147
دانش نامه عقايد اسلامي ج4

غايَةُ المَعرِفَةِ أَن يَعرِفَ المَرءُ نَفسَهُ . ۱ نهايت شناخت ، خودشناسى است . مَعرِفَةُ النَّفسِ أنفَعُ المَعارِفِ . ۲ سودمندترينِ شناخت ها خودشناسى است .
و از امام باقر روايت شده:
لا مَعرِفَةَ كَمَعرِفَتِكَ بِنَفسِكَ . ۳ هيچ شناختى مانند اين نيست كه خود را بشناسى.

۲ . زيان هاى جهل به خود

دسته دوم ، احاديثى اند كه به بيان زيان هاى نشناختن خود پرداخته اند . در اين روايات ، تأكيد شده است كه تا انسان خود را نشناسد ، نمى تواند جهانبينى درستى داشته باشد و راه رستگارى و نجات را در زندگى بيابد . بخشى از سخنان امام على عليه السلامدر اين باره ، چنين است :
مَن جَهِلَ نَفسَهُ كانَ بِغَيرِ نَفسِهِ أجهَلَ . ۴ آن كه خود را نشناسد ، به غير خود ، نادان تر است. كَيفَ يَعرِفُ غَيرَهُ مَن يَجهَلُ نَفسَهُ ؟! ۵ آن كه خود را نشناخته ، چگونه ديگرى را بشناسد ؟!

1.غرر الحكم : ح ۶۳۶۵ .

2.غرر الحكم : ح ۹۸۶۵ .

3.تحف العقول : ص ۲۸۶ ، بحار الأنوار : ج ۷۸ ص ۱۶۵ ح ۱ .

4.غرر الحكم : ح ۸۶۲۴ .

5.عيون الحكم والمواعظ : ص ۳۸۳ ح ۶۴۶۷ .


دانش نامه عقايد اسلامي ج4
146

به زودى نشانه هاى خود را در كرانه ها[ى هستى] و در خودشان به آنان نشان خواهم داد تا برايشان روشن شود كه او حقّ است» .
اين آيات ، تصريح مى كنند كه نه يك دليل و نشان ، بلكه دليل ها و نشانه هاى فراوانى در وجود انسان براى آشنايى با آفريدگار جهان هست كه انسان نمى تواند حقيقتا خودشناس ، امّا خدا نشناس باشد .

اقسام احاديث دعوت به خودشناسى

احاديث اسلامى ، با الهام از قرآن ، فراوان بر خودشناسى تأكيد دارند . اين احاديث را مى توان به چهار دسته تقسيم كرد :

۱ . ارزش خودشناسى

دسته اوّل ، احاديثى كه خودشناسى را با ارزش ترينِ شناخت ها معرّفى مى كنند ؛ مانند آنچه از امام على عليه السلام روايت شده است كه :
أَفضَلُ المَعرِفَةِ مَعرِفَةُ الإِنسانِ نَفسَهُ . ۱ برترين شناخت ، خودشناسى است. المَعرِفَةُ بِالنَّفسِ أَنفَعُ المَعرِفَتَينِ . ۲ سودمندترينِ دو شناخت ، خودشناسى است . أَفضَلُ الحِكمَةِ مَعرِفَةُ الإِنسانِ نَفسَهُ . ۳ برترين حكمت ، خودشناسى است .

1.غرر الحكم : ح ۲۹۳۵ .

2.غرر الحكم : ح ۱۶۷۵ .

3.غرر الحكم : ح ۳۱۰۵ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج4
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 66269
صفحه از 604
پرینت  ارسال به