147
دانش نامه عقايد اسلامي ج5

۴۰۰۴.امام صادق عليه السلامـ در پاسخ زنديقى كه از ايشان درباره خداوند پرسيد كه : او چيست ؟ ـ: او پروردگار است و او معبود است و او اللّه است و اين كه مى گويم : «اللّه »، براى اثبات حروف الف و لام و ها نيست ؛ بلكه من معنايى را قصد دارم كه آفريدگار و سازنده چيزهاست و اين حروف، براى آن در نظر گرفته شده اند. آن معنا ، همان است كه خداوند، بدان ناميده مى شود و نيز بخشنده و مهربان و عزيز و نام هايى شبيه اينها، و اوست معبود جليل عزيز .

۴۰۰۵.الكافىـ به نقل از نضر بن سُويد : هشام بن حكم ـ: از امام صادق عليه السلام درباره نام هاى خدا و اشتقاق آنها پرسيد، و اين كه «اللّه » مشتق از چيست ؟
امام فرمود : «اى هشام! [ لفظ] اللّه ، مشتق از اله است و اله، مقتضىِ وجود مألوه (معبود) است . اسم، غير از مسمّاست . پس هر كه اسم (و نه معنا) را بپرستد ، كافر گشته و چيزى را نپرستيده است و هر كس اسم و معنا را بپرستد ، مشرك و دوگانه پرست شده است و هر كس معنا و نه اسم را بپرستد ، اين ، همان توحيد است . اى هشام ! آيا فهميدى؟!» .
گفتم : آرى ، برايم بيفزاى .
امام فرمود : «خداوند، ۹۹ اسم دارد . پس اگر اسم ، همان مسمّا باشد ، هر يك از اين اسم ها خداست ؛ امّا «اللّه » معنايى است كه اين اسم ها بر آن دلالت مى كنند و همه اينها غير از آن [ معنا ]هستند . اى هشام ! نان ، اسم آن خوردنى و آب ، اسم آن نوشيدنى و لباس ، اسم آن پوشيدنى و آتش ، اسم آن سوزاننده است . اى هشام! آيا چنان فهميدى كه دشمنانِ ما را ـ كه غير خدا را با او ، خداى خود گرفته اند ـ ، برانى و با آنان بستيزى ؟» .
گفتم : آرى .
امام فرمود : «اى هشام! خداوند ، بِدان سودت رسانَد و استوارت بدارد!» .
هشام گويد : به خدا سوگند ، تا امروز كه اين جا نشسته ام، هيچ كس مرا در توحيد ، مغلوب نكرده است .


دانش نامه عقايد اسلامي ج5
146

۴۰۰۴.الإمام الصادق عليه السلامـ لَمّا سَأَلَهُ الزِّنديقُ عَنِ اللّهِ : ما هُوَ ؟ ـ: هُوَ الرَّبُّ ، وهُوَ المَعبودُ ، وهُوَ اللّهُ ، ولَيسَ قَولي : «اللّه » إِثباتَ هذِهِ الحُروفِ أَلفٍ ، لامٍ ، هاءٍ ، ولكِنّي أَرجِعُ إِلى مَعنى هُوَ شَيءٌ خالِقُ الأَشياءِ وصانِعُها ، وَقَعَت عَلَيهِ هذِهِ الحُروفُ ، وهُوَ المَعنَى الَّذي يُسَمّى بِهِ اللّهُ ، وَالرَّحمنُ وَالرَّحيمُ وَالعَزيزُ وأَشباهُ ذلِكَ مِن أَسمائِهِ ، وهُوَ المَعبودُ ـ جَلَّ وعَزَّ ـ . ۱

۴۰۰۵.الكافي عن النضر بن سويد :عَن هِشامِ بنِ الحَكَمِ أَنَّهُ سَأَلَ أَبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام عَن أَسماءِ اللّهِ وَاشتِقاقِها : «اللّه » مِمّا هُوَ مُشتَقٌّ ؟
فَقالَ : يا هِشامُ ، «اللّهُ» مُشتَقٌّ مِن إِلهٍ ، وإِلهٌ يَقتَضي مَألوها ، وَالاِسمُ غَيرُ المُسَمّى ، فَمَن عَبَدَ الاِسمَ دونَ المَعنى فَقَد كَفَرَ ولَم يَعبُد شَيئا ، ومَن عَبَدَ الاِسمَ وَالمَعنى فَقَد أَشرَكَ وعَبَدَ اثنَينِ ، ومَن عَبَدَ المَعنى دونَ الاِسم فَذاكَ التَّوحيدُ ، أَفَهِمتَ يا هِشامُ ؟
قالَ : قُلتُ : زِدني .
قالَ : للّهِِ تِسعَةٌ وتِسعونَ اسما ، فَلَو كانَ الاِسمُ هُوَ المُسَمّى لَكان كُلُّ اسمٍ مِنها إِلها ، ولكِنَّ «اللّهَ» مَعنىً يُدَلُّ عَلَيهِ بِهذِهِ الأَسماءِ ، وكُلُّها غَيرُهُ .
يا هِشامُ ، الخُبزُ اسمٌ لِلمَأَكولِ ، وَالماءُ اسمٌ لِلمَشروبِ ، وَالثَّوبُ اسمٌ لِلمَلبوسِ ، وَالنَّارُ اسمٌ لِلمُحرِقِ . أَفَهِمتَ يا هِشامُ فَهما تَدفَعُ بِهِ وتُناضِلُ بِهِ أَعداءَنا المُتَّخِذينَ مَعَ اللّهِ عز و جل غَيرَهُ ؟
قُلتُ : نَعَم .
فَقالَ : نَفَعَكَ اللّهُ بِهِ وثَبَّتَكَ يا هِشامُ .
قالَ : فَوَاللّهِ ما قَهَرَني أَحَدٌ فِي التَّوحيدِ حَتّى قُمتُ مَقامي هذا . ۲

1.التوحيد : ص ۲۴۵ ح ۱ ، الكافي : ج ۱ ص ۸۴ ح ۶ نحوه وكلاهما عن هشام بن الحكم .

2.الكافي : ج ۱ ص ۱۱۴ ح ۲ وص ۸۷ ح ۲ ، التوحيد : ص ۲۲۰ ح ۱۳ ، الاحتجاج : ج ۲ ص ۲۰۳ ح ۲۱۶ وراجع : مرآة العقول : ج ۱ ص ۳۰۴ ـ ۳۰۶ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج5
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 40977
صفحه از 511
پرینت  ارسال به