41
توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1

۳.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نيكو خانه اى است دنيا كسى را كه براى آخرتش از آن توشه برگيرد تا پروردگارش را خشنود كند ؛ و بد خانه اى است كسى را كه از آخرت بازش دارد و دستش را از خشنودى پروردگارش كوتاه سازد . هرگاه بنده اى بگويد: «خداوند دنيا را رسوا كناد!» ، دنيا هم مى گويد: «خداوند از ميان ما كسى را رسوا كناد كه در برابر پروردگارش سركش تر است» .

۴.امالى طوسى از ابوبرده اسلمى از پدرش :پيامبر خدا صلى الله عليه و آله هرگاه نماز صبح مى گزارْد ، با صدايى بلند ـ چنان كه يارانش بشنوند ـ سه بار مى گفت: «بار خدايا! دين مرا برايم به سامان آور ؛ همان را كه مايه پناه من ساخته اى» . و نيز سه بار مى گفت : «بار خدايا! دنياى مرا به سامان آور ؛ همان را كه مايه زندگانى من قرار داده اى» . و سه بار هم مى گفت: «بار خدايا! آخرت مرا سامان بخش ؛ همان را كه بازگشتم را به سوى آن مقرّر فرموده اى» . سپس سه بار مى گفت: «بار خدايا! من از خشم تو به خشنودى ات پناه مى جويم ؛ و از مجازاتت به گذشتت» . و سه بار مى گفت: «بار خدايا! من از تو به تو پناه مى جويم ؛ بخششت را بازدارنده اى نيست و آنچه را منع فرموده اى بخشنده اى نيست ؛ و آن را كه تو بى نياز و بهره مندش ساخته اى ، بهره ديگر سود نمى بخشد» .

