61
دانش نامه عقايد اسلامي ج2

حديث

۹۷۱.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :پروردگارت را اطاعت كن تا خردمند ناميده شوى ، و او را نافرمانى مكن كه نادان ناميده مى شوى .

۹۷۲.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :نادان ، كسى است كه از خدا نافرمانى كند ، گرچه زيباچهره و [ داراى ]موقعيتى بزرگ باشد .

۹۷۳.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در پاسخ كسى كه از نشانه هاى نادان پرسيد ـ: اگر با او همنشين شوى، تو را خسته مى كند و اگر از او كناره گيرى كنى، تو را دشنام مى دهد؛ اگر چيزى را به تو ببخشد ، منّت مى گذارد و اگر چيزى را به او ببخشى ، ناسپاسى مى كند ؛ اگر رازى را در اختيارش بگذارى ، خيانت مى كند و اگر رازى را در اختيار تو نهد ، تو را [به افشاى آن،] متّهم مى سازد ؛ اگر بى نياز شود ، ناسپاسى مى كند و سرسخت و خشن مى گردد و اگر تنگ دست شود ، بى پروا نعمت هاى خدا را انكار مى كند ؛ اگر شاد باشد ، زياده روى مى كند و طغيان مى ورزد ، و اگر غمين باشد، نااميد مى گردد؛ اگر بخندد، قهقهه مى زند و اگر گريه كند، در هم شكسته مى شود. از نيكانْ بدگويى مى كند، خدا را دوست نمى دارد و در رفتارش مراقب او نيست، از خداوند حيا نمى كند و به ياد او نيست. اگر او را خشنود كنى، تو را مى ستايد و آنچه از خوبى ها در تو نيست ، به تو نسبت مى دهد ، و اگر ناراضى گردد ، ستايش او مى رود و آنچه از بدى در تو نيست ، به تو نسبت مى دهد . اين ، روش نادان است .

۹۷۴.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دنيا ، سراى كسى است كه سرا ندارد و ثروتِ كسى است كه ثروت ندارد . آن كه خردمند نيست ، براى دنيا گردآورى مى كند ، و آن كه فهم ندارد ، در پى شهوت هاى دنيايى مى رود، و آن كه عالِم نيست ، براى دنيا دشمنى مى كند ، و آن كه ژرف انديش نيست ، براى دنيا حسادت مى ورزد، و آن كه اهل يقين نيست ، براى دنيا تلاش مى كند .

۹۷۵.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :ويژگى نادان ، آن است كه بر كسى كه با او رفت و آمد دارد ،
ستم مى كند ؛ بر زيردستان، تجاوز روا مى دارد ؛ در برابر بالادستان ، گردنكشى مى كند ؛ سخن او بدون انديشه است ؛ اگر سخن بگويد، گناه مى كند و اگر خاموش باشد، غفلت مى ورزد ؛ اگر فتنه اى (بحرانى) برايش پيش آيد ، به سويش مى شتابد و به وسيله آن هلاك مى شود؛ و اگر فضيلتى را ببيند، از آن ، رو مى گرداند و به آن ، كاهلى مى كند ؛ از گناهان گذشته اش هراس ندارد و در باقى مانده عمر، از گناهان ، دست نمى كشد ؛ در كار نيك سُستى مى كند و كاهلى مى نمايد و باكى ندارد كه آن را انجام ندهد و يا آن را تباه گرداند . اينها ده خصلت از خصلت هاى نادان است ، همو كه از نعمت خرد، محروم است .


دانش نامه عقايد اسلامي ج2
60

الحديث

۹۷۱.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :أطِع رَبَّكَ تُسَمّى عاقِلاً ، ولا تَعصِهِ تُسَمّى جاهِلاً. ۱

۹۷۲.عنه صلى الله عليه و آله :إنَّ الجاهِلَ مَن عَصَى اللّهَ وإن كانَ جَميلَ المَنظَرِ عَظيمَ الخَطَرِ. ۲

