۱۰۴۷.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دانش ، دوست مؤمن است ، بردبارىْ دست يار او ، خِردْ راه نمايش ، عملْ كارگزار او ، شكيبايىْ فرمانده سپاه او ، نرمشْ پدر او و نيكى كردنْ برادرش .

۱۰۴۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :كسى مؤمن است كه نسبت به مالِ خودش بخشنده ، و نسبت به مال ديگران ، پرهيزكار و محتاط باشد .

۱۰۴۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به مُعاذ بن جبل ـ: اى مُعاذ ! مؤمنْ در بَند حقّ است . مؤمن را قرآن ، در بسيارى از شهواتش و از اين كه قربانىِ هوسش شود ، به بند كشيده است .
اى معاذ! ترس و اضطراب مؤمن ، آرام نمى شود ، تا آن گاه كه پل [ـِ صراط] را پشت سر نهد . پس [در اين راه ،] قرآن ، راه نماى اوست ، ترس شيوه اش ، شوق مََركبش ، نماز جانْ پناهش ، روزه سپرش ، صدقه مايه آزادى اش [از آتش] ، راستى فرماندهش ، حيا دستْ يارش ، و در پس همه اينها ، پروردگارش در كمين است .

۱۰۵۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به مُعاذ بن جبل ـ: اى معاذ! مؤمن ، اسير حقّ است . مى داند كه كسى مراقب او هست ؛ بر گوش و چشم و زبان و دست و پا و شكم و شهوت او ، حتّى بر پلك زدن چشم او و بر ذرّه گِلْ انگشت او ، و بر سرمه چشمان او و [خلاصه] بر همه كارهاى او . مؤمن ، دلش آرام نمى گيرد و ترسش فرو نمى نشيند و اضطرابش برطرف نمى شود ؛ [چرا كه] صبح و شب ، منتظر مرگ است . از اين رو ، تقوا مراقب اوست ، قرآن راه نمايش ، ترس حجّتش ، شرافت مَركبش ، هشيارى و احتياطْ همراهش ، هراس نشانش ، نماز جانْ پناهش ، روزه سپرش ، صدقه مايه آزادى اش [از آتش] ، راستى دستْ يارش ، حيا فرماندهش ، و در پس همه اينها پروردگارش در كمين است .
اى معاذ! مؤمن را قرآن ، در بسيارى از هوس ها و خواهش هاى نفسش ، مقيّد كرده و به اذن خداوند ، مانع از آن شده كه هوسش او را به هلاكت افكند .
اى معاذ! من آنچه را براى خودم دوست دارم ، براى تو نيز دوست مى دارم و آنچه را جبرئيل عليه السلام به من رساند ، به تو رساندم . پس مبادا روز قيامت ، در حالى نزد من آيى كه ديگرى از آنچه خداوند عز و جل به تو داده است ، بهره مندتر باشد تا تو .

۱۰۴۷.عنه صلى الله عليه و آله :العِلمُ خَليلُ المُؤمِنِ ، وَالحِلمُ وَزيرُهُ ، وَالعَقلُ دَليلُهُ ، وَالعَمَلُ قَيِّمُهُ ، وَالصَّبرُ أميرُ جُنودِهِ ، وَالرِّفقُ والِدُهُ ، وَالبِرُّ أخوهٌ . ^۱

۱۰۴۸.عنه صلى الله عليه و آله :المُؤمِنُ مَن هُوَ بِمالِهِ مُتَبَرِّعٌ ، وعَن مالِ غَيرِهِ مُتَوَرِّعٌ . ^۲

۱۰۴۹.عنه صلى الله عليه و آلهـ لِمُعاذِ بنِ جَبَل ـ: يا مُعاذُ ، إنَّ المُؤمِنَ لَدَى الحَقِّ أسيرٌ ، إنَّ المُؤمِنَ قَيَّدَهُ القُرآنُ عَن كَثيرٍ مِن شَهَواتِهِ وأن يَهلِكَ فيما يَهوى .
يا مُعاذُ ، إنَّ المُؤمِنَ لا تَسكُنُ رَوعَتُهُ ولَا اضطِرابُهُ حَتّى يُخلِفَ الجِسرَ وَراءَ ظَهرِهِ .
فَالقُرآنُ دَليلُهُ ، وَالخَوفُ مَحَجَّتُهُ ، وَالشَّوقُ مَطِيَّتُهُ ، وَالصَّلاةُ كَهفُهُ ، وَالصَّومُ جُنَّتُهُ ، وَالصَّدَقَةُ فَكاكُهُ ، وَالصِّدقُ أميرُهُ ، وَالحَياءُ وَزيرُهُ ، ورَبُّهُ مِن وَراءِ ذلِكَ بِالمِرصادِ . ^۳

۱۰۵۰.عنه صلى الله عليه و آلهـ لِمُعاذِ بنِ جَبَل ـ: يا مُعاذُ ، إنَّ المُؤمِنَ لَدَى الحَقِّ أسيرٌ ، يَعلَمُ أنَّ عَلَيهِ رَقيبا ، عَلى سَمعِهِ وبَصَرِهِ ولِسانِهِ ويَدِهِ ورِجلِهِ وبَطنِهِ وفَرجِهِ ، حَتَّى اللَّمحَةِ بِبَصَرِهِ وفَتاتِ الطّينِ بِإِصبَعِهِ وكُحلِ عَينَيهِ وجَميعِ سَعيِهِ ، إنَّ المُؤمِنَ لا يَأمَنُ قَلبُهُ ولا يَسكُنُ رَوعَتُهُ ولا يَأمَنُ اضطِرابُهُ ، يَتَوَقَّعُ المَوتَ صَباحا ومَساءً ، فَالتَّقوى رَقيبُهُ ، وَالقُرآنُ دَليلُهُ ، وَالخَوفُ حُجَّتُهُ ، وَالشَّرَفُ مَطِيَّتُهُ ، وَالحَذَرُ قَرينُهُ ، وَالوَجَلُ شِعارُهُ ، وَالصَّلاةُ كَهفُهُ ، وَالصِّيامُ جُنَّتُهُ ، وَالصَّدقَةُ فَكاكُهُ ، وَالصِّدقُ وَزيرُهُ ، وَالحَياءُ أميرُهُ ، ورَبُّهُ تَعالى مِن وَراءِ ذلِكَ كُلِّهِ بِالمِرصادِ .
يا مَعاذُ ، إنَّ المُؤمِنَ قَيَّدَهُ القُرآنُ عَن كَثيرٍ مَن هَوى نَفسِهِ وشَهَواتِهِ ، وحالَ بَينَهُ وبَينَ أن يَهلِكَ فيما يَهوى بِإِذنِ اللّه ِ .
يا مُعاذُ ، إنّي اُحِبُّ لَكَ ما اُحِبُّ لِنَفسي ، وأنهَيتُ إلَيكَ ما أنهى إلَيَّ جِبريلُ عليه السلام ، فَلا أعرِفَنَّكَ تُوافيني يَومَ القِيامَةِ وأحَدٌ أسعَدُ بِما أتاكَ اللّه ُ عز و جل مِنكَ . ^۴