۵.امام على عليه السلامـ در نامه اش به محمّد بن ابى بكر و مصريان ـ: بر شما باد تقواى خدا پيشه كردن ؛ كه تقوا چندان خير گرد مى آورد كه جز آن ، چيزى چنين نمى كند ؛ و با آن ، چندان خير دنيا و آخرت فرادست مى آيد كه با جز آن ، نمى آيد . خداوند فرموده است: «و به كسانى كه پرهيزگارى كردند ، گفته شود : «پروردگار شما چه چيز فرستاده است؟» گويند : «خير را» ؛ براى كسانى كه نيكى كردند ، در اين جهان نيكى است و همانا سراى واپسين بهتر است و به راستى ، نيكو است سراى پرهيزگاران» .
اى بندگان خدا! بدانيد كه همانا مؤمن براى دستيابى به سه گونه پاداش كار مى كند ؛ يا براى خير دنيا ، كه خداوند به پاس عملش ، در دنيايش او را پاداش مى بخشد . خداوند سبحان در حقّ ابراهيم فرمود : «و در اين جهان ، پاداش او را بداديم و همانا او در جهان ديگر ، از نيكان و شايستگان است» . پس هر كه براى خداى ـ تعالى ـ كار كند ، خداوند پاداش او را در دنيا و آخرت عطا مى كند و هم در دنيا و هم در آخرت ، نياز او را تأمين مى كند . خداوند فرموده است: «اى بندگان من كه ايمان آورده ايد! از پروردگار خويش پروا كنيد . براى آنان كه نيكى كرده اند ، در اين جهان پاداش نيكو است . و زمين خدا فراخ است . همانا به شكيبايان مزدشان را تمام و بى شمار مى دهند» ؛ پس آنچه را خداوند در دنيا به ايشان عطا فرموده ، در آخرت محاسبه نخواهد كرد . خدا فرموده است: «براى كسانى كه نيكويى كردند ، [پاداشى ]نيكوتر باشد و فزونى اى» . در اين جا ، مراد از پاداش نيكوتر ، بهشت است و منظور از فزونى ، [نعمتِ ]دنيا .
و گاه مؤمن براى خير آخرت كار مى كند . در اين حال ، خداوند با هر كار نيك ، كار بدى را مى پوشاند . خدا فرموده است: «همانا خوبى ها ، بدى ها را از ميان مى بَرَد . اين يادكردى است براى يادآوران» . و اين ، چنان است كه در روز قيامت ، كارهاى نيكشان براى ايشان محاسبه مى شود و آن گاه ، خداوند در برابر هر كار نيك ، از ده تا هفتصد برابر پاداش به آنان عطا مى فرمايد . خداى فرموده است: «پاداشى است از پروردگارت ؛ بخششى حساب شده» . و نيز فرموده: «اينانند كه بدانچه كردند ، پاداشى دو چندان دارند و ايشان در كوشك هاى بلند بهشت ، ايمن و آسوده باشند» . پس اى شما كه خداوند مهرتان ورزد ، در اين پاداش رغبت ورزيد و براى آن بكوشيد و بدان ترغيب كنيد .
اى بندگان خدا! بدانيد كه تقواپيشگان به خير دنيا و آخرت دست يافتند ؛ در دنياى دنياداران شريك گشتند ، ولى دنياداران در آخرتِ ايشان شريك نشدند . خداوند از دنيا ، آنچه ايشان را كفايت كرد و بى نياز ساخت ، برايشان مباح فرمود . خداى ـ نامش والا باد ـ فرموده است: «بگو : چه كسى آرايشى را كه خدا براى بندگانش پديد آورده و روزى هاى پاكيزه را حرام كرده است؟ بگو : اينها در زندگى دنيا براى مؤمنان است ، در حالى كه در روز رستاخيز ويژه ايشان است . بدين گونه ، آيات خود را براى گروهى كه بدانند ، به تفصيل بيان مى كنيم» .
در دنيا به نيك ترين گونه سكنا گزيدند و از بهترين چيزها خوردند . با اهل دنيا در دنياشان شريك شدند و همراهِ آنان از خوراك هاى پاك خوردند و شربت هاى پاك را آشاميدند و پوشاك هاى برتر را پوشيدند و در مساكن بهتر مسكن گزيدند و با همسران نيكوتر ازدواج كردند و بر مركب هاى مناسب تر سوار شدند ؛ با اهل دنيا از دنيا لذّت برگرفتند ، در حالى كه فردا همسايگان خدايند ؛ از خدا طلب مى كنند و او آنچه را مى خواهند ، به ايشان مى بخشد و هيچ خواهششان را رد نمى كند و هيچ بهره اى از كاميابى را دريغشان نمى دارد . پس اى بندگان خدا! هر كه عقل دارد ، به همين ها مشتاق مى شود و با پيشه كردن تقواى خدا ، براى آن مى كوشد . و هيچ توان و نيرويى نيست ، مگر از جانب خدا!


توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
40

۳.عنه صلى الله عليه و آله :نِعمَتِ الدّارُ الدُّنيا لِمَن تَزَوَّدَ مِنها لاِخِرَتِهِ حَتّى يُرضِيَ رَبَّهُ عز و جل ، وبِئسَتِ الدّارُ لِمَن صَدَّتهُ عَن آخِرَتِهِ ، وقَصَّرَت بِهِ عَن رِضاءِ رَبِّهِ . وإذا قالَ العَبدُ : قَبَّحَ اللّهُ الدُّنيا ، قالَتِ الدُّنيا : قَبَّحَ اللّهُ أعصانا لِرَبِّهِ . ۱

