489
توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1

۸۳۹.امام على عليه السلامـ در نامه اش به يكى از كارگزارانش كه وى را براى گرفتن زكات فرستاده بود ـ: تو را در اين زكات ، بهره اى معيّن و حقّى معلوم است و شريكانى مستمند دارى و ناتوانانى نيازمند [كه در آن ، با تو شريكند] . ما حقّ تو را سراسر مى پردازيم ؛ پس تو [نيز] حقوق ايشان را يكسره ادا كن ؛ و گرنه ، روز قيامت از كسانى هستى كه بيش ترين دادخواه را دارند . و بَدا به حال كسى كه دشمنش نزد خدا ، فقيران و مستمندان و نيازخواهان و رانده شدگان و وامداران تهيدست و در راه ماندگان باشند!

۸۴۰.تهذيب الأحكام از محمّد بن ابى حمزه از مردى كه اين خبر را از اميرالمؤمنين عليه السلامدريافته است:پيرمردى نابينا كه دريوزگى مى كرد ، برگذشت . اميرالمؤمنين عليه السلامفرمود: «اين كيست؟» گفتند: «اى اميرالمؤمنين! او يك مسيحى است» . [راوى ]گفت: اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود: «او را به كار گرفتيد تا پير و ناتوان شد ؛ آن گاه ، بازش داشتيد؟ از بيت المال به وى انفاق كنيد» .

۸۴۱.دعائم الإسلام:على عليه السلام در سفارشى بلند به مِخنف بن سُلَيم اَزدى ، آن گاه كه براى گردآورى زكات مى فرستادش ، او را فرمان داد كه تقواى پروردگارْ خداوندش را در امور نهانى و كارهاى پنهانش پيشه كند و با مردم به گشاده رويى و نرم خويى روبه رو شود . و [نيز] به او دستور داد كه فروتنى پيش گيرد و از بزرگى فروختن دورى گزيند ؛ كه همانا خداى فروتنان را فرا برمى كشد و بزرگى فروشان را فرو مى اندازد .
سپس به وى فرمود: «اى مِخنف بن سُلَيم! همانا تو را در اين زكات ، بهره و حقّى معيّن است . و تو در آن شريكانى دارى : فقيران ، مستمندان ، وامداران تهيدست ، جهادگران ، در راه ماندگان ، بردگان ، و نواخته دلان [تا به اسلام روى آورند] . به راستى ، ما حقّ تو را سراسر ادا مى كنيم ؛ پس تو هم حقوق ايشان را كاملاً ادا كن ؛ و گرنه ، از كسانى خواهى بود كه در روز قيامت بيش ترين دادخواه را دارند ؛ و بدا به حال كسى كه دادخواهش كسى چون اينان باشد!


توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
488

۸۳۹.عنه عليه السلامـ مِن كِتابِهِ إلى بَعضِ عُمّالِهِ ، وقَد بَعَثَهُ عَلَى الصَّدَقَةِ ـ: إنَّ لَكَ في هذِهِ الصَّدَقَةِ نَصيبا مَفروضا ، وحَقّا مَعلوما ، وشُرَكاءَ أهلَ مَسكَنَةٍ ، وضُعَفاءَ ذَوي فاقَةٍ . وإنّا مُوَفّوكَ حَقَّكَ ، فَوَفِّهِم حُقوقَهُم ؛ وإلاّ تَفعَل فَإِنَّكَ مِن أكثَرِ النّاسِ خُصوما يَومَ القِيامَةِ ، وبُؤسى لِمَن خَصمُهُ عِندَ اللّهِ الفُقَراءُ وَالمَساكينُ ، وَالسّائِلونَ وَالمَدفوعونَ ، وَالغارِمونَ وَابنُ السَّبيلِ ! ۱

۸۴۰.تهذيب الأحكام عن محمّد بن أبي حمزة عن رجل بلغ به أمير المؤمنين عليه السلام :مَرَّ شَيخٌ مَكفوفٌ كَبيرٌ يَسأَلُ ، فَقالَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام ما هذا ؟! فَقالوا : يا أميرَ المُؤمِنينَ ، نَصرانِيٌّ ! قالَ : فَقالَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام : أستَعمَلتُموهُ حَتّى إذا كَبِرَ وعَجَزَ مَنَعتُموهُ ؟ ! أنفِقوا عَلَيهِ مِن بَيتِ المالِ . ۲

۸۴۱.دعائم الإسلام :إنَّهُ [أي عَلِيّاً عليه السلام] أوصى مِخنَفَ بنَ سُلَيمٍ الأَزدِيَّ ـ وقَد بَعَثَهُ عَلَى الصَّدَقَةِ ـ بِوَصِيَّةٍ طَويلَةٍ أمَرَهُ فيها بِتَقوَى اللّهِ رَبِّهِ ، في سَرائِرِ اُمورِهِ وخَفِيّاتِ أعمالِهِ ، وأن يَلقاهُم بِبَسط الوَجهِ ، ولينِ الجانِبِ . وأمَرَهُ أن يَلزَمَ التَّواضُعَ ، ويَجتَنِبَ التَّكَبُّرَ ؛ فَإِنَّ اللّهَ يَرفَعُ المُتَواضِعينَ ويَضَعُ المُتَكَبِّرينَ .
ثُمَّ قالَ لَهُ : يا مِخنَفَ بنَ سُلَيمٍ ، إنَّ لَكَ في هذِهِ الصَّدَقَةِ نَصيبا وحَقّا مَفروضا ، ولَكَ فيهِ شُرَكاءَ: فُقَراءَ ، ومَساكينَ ،وغارِمينَ ، ومُجاهِدينَ ، وأبناءَ سَبيلٍ ، ومَملوكينَ ، ومُتَأَلَّفينَ . وإنّا مُوَفّوكَ حَقَّكَ ، فَوَفِّهِم حُقوقَهُم ؛ وإلاّ فَإِنَّكَ مِن أكثَرِ النّاسِ يَومَ القِيامَةِ خُصَماءَ ، وبُؤسا لاِمرِئٍ أن يَكونَ خَصمَهُ مِثلُ هؤُلاءِ ! ۳

1.نهج البلاغة : الكتاب ۲۶ .

2.تهذيب الأحكام : ۶ / ۲۹۳ / ۸۱۱ .

3.دعائم الإسلام : ۱ / ۲۵۲ ، بحار الأنوار : ۹۶ / ۸۵ / ۷ .

  • نام منبع :
    توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: سیدرضا حسینی
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1382
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 72094
صفحه از 506
پرینت  ارسال به