303
توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1

۵۴۶.امام على عليه السلام :بسا سود بسيار كه به زيانكارى مى انجامد .

۵۴۷.الكافى از ميسّر :به امام صادق عليه السلام گفتم: «شمارى از دوستانم نزد من مى آيند ؛ براى من در معامله با ايشان حدّى بگذار كه از معامله با جز آن ها متمايز باشد» . فرمود: «اگر دوستى همدل و نزديك است ، با او به نيكى معامله كن ؛ و گرنه ، با چشم باز و حسابگرانه به معامله با وى پرداز» .

۵۴۸.الكافى از ابوجعفر فزارى :امام صادق عليه السلام يكى از خدمتكارانش به نام مصادِف را فراخواند و به وى هزار دينار داد و فرمود: «بار بربند تا روانه مصر شوى ؛ كه نان خوران من بسيار شده اند» .
[راوى] گفت: پس بارى فراهم كرد و همراه بازرگانان روانه مصر شد . چون به مصر نزديك شدند ، با كاروانى كه از مصر بيرون مى آمد ، روبه رو گشتند و از ايشان پرسيدندكه وضعِ كالايى كه با خود دارند در مدينه چگونه است ـ و آن ، كالايى بود همگانى ـ . ايشان به اينان خبر دادند كه از كالاى اينان در مصر چيزى نيست . از اين رو ، اهل قافله هم سوگند و هم پيمان شدند كه به ازاى هر دينار ، يك دينار سود كنند .
پس چون اموال خويش را جمع كرده ، به مدينه باز آمدند ، مصادف با دو هميان كه در هر يك هزار دينار بود ، نزد امام صادق عليه السلام آمد و گفت: «فدايت شوم! اين يك اصل سرمايه است و اين ديگرى ، سود!» فرمود: «اين سود ، بسيار است ؛ مگر با آن كالا چه كردى؟» وى شرح كار و هم سوگندى شان را باز گفت . امام فرمود : «سبحان اللّه ! ضدّ مسلمانان هم پيمان مى شويد كه به ازاى هر دينار ، يك دينار سود كنيد؟» سپس يكى از هميان ها را برگرفت و فرمود: «اين اصلِ سرمايه من است و ما را به اين سود نيازى نيست» . آن گاه ، فرمود: «اى مصادف! با شمشير به نبرد برخاستن ، ساده تر از جست و جوى حلال است» .


توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
302

۵۴۶.عنه عليه السلام :رُبَّ رَباحٍ يَؤولُ إلَى خُسرانٍ . ۱

۵۴۷.الكافي عن ميسّر : قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام :إنَّ عامَّةَ مَن يَأتيني مِن إخواني ، فَحُدَّ لي مِن مُعامَلَتِهِم ما لا أجوزُهُ إلى غَيرِهِ . فَقالَ : إن وَلَّيتَ أخاكَ فَحَسَنٌ ، وإلاّ فَبِع بَيعَ البَصيرِ المُداقِّ . ۲

۵۴۸.الكافي عن أبو جعفر الفزاريّ :دَعا أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام مَولىً لَهُ يُقالُ لَهُ مُصادِفٌ ، فَأَعطاهُ ألفَ دينارٍ ، وقالَ لَهُ : تَجَهَّز حَتّى تَخرُجَ إلى مِصرَ ؛ فَإِنَّ عِيالي قَد كَثُروا .
قالَ : فَتَجَهَّزَ بِمَتاعٍ وخَرَجَ مَعَ التُّجّارِ إلى مِصرَ ، فَلَمّا دَنَوا مِن مِصرَ استَقبَلَتهُم قافِلَةٌ خارِجَةٌ مِن مِصرَ ، فَسَأَلوهُم عَنِ المَتاعِ الَّذي مَعَهُم: ما حالُهُ فِي المَدينَةِ ـ وكانَ مَتاعَ العامَّةِ ـ ؟ فَأَخبَروهُم أنَّهُ لَيسَ بِمِصرَ مِنهُ شَيءٌ ، فَتَحالَفوا وتَعاقَدوا عَلى أن لا يَنقُصوا مَتاعَهُم مِن رِبحِ الدّينارِ دينارا .
فَلَمّا قَبَضوا أموالَهُم وَانصَرَفوا إلَى المَدينَةِ فَدَخَلَ مُصادِفٌ عَلى أبي عَبدِ اللّهِ عليه السلامومَعَهُ كيسانِ في كُلِّ واحِدٍ ألفُ دينارٍ ، فَقالَ : جُعِلتُ فِداكَ! هذا رَأسُ المالِ ، وهذَا الآخَرُ رِبحٌ ، فَقالَ : إنَّ هذَا الرِّبحَ كَثيرٌ ، ولكِن ما صَنَعتَهُ فِي المَتاعِ؟ فَحَدَّثَهُ كَيفَ صَنَعوا وكَيفَ تَحالَفوا ، فَقالَ : سُبحانَ اللّهِ! تَحلِفونَ عَلى قَومٍ مُسلِمينَ أن لا تَبيعوهُم إلاّ رِبحَ الدّينارِ دينارا! ثُمَّ أخَذَ أحَدَ الكيسَينِ فَقالَ : هذا رَأسُ مالي ولا حاجَةَ لَنا في هذَا الرِّبحِ . ثُمَّ قالَ : يا مُصادِفُ ، مُجادَلَةُ السُّيوفِ أهوَنُ مِن طَلَبِ الحَلالِ . ۳

1.غرر الحكم : ۵۳۰۸ .

2.الكافي : ۵ / ۱۵۴ / ۱۹ ، تهذيب الأحكام : ۷ / ۷ / ۲۴ عن قيس وفيه «لأبي جعفر عليه السلام» بدل «لأبي عبد اللّه عليه السلام» .

3.الكافي : ۵ / ۱۶۱ / ۱ ، تهذيب الأحكام : ۷ / ۱۳ / ۵۸ وفيه «فجهّزه» بدل «فتجهّز» و«مجالدة» بدل «مجادلة» ، بحار الأنوار : ۴۷ / ۵۹ / ۱۱۱ .

  • نام منبع :
    توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: سیدرضا حسینی
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1382
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 71840
صفحه از 506
پرینت  ارسال به