۹۷۳.عنه صلى الله عليه و آلهـ لِمَن سَأَلَهُ عَن أعلامِ الجاهِلِ ـ: إن صَحِبتَهُ عَنّاكَ ۳ وإنِ اعتَزَلتَهُ شَتَمَكَ ، وإن أعطاكَ مَنَّ عَلَيكَ ، وإن أعطَيتَهُ كَفَرَكَ ، وإن أسرَرتَ إلَيهِ خانَكَ ، وإن أسَرَّ إلَيكَ اتَّهَمَكَ ، وإنِ استَغنى بَطِرَ وكانَ فَظًّا غَليظاً ، وإنِ افتَقَرَ جَحَدَ نِعمَةَ اللّهِ ولَم يَتَحَرَّج ، وإن فَرِحَ أسرَفَ وطَغى ، وإن حَزِنَ أيِسَ ، وإن ضَحِكَ فَهَقَ ۴ ، وإن بَكى خارَ ۵ ، يَقَعُ فِي الأَبرارِ ، ولا يُحِبُّ اللّهَ ولا يُراقِبُهُ ، ولا يَستَحيي مِنَ اللّهِ ولا يَذكُرُهُ ، وإن أرضَيتَهُ مَدَحَكَ وقالَ فيكَ مِنَ الحَسَنَةِ ما لَيسَ فيكَ ، وإن سَخِطَ عَلَيكَ ذَهَبَت مِدحَتُهُ ووَقَعَ مِنَ السّوءِ ما لَيسَ فيكَ ، فَهذا مَجرَى الجاهِلِ. ۶

۹۷۴.عنه صلى الله عليه و آله :الدُّنيا دارُ مَن لا دارَ لَهُ ، ومالُ مَن لا مالَ لَهُ ، ولَها يَجمَعُ مَن لا عَقلَ لَهُ ، وشَهَواتِها يَطلُبُ مَن لا فَهمَ لَهُ ، وعَلَيها يُعادي مَن لا عِلمَ لَهُ ، وعَلَيها يَحسُدُ مَن لا فِقهَ لَهُ ، ولَها يَسعى مَن لا يَقينَ لَهُ. ۷

۹۷۵.عنه صلى الله عليه و آله :صِفَةُ الجاهِلِ : أن يَظلِمَ مَن خالَطَهُ ، ويَتَعَدّى عَلى مَن هُوَ دونَهُ ، ويَتَطاوَلَ
عَلى مَن هُوَ فَوقَهُ ، كَلامُهُ بِغَيرِ تَدَبُّرٍ ، إن تَكَلَّمَ أثِمَ ، وإن سَكَتَ سَها، وإن عَرَضَت لَهُ فِتنَةٌ سارَعَ إلَيها فَأَردَتهُ ، وإن رَأى فَضيلَةً أعرَضَ وأبطَأَ عَنها ، لا يَخافُ ذُنوبَهُ القَديمَةَ ولا يَرتَدِعُ فيما بَقِيَ مِن عُمُرِهِ مِنَ الذُّنوبِ ، يَتَوانى عَنِ البِرِّ ويُبطِئُ عَنهُ ، غَيرُ مُكتَرِثٍ لِما فاتَهُ مِن ذلِكَ أو ضَيَّعَهُ . فَتِلكَ عَشرُ خِصالٍ مِن صِفَةِ الجاهِلِ الَّذي حُرِمَ العَقلَ. ۸

1.حلية الأولياء: ج ۶ ص ۳۴۵ عن أبي هريرة وأبي سعيد الخدري ، إتحاف السادة المتّقين : ج ۱ ص ۴۵۲ نقلاً عن الخطيب ، كنز العمّال : ج ۳ ص ۳۸۰ ح ۷۰۴۰ .

2.كنز الفوائد : ج ۱ ص ۵۶ ، بحار الأنوار : ج ۱ ص ۱۶۰ ح ۳۹ .

3.يقال: لَقِيتُ من فلانٍ عَنْيةً وعَناءً: أي تَعَبًا (لسان العرب: ج ۱۵ ص ۱۰۴).

4.الفهق : الامتلاء (الصحاح: ج ۴ ص ۱۵۴۵) والمراد به هنا أنّه فتح فاه وامتلأ من الضحك .

5.خار الحَرُّ والرجل يخور خُؤُورةً: ضعف وانكسر ، خار الثَور يخُور خُواراً: صاح (الصحاح: ج ۲ ص ۶۵۱) .

6.تحف العقول : ص ۱۸ ، بحار الأنوار : ج ۱ ص ۱۱۹ ح ۱۱ .

7.روضة الواعظين : ص ۴۹۱ ، بحار الأنوار : ج ۷۳ ص ۱۲۲ .

8.تحف العقول : ص ۲۹ ، بحار الأنوار : ج ۱ ص ۱۲۹ ح ۱۲ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج2
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 70736
صفحه از 618
پرینت  ارسال به