215
دانش نامه عقايد اسلامي ج5

بزرگ تر از اسماى ديگر باشد، وجود ندارد .
برخى مى گويند : اسم اعظم، وجود دارد ؛ امّا كسى جز خداوند متعال، از آن آگاهى ندارد .
برخى مى گويند : اسم اعظم خدا ، در ميان اسماى حُسنا پنهان است.
برخى مى گويند : اسم اعظم ، هر اسمى است كه بنده، پروردگار خود را با همه وجود ، به آن بخواند . ۱
برخى گفته اند : اسم اعظم ، نامى است كه جامع همه نام هاى الهى باشد . ۲
برخى گفته اند : انبيا، نمودهاى نام هاى اصلىِ حق هستند و اين نام هاى اصلى ، همگى داخل در اسم اعظم (اسم جامع) و مظهر حقيقت محمّدى اند . ۳
بارى ، اختلاف نظر در تبيين آنچه حقيقتش، حتى براى محققان مشخص نيست، طبيعى است ؛ ولى از آن جا كه ديدگاه هاى مختلف را در اين زمينه مطالعه كرده ام ، كلام علاّمه طباطبايى را در تبيين اسم اعظم، بهترين تحقيق يافته ام .

بهترين تحقيق در تبيين اسم اعظم

علاّمه سيّد محمّدحسين طباطبايى رحمه الله در پاسخ به اين سؤال كه معناى اسم اعظم چيست، مى گويد :
«در ميان مردم، شايع شده كه اسم اعظم، اسمى است لفظى، از اسماى خداى متعال، كه اگر خدا را به آن بخوانند، دعا مستجاب مى شود و در هيچ مقصدى، از

1.براى اطلاع بيشتر درباره ساير اقوال، ر . ك : الحاوى ، سيوطى : ج ۲ ص ۱۳۵ ح ۱۳۹ .

2.كتاب التعريفات : ص ۱۰ ـ ۱۱ .

3.شرح فصوص الحكم ، قيصرى : ص ۱۰۸ .


دانش نامه عقايد اسلامي ج5
214

تحقيقى درباره معناى اسم اعظم

موضوع اسم اعظم خداوند عز و جل ، در احاديث اسلامى، بويژه در ادعيه، بسيار تكرار شده و اين نكته نيز آمده است كه هر كس خدا را با آن نام بخواند، دعايش مستجاب مى شود ، و اهل بيت عليهم السلاماين نام (بجز يك حرف از آن) را مى دانند . امّا آن نام چيست؟
همان طور كه ملاحظه شد، روايات، در اين باره ، مختلف اند و نمى توان پاسخ قاطعى از نظر روايات اسلامى، به اين سؤال داد ؛ ليكن مى توان گفت كه به فرض صحّت اين روايات، اسم اعظمى كه نزد انبياى الهى و اهل بيت عليهم السلام بوده ، با توجه به خصوصياتى كه براى آنها ذكر شده ، بى ترديد، چيزى غير از الفاظى است كه در روايات مذكور آمده است.
نبودن دليل قاطعى بر مراد از اسم اعظم، موجب شده است كه ديدگاه هاى مختلفى درباره آن ارائه گردد ، تا آن جا كه سيوطى، بيست قول را در اين زمينه نقل كرده است . گروهى مانند ابو جعفر طبرى و ابو الحسن اشعرى و ابو حاتم بن حيّان و باقلانى ، بر اين باورند كه همه اسماى الهى، بزرگ هستند واسمى كه

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج5
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 41021
صفحه از 511
پرینت  ارسال به