293
توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1

معامله اى كند ، امام فرمان داد كه او را از بازار بيرون كنند . ۱
دسته پنجم: حديثى كه به موجب آن ، پيامبر صلى الله عليه و آله خشنود نبود كه فروشنده اى كالايش را به قيمتى پايين تر از بهاى بازار بفروشد ، مگر آن كه براى انگيزه اى خدايى باشد .
احاديث دسته هاى يكم و دوم و چهارم دلالت دارند كه در نظام اسلامى ، نمى توان براى كالاها قيمت گذارى كرد ؛ و اين ، خلاف فرمانى است كه امام اميرالمؤمنين عليه السلام به مالك اشتر داد تا قيمت ها را به صورتى عادلانه و دور از اجحاف تنظيم نمايد .
براى روشن شدن مراد اين احاديث و دريافتن معنايى استوار و معيّن از آن ها ، پاسخ گويى به اين سؤالات ضرورت دارد:
۱ . مراد از اين كه خداوند سبحان قيمت گذار است ، چيست؟
۲ . چرا در زمان خشكسالى ، پيامبر قيمت گذارى را مردود دانست و آن را به سختى رد كرد؟
۳ . اگر نظام قيمت گذارى در اسلام مجاز نيست ، چرا امام اميرالمؤمنين عليه السلامفرمان داد كه قيمت ها عادلانه و دور از اجحاف تنظيم شود؟
قيمت گذار بودنِ خداوند
مى توان قيمت را به دو گونه تقسيم كرد: طبيعى و غير طبيعى . قيمت طبيعى در چهارچوب وضعيّت و زمينه هاى واقعى كالا و بازار قرار دارد ، مانند نوع ، تعداد ، سختىِ توليد ، توزيع ، نگهدارى ، تقاضا ، و هر چه در تعيين قيمت حقيقى كالا

1.يكى از پژوهشگران اين روايت را همچون دسته پنجم معنا كرده ، يعنى فروشنده نبايد كالا را با بهايى كم تر از بهاى بازار بفروشد (السّوق في ظلّ الدّولة الاسلاميّة) . امّا با انديشيدن در بخش پايانى روايت ، آشكار مى شود كه تفسيرى كه ما ارائه كرده ايم ، به واقعيّت نزديك تر است.


توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
292

نگاهى به احاديث قيمت گذارى

همان گونه كه پيش تر در متن اشاره شد ، احاديث قيمت گذارى را مى توان به چند دسته تقسيم كرد كه از اين قرارند :
دسته يكم : احاديثى كه تصريح مى كنند خداوند سبحان قيمت گذار و تعيين كننده بهاى كالاها است يا همو است كه فرشته اى را بر اين كار گماشته تا آن را تدبير كند .
دسته دوم : احاديثى از پيامبر صلى الله عليه و آله كه مضامين احاديث دسته يكم را تأييد مى كنند و به موجب آن ها ، وى پيشنهاد قيمت گذارى را كه مردم طرح كردند ، سخت رد كرده ، آن را ستم و بدعت مى شمارد .
دسته سوم : روايتى كه در آن ، امام على عليه السلام به مالك اشتر فرمان مى دهد كه از احتكار پيشگيرى كند و با تنظيم برنامه اى ، قيمت ها را به شكلى عادلانه تنظيم نمايد ، چندان كه به فروشنده يا خريدار ستم نشود .
دسته چهارم : روايتى كه بر پايه آن ، امام اميرالمؤمنين عليه السلام به صورت غير مستقيم ، از بالا بردن قيمت ها جلوگيرى كرد ، بدين سان كه به فروشنده اجازه نفرمود بهايى افزون تر از بهاى رايج در بازار را از مشترى بگيرد ـ حال آن كه از كالا كاسته و كالايى بهتر عرضه نكرده است ـ و آن گاه كه كسى بخواهد چنين

  • نام منبع :
    توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث ج1
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: سیدرضا حسینی
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1382
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 72024
صفحه از 506
پرینت  ارسال به