۴.الأمالي للطوسي عن أبو بردة الأسلميّ عن أبيه :كانَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهإذا صَلَّى الصُّبحَ رَفَعَ صَوتَهُ حَتّى يَسمَعَ أصحابُهُ يَقولُ : «اللّهُمَّ أصلِح لي دينِيَ الَّذي جَعَلتَهُ لي عِصمَةً» ثَلاثَ مَرّاتٍ ؛ «اللّهُمَّ أصلِح لي دُنيايَ الَّتي جَعَلتَ فيها مَعاشي» ثَلاثَ مَرّاتٍ ؛ «اللّهُمَّ أصلِح لي آخِرَتِيَ الَّتي جَعَلتَ إلَيها مَرجِعي» ثَلاثَ مَرّاتٍ ؛ «اللّهُمَّ إنّي أعوذُ بِرِضاكَ مِن سَخَطِكَ ، وأعوذُ بِعَفوِكَ مِن نِقمَتِكَ» ثَلاثَ مَرّاتٍ ؛ «اللّهُمَّ إنّي أعوذُ بِكَ مِنكَ ، لا مانِعَ لِما أعطَيتَ ، ولا مُعطِيَ لِما مَنَعتَ ، ولا يَنفَعُ ذَا الجَدِّ مِنكَ الجَدُّ» . ۲

۵.الإمام عليّ عليه السلامـ في كِتابِهِ إلى مُحَمَّدِ بنِ أبي بَكرٍ وأهلِ مِصرَ ـ: عَلَيكُم بِتَقوَى اللّهِ ؛ فَإِنَّها تَجمَعُ مِنَ الخَيرِ ما لا يَجمَعُ غَيرُها ، ويُدرَكُ بِها مِنَ الخَيرِ ما لا يُدرَكُ بِغَيرِها ؛ مِن خَيرِ الدُّنيا وخَيرِ الآخِرَةِ ، قالَ اللّهُ عز و جل : « وَ قِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُواْ خَيْرًا لِّلَّذِينَ أَحْسَنُواْ فِى هَـذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَ لَدَارُ الْأَخِرَةِ خَيْرٌ وَ لَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ . ۳ »
اِعلَموا يا عِبادَ اللّهِ، أنَّ المُؤمِنَ يَعمَلُ لِثَلاثٍ مِنَ الثَّوابِ : إمّا لِخَيرِ ( الدُّنيا ) فَإِنَّ اللّهَ يُثيبُهُ بِعَمَلِهِ في دُنياهُ ؛ قالَ اللّهُ سُبحانَهُ لإِِبراهيمَ : «وَ ءَاتَيْنَـهُ أَجْرَهُ فِى الدُّنْيَا وَ إِنَّهُ فِى الْأَخِرَةِ لَمِنَ الصَّــلِحِينَ ، ۴ » فَمَن عَمِلَ للّهِِ تَعالى أعطاهُ أجرَهُ فِي الدُّنيا وَالآخِرَةِ ، وكَفاهُ المُهِمَّ فيهِما . وقَد قالَ اللّهُ عز و جل : «يَـعِبَادِ الَّذِينَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُواْ فِى هَـذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَ أَرْضُ اللَّهِ وَ سِعَةٌ إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّـبِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ ، ۵ » فَما أعطاهُمُ اللّهُ فِي الدُّنيا لَم يُحاسِبهُم بِهِ فِي الآخِرَةِ . قالَ اللّهُ عز و جل : «لِّلَّذِينَ أَحْسَنُواْ الْحُسْنَى وَ زِيَادَةٌ ، ۶ » فَالحُسنى هِيَ الجَنَّةُ ، وَالزِّيادَةُ هِيَ الدُّنيا .
( وإمّا لِخَيرِ الآخِرَةِ ) فَإِنَّ اللّهَ عز و جل يُكَفِّرُ بِكُلِّ حَسَنَةٍ سَيِّئَةً ؛ قالَ اللّهُ عز و جل : «إِنَّ الْحَسَنَـتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّـئاتِ ذَ لِكَ ذِكْرَى لِلذَّ كِرِينَ ، ۷ » حَتّى إذا كانَ يَومُ القِيامَةِ حُسِبَت لَهُم حَسَناتُهُم ، ثُمَّ أعطاهُم بِكُلِّ واحِدَةٍ عَشرَ أمثالِها إلى سَبعِمِائَةِ ضِعفٍ ؛ قالَ اللّهُ عز و جل : «جَزَآءً مِّن رَّبِّكَ عَطَـآءً حِسَابًا ، ۸ » وقالَ : «أُوْلَـءِكَ لَهُمْ جَزَآءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُواْ وَ هُمْ فِى الْغُرُفَـتِ ءَامِنُونَ . ۹ » فَارغَبوا في هذا ـ رَحِمَكُمُ اللّهُ ـ وَاعمَلوا لَهُ ، وتَحاضّوا عَلَيهِ .
وَاعلَموا يا عِبادَ اللّهِ، أنَّ المُتَّقينَ حازوا عاجِلَ الخَيرِ وآجِلَهُ ؛ شارَكوا أهلَ الدُّنيا في دُنياهُم ، ولَم يُشارِكهُم أهلُ الدُّنيا في آخِرَتِهِم ؛ أباحَهُمُ اللّهُ مِنَ الدُّنيا ما كَفاهُم وبِهِ أغناهُم ؛ قالَ اللّهُ عَزَّ اسمُهُ : « قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِى أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَ الطَّيِّبَـتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِىَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ فِى الْحَيَوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَـمَةِ كَذَ لِكَ نُفَصِّلُ الأَْيَـتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ . ۱۰ »
سَكَنُوا الدُّنيا بِأَفضَلِ ما سُكِنَت ، وأكَلوها بِأَفضَلِ ما اُكِلَت ؛ شارَكوا أهلَ الدُّنيا في دُنياهُم ، فَأَكَلوا مَعَهُم مِن طَيِّباتِ ما يَأكُلونَ ، وشَرِبوا مِن طَيِّباتِ ما يَشرَبونَ ، ولَبِسوا مِن أفضَلِ ما يَلبَسونَ ، وسَكَنوا مِن أفضَلِ ما يَسكُنونَ ، وتَزَوَّجوا مِن أفضَلِ ما يَتَزَوَّجونَ ، ورَكِبوا مِن أفضَلِ ما يَركَبونَ ؛ أصابوا لَذَّةَ الدُّنيا مَعَ أهلِ الدُّنيا ، وهُم غَدا جيرانُ اللّهِ ، يَتَمَنَّونَ عَلَيهِ فَيُعطيهِم ما تَمَنَّوهُ ، ولا يَرُدُّ لَهُم دَعوَةً ، ولا يَنقُصُ لَهُم نَصيباً مِنَ اللَّذَّةِ . فَإِلى هذا ـ يا عِبادَ اللّهِ ـ يَشتاقُ إلَيهِ مَن كانَ لَهُ عَقلٌ ، ويَعمَلُ لَهُ بِتَقوَى اللّهِ ، ولا حَولَ ولا قُوَّةَ إلاّ بِاللّهِ . ۱۱

