275
دانش نامه عقايد اسلامي ج4

«و چارپايان را براى شما آفريد . براى شما از آنها [وسيله] گرم كردن و سودهاست و از آنها تغذيه مى كنيد» .

«و براى شما در چارپايان ، عبرتى است ، از شير [نابى] كه از شكم آنها ، از ميان سرگين و خون بيرون مى آيد ، سيرابتان مى كنيم ؛ شيرى گوارا براى نوشندگان» .

«آيا پرندگان رام شده در فضاى آسمان را نمى بينند؟ جز خدا كسى آنها را در هوا نگاه نمى دارد . بى گمان ، در اين نكته ، نشانه هايى براى گروه مؤمنان است» .

«گفت : اى موسى ! پروردگار شما كيست؟ گفت : پروردگار ما ، همان كسى است كه آفرينش هر چيزى را به او ارزانى داشته ، سپس هدايتش كرده است» .

حديث

۳۵۷۶.امام على عليه السلام :و اگر [مردم] در نيروى سترگ و بخشش بزرگ [خدا ]مى انديشيدند ، به راه مى آمدند و از عذاب سوزان مى هراسيدند ؛ امّا دل ها بيمار و ديده ها عيبناك است . آيا به آفريده كوچكش نمى نگرند كه چه سان خلقت آن را استوار كرده و تركيبش را محكم ساخته و برايش گوش و چشم پديد آورده و استخوان و پوست ، ترتيب داده است ؟ !
به مورچه بنگريد كه با كوچكى جثّه و نازكى اندامش كه به چشم نمى آيد و به انديشه ره نمى برد ، چگونه بر زمين مى رود و به روزى اش مى رسد ، دانه ها را به لانه اش منتقل و آنها را در جايگاه خود ، آماده مى كند ، در گرما براى سرمايش جمع مى كند و هنگام يافتن ، براى روز مبادايش ، روزى اش تضمين شده و متناسب با اوست . خداى منّان ديّان ، در روزى اش را نبسته و محرومش نكرده است ، حتى در [زير] صخره بى آب و سنگِ خشك .
و اگر در مجارى خوردنش بينديشى ، در بالا و پايين او و آنچه در درون اوست ، از اطراف و پهلوهايش ، و آنچه در سرش از چشم و گوش اوست ، از آفرينش او به شگفت مى آيى و در توصيفش به سختى ! پس والا باد آن كه مورچه را بر دست و پاهايش بر پا داشت و بر ستون هايش بنا نهاد و در خلقتش هيچ خالقى ، شريكش نشد و هيچ نيروى ديگرى به او يارى نداد و اگر انديشه ات اين در و آن در بزند و تا انتها برود ، تو را جز به اين راه نبرد كه خالق مورچه ، همان خالق نخل است؛ زيرا در هر چيز ، به تفصيلْ باريك انديشى شده و هر چيز ، با ديگرى اختلاف دارد ، اگر چه ديرياب و ستبر و نازك و سنگين و سبك و نيرومند و ناتوان ، در خلقتش يكسان است ... .
پس واى بر آن كس كه آفريدگار را انكار و تدبيرگر را نفى كند ! ادّعا كردند كه مانند گياهان [خودرو] ، بدون زارع اند و گونه گونىِ چهره هايشان را سازنده اى نيست ، بى آن كه براى ادّعاى خويش ، حجّتى بياورند و يا براى آنچه در انديشه دارند ، تحقيقى ارائه دهند ، و آيا ساختمانى بى سازنده و جنايتى بى انجام دهنده مى شود ؟!
و اگر مى خواهى ، از ملخ بگو كه برايش دو چشم قرمز آفريد و دو حدقه تابان و نيز گوشى نهان و دهانى به سامان و حسّى نيرومند و دو دندان نيش كه بدانها مى بُرد و دو پايى مانند داس كه [محصول را] بر مى گيرد و كشاورزان را بر كِشت خويش ، هراسان مى كند ، بى آن كه توان راندنش را داشته باشند ، حتّى اگر همه با هم شوند ، تا آن جا كه در كِشت به جست و خيز مى پردازد و هر چه مى خواهد ، مى كند ، در حالى كه همه پيكرش به اندازه يك انگشتِ باريك نيست .
بس بزرگ است خدايى كه هر كه در آسمان ها و زمين است ، خواه ناخواه ، در برابرش سجده مى كنند و چهره و گونه بر خاك مى سايند و به تسليم و ناتوانى به اطاعتش در مى آيند و از سرِ بيم و هراس ، مهار خويش به او مى سپُرند . پرنده ، تحت فرمان اوست ، پَرها و نفس هايش را شماره كرده و پاهايش را بر آب و خشكى استوار نموده ، روزى اش را مقدّر فرموده و جنس هاى آن را به حساب آورده است . پس اين ، كلاغ است و آن ، عقاب ؛ اين ، كبوتر است و آن ، شترمرغ . هر پرنده اى را به نام خود خواند و روزى اش را به عهده گرفت .


