473
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم

سميع ، در قرآن و حديث

قرآن كريم ، صفت «سميع» را همراه صفت «عليم» ۳۲ بار ، و با صفت «بصير» ده بار ، و با صفت «قريب» ، يك بار ياد كرده است . تعبير «شنونده دعا» نيز دو بار ذكر شده است . سميع بودن خدا در آيات و احاديث ، شاخه اى از عليم بودن او و به معناى آگاه بودنِ او از شنيده ها و آواهاست ؛ يعنى هيچ سخن و آوايى ، هر چند پنهان ، بر خدا پوشيده نمى ماند . شنوا بودن خدا ، مانند آفريدگان نيست كه مسبوق به جهل باشد و از ره گذرِ ادات و ابزار ، تحقّق پيدا كند .

قرآن

«پس هر كس آن [ وصيّت ]را بعد از شنيدنش تغيير دهد، گناهش تنها بر [ گردن ] كسانى است كه آن را تغيير مى دهند. آرى . خدا ، شنواىِ داناست» .

«آن جا [ بود كه ]زكريا پروردگارش را خواند [ و ]گفت: «پروردگارا! از جانب خود، فرزندى پاك و پسنديده به من عطا كن، كه تو شنونده دعايى»» .

«بگو: اگر گم راه شوم، فقط به زيان خود گم راه شده ام، و اگر هدايت يابم ، [ اين از بركتِ ] چيزى است كه پروردگارم به سويم وحى مى كند، كه اوست شنواىِ نزديك» .

«آيا مى پندارند كه ما راز آنها و نجوايشان را نمى شنويم؟ چرا ؛ و فرشتگان ما پيش آنان [ حاضرند و ]ثبت مى كنند» .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
472

السَّميع في القرآن والحديث

لقد ذكر القرآن الكريم صفة «السميع» مقرونةً بصفة «العليم» اثنتين وثلاثين مرّةً ۱ ، وبصفة «البصير» عشر مرّات ۲ ، وبصفة «القريب» مرّةً واحدةً ۳ ، وذكر «سميع الدّعاء» مرّتين ۴ ، وكَون اللّه سميعا في الآيات والأَحاديث شعبة من كَونه عليما وبمعنى كونه عليما بالمسموعات والأَصوات ، ولا يخفى على اللّه كلام وصوت حتّى لو كان خفيةً ، وكَون اللّه سميعا ليس كالمخلوقات المسبوقة بالجهل ، والمتحقّق سمعها بواسطة الأَداة والآلة .

الكتاب

«فَمَن بَدَّلَهُ بَعْدَ مَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» . ۵

« هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِى مِن لَّدُنكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ » . ۶

«قُلْ إِن ضَلَلْتُ فَإِنَّمَا أَضِلُّ عَلَى نَفْسِى وَ إِنِ اهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوحِى إِلَىَّ رَبِّى إِنَّهُ سَمِيعٌ قَرِيبٌ» . ۷

« أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوَاهُم بَلَى وَ رُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ » . ۸

1. على سبيل المثال راجع : البقرة : ۱۲۷ ، ۱۳۷ ، ۱۸۱ وآل عمران : ۳۴ ، ۳۵ ، ۱۲۱ والدخان : ۶ .

2. الإسراء : ۱ ، الحجّ : ۶۱ ، ۷۵ ، لقمان : ۲۸، غافر : ۲۰ ، ۵۶ ، الشورى : ۱۱، المجادلة : ۱، النساء : ۵۸ ، ۱۳۴ .

3. سبأ : ۵۰ .

4. آل عمران : ۳۸ ، إبراهيم : ۳۹ .

5. البقرة : ۱۸۱.

6. آل عمران : ۳۸.

7. سبأ : ۵۰.

8. الزخرف : ۸۰.

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 4641
صفحه از 566
پرینت  ارسال به