1.المستدرك على الصحيحين : ۴ / ۳۴۸ / ۷۸۷۰ ، الفردوس : ۴ / ۲۶۹ / ۶۷۹۴ وليس فيه ذيله وكلاهما عن طارق ، كنز العمّال : ۳ / ۲۳۹ / ۶۳۴۱ .

2.الأمالي للطوسي : ۱۵۸ / ۲۶۵ وراجع سنن النسائي : ۳ / ۷۳ .

3.النحل : ۳۰ .

4.العنكبوت : ۲۷ .

5.الزمر : ۱۰ .

6.يونس : ۲۶ .

7.هود: ۱۱۴ .

8.النبأ: ۳۶ .

9.سبأ : ۳۷ .

10.الأعراف : ۳۲ .

11.الأمالي للمفيد : ۲۶۱ / ۳ ، الأمالي للطوسي : ۲۵ / ۳۱ كلاهما عن أبي إسحاق الهمداني ، بحار الأنوار : ۳۳ / ۵۴۳ / ۷۲۰ و ج ۷۷ / ۳۸۶ / ۱۱ وراجع الغارات : ۱ / ۲۳۴ .

  • نام منبع :
    توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: سیدرضا حسینی
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1382
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 72414
صفحه از 506
پرینت  ارسال به