237
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم

۹ . اختلاف زبان ها و شكل ها

اختلاف زبان ها ، شكل ها و رنگ هاى مردم ، يكى ديگر از دلايل خداشناسى است ؛ زيرا اگر كارخانه آفرينش شعور نداشت ، مانند همه ماشين هاى ديگر ، توليدات آن يك نواخت بود .
از سوى ديگر ، زندگى اجتماعى بشر ، بدون شناخت يكديگر ميسّر نيست . فرض كنيد در يك جامعه ، همه انسان ها داراى يك شكل و قيافه ، يك رنگ و با يك نوع گويش هستند و هيچ كس از ديگرى قابل شناسايى نيست ؛ نه پدر از فرزند ، نه همسر از بيگانه ، نه مجرم از بى گناه ، نه بدهكار از طلبكار ، نه فرمانده از فرمانَبر ، نه رئيس از مرئوس ، و نه دوست از دشمن . چگونه مى توان در چنين جامعه اى زندگى كرد ؟ ! از اين رو ، قرآن تأكيد مى فرمايد :
«وَ مِنْ ءَايَـتِهِ خَلْقُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ وَاخْتِلَـفُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوَ نِكُمْ ۱ إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَايَـتٍ لِّلْعَــلِمِينَ ۲ .
و از نشانه هاى اوست آفرينش آسمان ها و زمين و اختلاف زبان ها و رنگ هايتان. در اين ، نشانه هايى براى دانايان است» .

1. . الوان ، هم به معناى اختلاف صورت ها و هم به معناى اختلاف رنگ ها تفسير شده است . هر دو تفسير ، صحيح است و اختلاف الوان ، به هر دو معنا از ادلّه توحيد است (ر . ك : مفردات ألفاظ القرآن : ذيل : «اللون» ، التفسير الكبير : ج ۲۵ ص ۹۲ ، تفسير الجواهر : ج ۱۵ ص ۴۹۹ ، تفسير نمونه : ج۱۶ ص۳۹۴) .

2. . روم : آيه ۲۲ .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
236

۸ . ابزارهاى يادگيرى

پيش بينى ابزارهاى درونى و برونى در وجود انسان براى كسب آگاهى ، نشانه ديگرى از نشانه هاى آفرينش انسان و دليل ديگرى براى اثبات توحيد و خداشناسى است . آفريدگار حكيم ، از يك سو ابزار درونى فرا گرفتن علم را در درون وجود انسان تعبيه كرده :
«وَاللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَـتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْـئا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصَـرَ وَ الْأَفْـئدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ . ۱
و خداوند ، شما را از دلِ مادرانتان بيرون كشيد ، در حالى كه چيزى نمى دانستيد ، و برايتان گوش و چشم ها و دل ها قرار داد ، باشد كه سپاس بگزاريد» .
و از سوى ديگر ، انواع لوازم و ابزارهايى كه براى خواندن و نوشتن و تحصيل دانشْ ضرور است ، فراهم آورد .
نكته قابل تأمّل ، اين كه قرآن ، در ميان ابزارهاى متنوّع تعليم و تعلّم ، به «قلم» و «نوشته» سوگند مى خورد :
«ن وَ الْقَلَمِ وَ مَا يَسْطُرُونَ . ۲
نون. سوگند به قلم و آنچه مى نگارند!» .
اين ، بدان جهت است كه قلم و نوشته ، از ابزارهاى بيرونى همه علوم و معارف انسانى است و از اين رو ، اين كتاب آسمانى ، موضوع «قلم» و «نوشته» را از آيات الهى و نشانه وجود شعور و تدبير در نظام هستى مى داند :
«الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْاءِنسَـنَ مَا لَمْ يَعْلَمْ . ۳
خدايى كه به وسيله قلم ياد داد . به انسان، آنچه را نمى دانست ، ياد داد» .

1. . نحل : آيه ۷۸ .

2. . قلم : آيه ۱ .

3. . قلم : آيه ۴ ـ ۵ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دوّم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 4314
صفحه از 566
پرینت  ارسال به