دانش نامه عقايد اسلامي ج4
274

«وَ الْأَنْعَـمَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيهَا دِفْ ءٌ وَ مَنَـفِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ » . ۱

«وَ إِنَّ لَكُمْ فِى الْأَنْعَـمِ لَعِبْرَةً نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِى بُطُونِهِ مِنم بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَائغًا لِّلشَّـرِبِينَ » . ۲

«أَلَمْ يَرَوْاْ إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَ تٍ فِى جَوِّ السَّـمَاءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ إِنَّ فِى ذَ لِكَ لاَيَـتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ » . ۳

«قَالَ فَمَن رَّبُّكُمَا يَـمُوسَى * قَالَ رَبُّنَا الَّذِى أَعْطَى كُلَّ شَىْ ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى » . ۴

الحديث

۳۵۷۶.الإمام عليّ عليه السلام :لَو فَكَّروا في عَظِيمِ القُدرَةِ ، وجَسيمِ النِّعمَةِ ، لَرَجَعوا إِلَى الطَّريقِ ، وخافوا عَذابَ الحَريقِ ، ولكِنِ القُلوبُ عَليلَةٌ ، وَالبَصائِرُ مَدخولَةٌ . ألا يَنظُرونَ إِلى صَغيرِ ما خَلَقَ ، كَيفَ أَحكَمَ خَلقَهُ ، وأَتقَنَ تَركيبَهُ ، وفَلَقَ لَهُ السَّمعَ وَالبَصَرَ ، وسَوّى لَهُ العَظمَ وَالبَشَرَ ؟!
اُنظُروا إِلَى النَّملَةِ في صِغَرِ جُثَّتِها ، ولَطافَةِ هَيئَتِها ، لا تَكادُ تُنالُ بِلَحظِ البَصَرِ ، ولا بِمُستَدرَكِ الفِكرِ ، كَيفَ دَبَّت عَلى أَرضِها ، وصُبَّت (ضُنَّت) على رِزقِها، تَنقُلُ الحَبَّةَ إِلى جُحرِها، وتُعِدُّها في مُستَقَرِّها، تَجمَعُ في حَرِّها لِبَردِها، وفي وِردِها لِصَدرِها، مَكفولٌ بِرِزقِها، مَرزوقَةٌ بِوِفقِها، لا يُغفِلُهَا المَنّانُ، ولا يَحرِمُهَا الدَّيّانُ، ولَو فِي الصَّفَا اليابِسِ، وَالحَجَرِالجامِسِ!
ولَو فَكَّرتَ في مَجاري أَكلِها ، في عُلوِها وسُفلِها ، وما فِي الجَوفِ مِن شَراسيفِ بَطنِها، وما فِي الرَّأسِ مِن عَينِها وأُذُنِها، لَقَضَيتَ مِن خَلقِها عَجَبا، ولَقيتَ من وَصفِها تَعَبا! فَتَعالَى الَّذي أَقامَها عَلى قَوائِمِها ، وبَناها عَلى دَعائِمِها لَم يَشرَكهُ في فِطرَتِها فاطِرٌ ، ولَم يُعِنُهُ عَلى خَلقِها قادِرٌ . ولَو ضَرَبتَ في مَذاهِبِ فِكرِكَ لِتَبلُغَ غاياتِهِ ، ما دَلَّتكَ الدَّلالَةُ إِلاّ عَلى أنَّ فاطِرَ النَّملَةِ هُوَ فاطِرُ النَّخلَةِ (النَّحلَةِ) ؛ لِدَقيقِ تَفصيلِ كُلِّ شَيءٍ ، وغامِضِ اختِلافِ كُلِّ حَيٍّ (شَيءٍ) ، ومَا الجَليلُ وَاللَّطيفُ وَالثَّقيلُ وَالخَفيفُ وَالقَوِيُّ وَالضَّعيفُ في خَلقِهِ إِلاّ سَواءٌ ... .
فَالوَيلُ لِمَن أنكَرَ المُقَدِّرَ وَجَحَدَ المُدَبِّرَ! زَعَموا أنَّهُم كَالنَّباتِ ما لَهُم زارِعٌ ، ولا لاِختِلافِ صُوَرِهِم صانِعٌ ، ولَم يَلجَؤوا إِلى حُجَّةٍ فيمَا ادَّعَوا ، ولا تَحقيقٍ لِما أوعَوا ؛ وهَل يَكونُ بِناءٌ مِن غَيرِ بانٍ ، أو جِنايَةٌ مِن غَيرِ جانٍ؟!
وإِن شِئتَ قُلتَ فِي الجَرادَةِ ، إِذ خَلَقَ لَها عَينَينِ حَمراوَينِ ، وأَمرَجَ لَها حَدَقَتَينِ قَمراوَينِ ، وجَعَلَ لَهَا السَّمعَ الخَفِيَّ ، وفَتَحَ لَهَا الفَمَ السَّوِيَّ ، وجَعَلَ لَها الحِسَّ القَوِيَّ ، ونابَينِ بِهِما تَقرِضُ ، ومِنجَلَينِ بِهِما تَقبِضُ . يَرهَبُها الزُّرّاعُ في زَرعِهِم ، ولا يَستَطيعونَ ذَبَّها ولَو أَجلَبوا بِجَمعِهِم ، حَتّى تَرِدَ الحَرثَ في نَزَواتِها ، وتَقضي مِنهُ شَهَواتِها ، وخَلقُها كُلُّهُ لا يُكَوِّنُ إِصبَعا مُستَدِقَّةً .
فَتَبارَكَ اللّهُ الَّذي يَسجُدُ لَهُ مَن فِي السَّماواتِ وَالأَرضِ طَوعا وكَرها ، ويُعَفِّرُ لَهُ خَدّا ووَجها ، ويُلقي إِلَيهِ بِالطّاعَةِ سِلما وضَعفا ، ويُعطي لَهُ القِيادَ رَهبَةً وخَوفا، فَالطَّيرُ مُسَخَّرَةٌ لِأَمرِهِ، أَحصىعَدَدَ الرِّيشِ مِنها وَالنَّفسَ، وأَرسى قَوائِمَها عَلَى النَّدى وَاليَبسِ، وقَدَّرَ أَقواتَها، وأَحصى أَجناسَها؛ فَهذا غُرابٌ وهذا عُقَابٌ، وهذا حَمامٌ وهذا نَعَامٌ، دَعا كُلَّ طائِرٍ بِاسمِهِ، وكَفَلَ لَهُ بِرِزقِهِ. ۵

1.النحل : ۵ .

2.النحل : ۶۶ .

3.النحل : ۷۹ .

4.طه : ۴۹ و ۵۰ .

5.نهج البلاغة : الخطبة ۱۸۵ ، الاحتجاج : ج ۱ ص ۴۸۱ ح ۱۱۷ ، بحار الأنوار : ج ۳ ص ۲۶ ح ۱ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج4
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 66463
صفحه از 604
پرینت  ارسال به