503
دانش نامه عقايد اسلامي ج2

فصل پنجم : قلمرو معرفت

۵ / ۱

آنچه عقل ، بِدان راهى ندارد

الف ـ حقيقت خداوند

قرآن

«گذشته و آينده را مى داند و آنان به او احاطه علمى ندارند» .

«و راسخان در علم مى گويند : «بدان ايمان آورديم . همه [ى آيه ها] از نزد پروردگارمان است» و [ البته] جز صاحبان انديشه ، كسى تذكّر نمى پذيرد» .

حديث

۱۸۵۷.امام على عليه السلام :اى پرسشگر ! بنگر ، هر صفتى [ از خداوند] كه قرآن ، تو را بدان ره نموده ، بپذير و از پرتو نور آن ، بهره گير و آگاهى به آنچه شيطان بر تو بار كرده ـ بى آن كه در قرآن ، موظّف به آن باشى و يا در سنّت پيامبر خدا و پيشوايان هدايت ، اثرى از آن باشد ـ به خداى سبحان وا گذار ، كه نهايت حقّ خدا بر توست .
و بدان كه استواران در دانش ، كسانى اند كه اقرار به ناآگاهى از رازهاى نهان ، آنان را از نسنجيده درآمدن بر پرده هاى غيب ، بى نياز كرده است . خداوند متعال ، اعتراف آنان را به ناتوانى در دست يافتن به آنچه بر آن ، احاطه و آگاهى ندارند ، ستوده و فرو نرفتن آنان را در آنچه مكلّف به كاويدن از نهانش نيستند ، رسوخ ناميده است . پس بر همين بسنده كن و عظمت خداى سبحان را با ميزان خِردت مسنج كه اگر چنين نكنى ، از تباه شدگان خواهى بود .


دانش نامه عقايد اسلامي ج2
502

الفصل الخامس : نطاق المعرفة

۵ / ۱

مالا سَبيلَ لِلعَقلِ إلى مَعرِفَتِهِ

أ ـ حَقيقَةُ اللّهِ

الكتاب

«يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا» . ۱

«وَالرَّ سِخُونَ فِى الْعِلْمِ يَقُولُونَ ءَامَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الْأَلْبَـبِ» . ۲

الحديث

۱۸۵۷.الإمام عليّ عليه السلام :اُنظُر أيُّهَا السّائِلُ ، فَما دَلَّكَ القُرآنُ عَلَيهِ مِن صِفَتِهِ فَائتَمَّ بِهِ ، وَاستَضِئ بِنورِ هِدايَتِهِ . وما كَلَّفَكَ الشَّيطانُ عِلمَهُ مِمّا لَيسَ فِي الكِتابِ عَلَيكَ فَرضُهُ ولا في سُنَّةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله وأئِمَّةِ الهُدى أثَرُهُ ، فَكِل عِلمَهُ إلَى اللّهِ سُبحانَهُ ، فَإِنَّ ذلِكَ مُنتَهى حَقِّ اللّهِ عَلَيكَ .
وَاعلَم أنَّ الرّاسِخينَ فِي العِلمِ هُمُ الَّذينَ أغناهُم عَنِ اقتِحامِ السُّدَدِ ۳ المَضروبَةِ دونَ الغُيوبِ الإِقرارُ بِجُملَةِ ما جَهِلوا تَفسيرَهُ مِنَ الغَيبِ المَحجوبِ ، فَمَدَحَ اللّهُ تَعالَى اعتِرافَهُم بِالعَجزِ عَن تَناوُلِ ما لَم يُحيطوا بِهِ عِلما ، وسَمّى تَركَهُمُ التَّعَمُّقَ فيما لَم يُكَلِّفهُمُ البَحثَ عَن كُنهِهِ رُسوخا؛ فَاقتَصِر عَلى ذلِكَ ، ولا تُقَدِّر عَظَمَةَ اللّهِ سُبحانَهُ عَلى قَدرِ عَقلِكَ فَتَكونَ مِنَ الهالِكينَ. ۴

1.طه : ۱۱۰ .

2.آل عمران : ۷ .

3.. السُّدَدُ : أي الأبواب (النهاية : ج ۲ ص ۳۵۳) .

4.نهج البلاغة : الخطبة ۹۱ ، التوحيد : ص ۵۵ ح ۱۳ عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عليه السلام ، تفسير العياشي : ج ۱ ص ۱۶۳ ح ۵ عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عن أبيه عليهاالسلام وكلاهما عنه عليه السلام نحوه ، بحارالأنوار : ج ۵۷ ص ۱۰۷ ح ۹۰ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج2
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 69926
صفحه از 618
پرینت  ارسال به