... صَوَّرتَ ما صَوَّرتَ مِن غَيرِ مِثالٍ ، وَابتَدَعتَ المُبتَدَعاتِ بِلاَ احتِذاءٍ ، أَنتَ الَّذي قَدَّرتَ كُلَّ شَيءٍ تَقديرا ، ويَسَّرتَ كُلَّ شَيءٍ تَيسيرا ودَبَّرتَ ما دونَكَ تَدبيرا . ۴

۷۵ / ۳

يُصَوِّرُ ولَيسَ بِمُصَوَّرٍ

۵۳۲۲.التوحيد عن سهل بن زياد :كَتَبتُ إِلى أَبي مُحَمَّدٍ عليه السلام سَنَةَ خَمسٍ وخَمسينَ ومِئَتَينِ : قَدِ اختَلَفَ يا سَيِّدي أَصحابُنا فِي التَّوحيدِ ؛ مِنهُم مَن يَقولُ : هُوَ جِسمٌ ، ومِنهُم مَن يَقولُ : هُوَ صَورَةٌ ، فَإِن رَأَيتَ يا سَيِّدي أن تُعَلِّمَني مِن ذلِكَ ما أَقِفُ عَلَيهِ ولا أَجوزُهُ فَعَلتَ مُتَطَوِّلاً عَلى عَبدِكَ فَوَقَّعَ بِخَطِّهِ عليه السلام :
سَأَلتَ عَنِ التَّوحيدِ وهذا عَنكُم مَعزولٌ ، اللّهُ تَعالى واحِدٌ أَحَدٌ صَمَدٌ ، لَم يَلِد ولَم يُولَد ، ولَم يَكُن لَهُ كُفُوا أَحَدٌ .
خالِقٌ ولَيسَ بِمَخلوقٍ ، يَخلُقُ ـ تَبارَكَ وتَعالى ـ ما يَشاءُ مِنَ الأَجسامِ وغَيرِ ذلِكَ ، ويُصَوِّرُ ما يَشاءُ ، ولَيسَ بِمُصَوَّرٍ ، جَلَّ ثَناؤُهُ وتَقَدَّسَت أَسماؤُهُ ، وتَعالى عَن أَن يَكونَ لَهُ شَبيهٌ ، هُوَ لا غَيرُهُ ، لَيسَ كَمِثلِهِ شَيءٌ وهُوَ السَّميعُ البَصيرُ . ۵

1.الإقبال : ج ۲ ص ۱۲۳ عن سلمة بن الأكوع ، بحار الأنوار : ج ۹۸ ص ۲۴۳ ح ۴ .

2.الكافي : ج ۱ ص ۱۰۶ ح ۶ عن يونس بن ظبيان ، التوحيد : ص ۸۱ ح ۳۷ ، كمال الدين : ص ۳۷۹ كلاهما عن عبدالعظيم بن عبداللّه الحسني ، بحار الأنوار : ج ۳ ص ۲۶۸ ح ۳ .

3.البَدِيْعُ : هو الخالق المخترع لا عن مثال سابق (النهاية : ج ۱ ص ۱۰۶) .

4.الصحيفة السجّاديّة : ص ۱۸۵ الدعاء ۴۷ ، الإقبال : ج ۲ ص ۸۷. وفيه : «ابتدأت» بدل «ابتدعت» .

5.التوحيد : ص ۱۰۱ ح ۱۴ ، بحار الأنوار : ج ۳ ص ۲۶۰ ح ۱۰ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج7
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 22931
صفحه از 507
پرینت  ارسال به