۳۳۶۲.التوحيدـ به نقل از ابوبصير ـ: از امام صادق عليه السلام پرسيده شد : آيا معرفت ، به دست آوردنى است؟
فرمود : «نه» .
گفته شد : آيا كار خدا و از عطاى اوست؟
فرمود : «آرى و بندگان را در آن ، كارى نيست» .

۳۳۶۳.امام صادق عليه السلام :بندگان ، در شش چيز ، كار و اختيارى ندارند : معرفت ، نادانى ، خشنودى ، خشم ، خواب و بيدارى .

۳۳۶۴.امام كاظم عليه السلام :سپاس ، خدايى را كه از سرِ رحمت و بخششِ نعمت ايمان به من ، مرا به معرفتش و معرفت پيامبرش و هر كس كه خداوند ، اطاعتش را بر من واجب كرده ، گرامى داشت .

۳۳۶۵.قرب الإسنادـ به نقل از بِزَنطى ـ: به امام رضا عليه السلام گفتم : آيا مردم در معرفت ، اختيارى دارند؟
فرمود : «نه» .
گفتم : براى آن پاداش مى برند؟
فرمود : «[خداوند] پاداش را از سر عطا و تفضّل ، به ايشان مى دهد ، همان گونه كه معرفت را هم از سر تفضّل مى دهد» .

۳۳۶۶.امام جواد عليه السلام :مردى نزد امام رضا عليه السلام آمد و گفت : اى پسر پيامبر خدا ! پروردگارت را برايم توصيف كن ؛ چرا كه پيشينيان ما ، در آن اختلاف كرده اند .
امام رضا عليه السلام فرمود : «آن كه خدايش را با تشبيه ، توصيف مى كند ، هميشه روزگار در اشتباه است و منحرف از راه؛ رفته به سوى كژى؛ گم راه از راه و گوينده سخنان نازيبا . من خدا را آن گونه مى شناسانم كه خودش شناسانده است ؛ بدون آن كه ديده باشم ، و او را آن گونه كه خود توصيف كرده ، توصيف مى كنم ؛ بدون تصوير . به حواس ، درك نمى شود و به مردمان ، تشبيه نمى گردد . شناخته شده است بدون تشبيه . در عين دورى ، نزديك است ، ولى بدون نظير . به آفريده هايش مانند نمى شود و در قضاى خود ، ستم نمى كند . مردم ، به آن جا كه او مى داند ، كشيده مى شوند و بر همان چيزى كه در كتاب نهان (سرنوشت) نوشته شده ، راه مى سپارند ؛ كارى جز آنچه او مى داند ، نمى كنند و جز آن نمى طلبند . پس او نزديك است ؛ بى چسبندگى . دور است ؛ امّا در دسترس . حقيقت دارد ؛ امّا نه در نماد و جسم . يگانه است و بى جزء . به آيه ها شناخته مى شود و به نشانه ها ثابت مى گردد . پس خدايى جز او نيست كه بزرگ و والاست .

۳۳۶۲.التوحيد عن أبي بصير عن الإمام الصادق عليه السلام :أنَّهُ سُئِلَ عَنِ المَعرِفَةِ أهِيَ مُكتَسَبَةٌ ؟
فَقالَ : لا .
فَقيلَ لَهُ : فَمِن صُنعِ اللّهِ عز و جل ومِن عَطائِهِ هِيَ ؟
قالَ : نَعَم ، ولَيسَ لِلعِبادِ فيها صُنعٌ . ^۱

۳۳۶۳.الإمام الصادق عليه السلام :سِتَّةُ أشياءَ لَيسَ لِلعِبادِ فيها صُنعٌ : المَعرِفَةُ ، وَالجَهلُ ، وَالرِّضا ، وَالغَضَبُ ، وَالنَّومُ ، وَاليَقظَةُ . ^۲

۳۳۶۴.الإمام الكاظم عليه السلام :الحَمدُ للّهِِ الَّذي أَكرَمَني بِمَعرِفَتِهِ ومَعرِفَةِ رَسولِهِ صلى الله عليه و آله ، ومَن فَرَضَ اللّهُ طاعَتَهُ رَحمَةً مِنهُ لي ، وتَطَوُّلاً مِنهُ عَلَيَّ بِالإِيمانِ . ^۳

۳۳۶۵.قرب الإسناد عن البزنطيّ :قُلتُ لِأَبِي الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام : لِلنّاسِ فِي المَعرِفَةِ صُنعٌ ؟
قالَ : لا .
قُلتُ : لَهُم عَلَيها ثَوابٌ ؟
قالَ : يَتَطَوَّلُ عَلَيهِم بِالثَّوابِ كَما يَتَطَوَّلُ عَلَيهِم بِالمَعرِفَةِ . ^۴

۳۳۶۶.الإمام الجواد عليه السلام :قامَ رَجُلٌ إِلَى الرِّضا عليه السلام ، فَقالَ لَهُ: يَا بنَ رَسولِ اللّهِ صِف لَنا رَبَّكَ ، فَإِنَّ مَن قَبلَنا قَدِ اختَلَفوا عَلَينا .
فَقالَ الرِّضا عليه السلام : إِنَّهُ مَن يَصِفُ رَبَّهُ بِالقِياسِ لا يَزالُ الدَّهرَ فِي الاِلتِباسِ ، مائِلاً عَنِ المِنهاجِ ، ظاعِنا فِي الاِعوِجاعِ ، ضالاًّ عَنِ السَّبيلِ ، قائِلاً غَيرَ الجَميلِ .
أُعَرِّفُهُ بِما عَرَّفَ بِهِ نَفسَهُ مِن غَيرِ رُؤيَةٍ ، وأَصِفُهُ بِما وَصَفَ بِهِ نَفسَهُ مِن غَيرِ صورَةٍ ، لا يُدرَكُ بِالحَواسِّ ولا يُقاسُ بِالنّاسِ ، مَعروفٌ بِغَيرِ تَشبيهٍ ، ومُتَدانٍ في بُعدِهِ لا بِنَظيرٍ ، لا يُمَثَّلُ بِخَليقَتِهِ ولا يَجورُ في قَضِيَّتِهِ ، الخَلقُ إِلى ما عَلِمَ مُنقادونَ وعَلى ما سَطَرَ فِي المَكنونِ ^۵ مِن كِتابِهِ ماضونَ ، ولا يَعمَلونَ خِلافَ ما عَلِمَ مِنهُم ولا غَيرَهُ يُريدونَ ، فَهُوَ قَريبٌ غَيرُ مُلتَزِقٍ وبَعيدٌ غَيرُ مُتَقَصٍّ ، يُحَقَّقُ ولا يُمَثَّلُ ، ويُوَحَّدُ ولا يُبَعَّضُ ، يُعرَفُ بِالآياتِ ويُثبَتُ بِالعَلاماتِ ، فَلا إِلهَ غَيرُهُ الكَبيرُ المُتَعالِ . ^۶