89
دانش نامه عقايد اسلامي ج6

۴۵۴۵.امام رضا عليه السلام :همانا هر سازنده چيزى، از چيزى ساخت و خداوند، آفريدگار لطيفِ شكوهمند ، [ جهان هستى را ]از هيچ آفريد و ساخت.

ر . ك : ص ۵۹ (نو پديد آورى) و ج ۵ ص ۲۷۹ (معناى اوّل و آخر بودن خداوند) و ۵۰۹ (خدا بود و چيزى با او نبود) .

۲۲ / ۳ ـ ۱۰

كليّاتى درباره آنچه در آغاز آفرينش نبوده است

۴۵۴۶.امام على عليه السلام :منزّه است آن كه آفرينش آنچه آغازگرى كرد، و تدبيرِ آنچه آفريد، بر او گران نمى آيد ، و از سرِ ناتوانى و سستى به آنچه آفريد، بسنده ننمود ؛ دانست چه مى آفريند ، و آفريد آنچه مى دانست . نه با انديشيدن در دانشى نو پديد ، به آنچه آفريد ، رسيد و نه در آنچه نيافريد ، شبهه اى، بر او درآمد؛ بلكه [ آنچه آفريد بر اساس ]حكمى قطعى و دانشى محكم و فرمانى استوار است.

۴۵۴۷.امام على عليه السلام :كارها از خواستِ او برآمده است ؛ پديد آورنده گونه هاى اشيا ، بى تدبّر انديشه اى كه به آن باز گردد [ و از آن سود برد ] ، و بدون قريحه غريزى كه آن را [ در درون ] نهفته باشد و بدون تجربه اى كه در آن از رخدادهاى روزگاران ، بهره برده باشد، و بدون انبازى كه او را بر نوآورى امور شگفت ، يارى كرده باشد . پس آفرينش او به فرمان او تمام گشت و بر طاعت او گردن نهاد و فراخوان او را پاسخ گفت و در برابر آن [تحقّق فرمان او] كُندىِ كُند كننده و درنگِ درنگ كننده، مانع نشد. پس كژى اشيا را درست كرد و حدود آنها را روشن نمود و با توانايى خود ، ميان اشياى ناسازگار، سازوارى داد و رشته هاى هم بستگى آنها را متّصل كرد و آنها را در گونه هايى گوناگون ، در حدود و اندازه ها و سرشت ها و شكل ها، جدا ساخت ؛ آفريده هايى نو پديد كه ساختِ آنها را استوار داشت و آنها را بر طبق آنچه اراده كرد ، آفريد و نوآورى كرد.


دانش نامه عقايد اسلامي ج6
88

۴۵۴۵.أبو الحسن عليه السلام :إِنَّ كُلَّ صانِعِ شَيءٍ فَمِن شَيءٍ صَنَعَ ، وَاللّهُ الخالِقُ اللَّطيفُ الجَليلُ خَلَقَ وصَنَعَ لا مِن شَيءٍ . ۱

راجع : ص ۵۶ (الحدوث)، ج ۵ ص ۲۷۸ (معنى أوّلية اللّه وآخِريّته) و۵۰۸ (كان اللّه ولم يكن معه شيء) .

۲۲ / ۳ ـ ۱۰

جَوامِعُ مالَم يَكُن في مَبادِئِ الخِلقَةِ

۴۵۴۶.الإمام عليّ عليه السلام :سبُحانَ الَّذي لا يَؤُودُهُ خَلقُ مَا ابتَدَأَ ، ولا تَدبيرُ ما بَرَأَ ، ولا مِن عَجزٍ ولا مِن فَترَةٍ بِما خَلَقَ اكتَفى ، عَلِمَ ما خَلَقَ وخَلَقَ ما عَلِمَ ، لا بِالتَّفكيرِ في عِلمٍ حادِثٍ أَصابَ ما خَلَقَ ، ولا شُبهَةٍ دَخَلَت عَلَيهِ فيما لَم يَخلُق ، لكِن قَضاءٌ مُبرَمٌ وعِلمٌ مُحكَمٌ وأَمرٌ مُتقَن . ۲

۴۵۴۷.عنه عليه السلام :إِنَّما صَدَرَتِ الأُمورُ عَن مَشيئَتِهِ ، المُنشِئُ أَصنافَ الأَشياءِ بِلا رَوِيَّةِ فِكرٍ آلَ إِلَيها ، ولا قَريحَةِ غَريزَةٍ أَضمَرَ عَلَيها ، ولا تَجرِبَةٍ أَفادَها مِن حَوادِثِ الدُّهورِ ، ولا شَريكٍ أَعانَهُ عَلَى ابتِداعِ عَجائِبِ الأُمورِ ، فَتَمَّ خَلقُهُ بِأَمرِهِ ، وأَذعَنَ لِطاعَتِهِ ، وأَجابَ إِلى دَعوَتِهِ ، لَم يَعتَرِض دونَهُ رَيثُ المُبطِىَ، ولا أَناةُ المُتَلَكِّىَ، فَأَقامَ مِنَ الأَشياءِ أَوَدَها ، ونَهَجَ حُدودَها ، ولاءَمَ بِقُدرَتِهِ بَينَ مُتضادِّها ، ووَصَلَ أَسبابَ قَرائِنِها ، وفَرَّقَها أَجناسا مُختَلِفاتٍ فِي الحُدودِ وَالأَقدارِ ، وَالغَرائِزِ وَالهَيئاتِ ، بَدايا خَلائِقَ أَحكَمَ صُنعَها ، وفَطَرَها عَلى ما أَرادَ وَابتَدَعَها ! ۳

1.الكافي : ج ۱ ص ۱۱۹ ح ۱ ، التوحيد : ص ۱۸۶ ح ۱ وص ۶۳ ح ۱۸ نحوه وكلّها عن الفتح بن يزيد الجرجاني ، بحار الأنوار : ج ۴ ص ۲۹۱ ح ۲۱ .

2.الكافي: ج ۱ ص ۱۳۵ ح ۱ عن محمّد بن أبي عبد اللّه ومحمّد بن يحيى جميعا رفعاه إلى الإمام الصادق عليه السلام، التوحيد: ص ۴۳ ح ۳ عن عبد الرحمن عن الإمام الصادق عن آبائه عنه عليهم السلام ، بحار الأنوار : ج ۴ ص ۲۷۰ ح ۱۵ وراجع نهج البلاغة : الخطبة ۶۵ .

3.نهج البلاغة : الخطبة ۹۱ عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عليه السلام ، بحار الأنوار : ج ۴ ص ۲۷۶ ح ۱۶ عن التوحيد نحوه .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج6
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 44264
صفحه از 593
پرینت  ارسال به