381
دانش نامه عقايد اسلامي ج5

فصل دهم : توّاب

واژه شناسى «توّاب»

صفت «توّاب (توبه پذير) » ، صيغه مبالغه از مادّه «تَوَبَ» است كه دلالت بر بازگشت دارد. گفته مى شود : «تاب من ذنبه ؛ از گناهش بازگشت». توبه، رجوع از گناه است. پس توّاب ، در صفات خداوند ، به معناى بسيار بازگردنده (توبه پذير) است.

توّاب ، در قرآن و حديث

برگرفته هاى مادّه «توب» ، ۳۷ بار در قرآن كريم به خداوند نسبت داده شده است. مضمون «توبه پذير مهربان» نُه بار و «همانا او توبه پذير است» و «توبه پذير فرزانه» ، هر كدام يك بار و «پذيرنده توبه» نيز سه بار به كار رفته است.
احاديث نيز توبه (بازگشت) را براى انسان و خدا به كار برده اند و يك حديث ، توبه خدا را به معناى پذيرفتن توبه انسان دانسته است : «توّاب ، همان پذيرنده توبه هاست» .


دانش نامه عقايد اسلامي ج5
380

الفصل العاشر: التّوّاب

التَّوّاب لغةً

التوّاب في اللغة صيغة مبالغة من مادّة «توب» وهو يدلّ على الرجوع . يقال: تاب من ذنبه ، أَي : رجع عنه ۱ . والتوبة : الرجوع من الذنب ۲ . فالتوّاب بمعنى الراجع كثيرا .

التَّوّاب في القرآن والحديث

نُسبت مشتقّات مادّة «توب» إِلى اللّه سبعا وثلاثين مرّةً في القرآن الكريم ، فقد جاء مضمون «التَّوَّابُ الرَّحِيمُ» تسع مرّات ؛ و «إِنَّهُ كَانَ تَوَّابَا» مرّةً واحدة؛ و «تَوَّابٌ حَكِيمٌ» مرّة واحدة ومضمون «قَابِلِ التَّوْبِ» ثلاث مرّات .
وقد استعملت الأَحاديثُ التوبةَ للإنسان وللّه أَيضا ، وعدّ أَحدها توبةَ اللّه قبولَه توبةَ الإنسان: «التَوّاب القابِل لِلتَّوباتِ» ۳ .

1.معجم مقاييس اللغة : ج ۱ ص ۳۵۷ .

2.الصحاح : ج ۱ ص ۹۱ .

3.راجع : ص ۳۹۰ ح ۴۳۱۷.

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج5
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 41016
صفحه از 511
پرینت  ارسال به