501
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهارم

۳۰۳۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :هر كس سرپرستىِ مردمى به او سپرده شود و او به آنان، خيانت و ناراستى ورزد، پروردگارش را در حالى ديدار مى كند كه از او در خشم است .

۳۰۴۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :من، سه كس را لعنت كردم و خداى متعال هم لعنتشان فرمود : پيشوايى كه با مردمش تجارت كند ۱ ... .

۳۰۴۱.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :از بدترين خيانت ها، تجارت كردن حكمران با مردمش است .

۷ / ۱۱

پرداخت بدهى تنگ دستان

۳۰۴۲.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :هر كس مالى بر جاى گذاشت ، از آنِ وارثان اوست ، و هر كس عائله اى ۲ برجاى گذاشت ، [عائله اش] به ما مراجعه كند . ۳

۳۰۴۳.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :هر بدهكارى كه بدهىِ خويش را نزد حكمرانى از حكمرانان مسلمانان ببَرد و در سختى بودن او براى حكمران ثابت شود، آن بدهكار از بدهكارى اش تبرئه مى شود و بدهى او بر عهده حكمرانِ مسلمانان است و بايد آن را از بيت المال مسلمانان كه در اختيار اوست، پرداخت كند .

۳۰۴۴.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ بارها فرمود ـ: من به هر مؤمنى از خود او سزاوارترم . بنا بر اين ، هر مردى بميرد و قرضى بر جاى گذارَد، [پرداخت آن] برعهده من است و هر كس مالى برجاى گذارَد، از آنِ وارثان اوست .

1. . يعنى : قيمت اجناس و مايحتاج آنان را افزايش و كاهش دهد ، همان كارى كه حاكمان جور مى كنند . بعضى گفته اند : مراد اين است كه آنان را چون كالاى تجارى قرار دهد و هر گاه خواست چيزى از آنان بگيرد، براى خودش بستانَد، نه براى مصلحت عموم مردم . شايد هم مقصود اين است كه : هر گاه چيزى فروخت و معلوم شد كه آن چيز متعلّق به پيشواست، مشترى آن را گران بخرد و هر گاه خواست چيزى از آنان براى پيشوا خريدارى كند، على رغم ميل خود به او ارزان بدهند .

2. . واژه «كَلّ» در متن حديث ، به معناى يتيم ، وَرَثه، عائله ، بدهى و كلاله است .

3. . يعنى : سرپرستى آن عائله و تأمين زندگى شان برعهده ماست .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهارم
500

۳۰۳۹.عنه صلى الله عليه و آله :مَنِ استُرعِيَ رَعِيَّةً فَغَشَّها ، لَقِيَ رَبَّهُ وهُوَ عَلَيهِ غَضبانُ . ۱

۳۰۴۰.عنه صلى الله عليه و آله :إنّي لَعَنتُ ثَلاثَةً ، فَلَعَنَهُمُ اللّه ُ تَعالى : الإِمامُ يَتَّجِرُ في رَعِيَّتِهِ . . . ۲ . ۳

۳۰۴۱.عنه صلى الله عليه و آله :مِن أخوَنِ الخِيانَةِ تِجارَةُ الوالي في رَعِيَّتِهِ . ۴

۷ / ۱۱

قَضاءُ دَينِ المُعسِرِ

۳۰۴۲.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :مَن تَرَكَ مالاً فَلِوَرَثَتِهِ ، ومَن تَرَكَ كَلّاً ۵ فَإِلَينا . ۶

۳۰۴۳.عنه صلى الله عليه و آله :ما مِن غَريمٍ ذَهَبَ بِغَريمِهِ إلى والٍ مِن وُلاةِ المُسلِمينَ وَاستَبانَ لِلوالي عُسرَتُهُ ، إلّا بَرِئَ هذَا المُعسِرُ مِن دَينِهِ ، وصارَ دَينُهُ عَلى والِي المُسلِمينَ فيما في يَدَيهِ مِن أموالِ المُسلِمينَ . ۷

۳۰۴۴.عنه صلى الله عليه و آلهـ أنَّهُ كانَ يَقولُ ـ: أنَا أولى بِكُلِّ مُؤمِنٍ مِن نَفسِهِ ، فَأَيُّما رَجُلٍ ماتَ وتَرَكَ دَينا فَإِلَيَّ ، ومَن تَرَكَ مالاً فَلِوَرَثَتِهِ . ۸

1. تاريخ بغداد : ج ۳ ص ۳۷۹ الرقم ۱۴۹۷ عن معقل بن يسار .

2. قوله : «يتّجر في رعيّته» وذلك بأن يزيد أو ينقص عليهم في الأسعار والقيمة كما يفعله أهل الجور ، وقيل : يريد أن يجعلهم كالتجارة كلّما أراد أن يأخذ شيئا أخذه منهم لنفسه لا لمصلحة عامة المسلمين . أو يريد أنّه إذا باع شيئا وعُرف أنّه للإمام أخذه المشتري غاليا ، وإذا أخذ منهم شيئا للإمام أعطوه رخيصا بالكره منهم (درر الأحاديث النبويّة : ص ۱۱۴) .

3. مسند زيد : ص ۲۵۵ عن زيد بن على عن أبيه عن جده عن الإمام عليّ عليهم السلام .

4. مسند الشاميّين : ج ۲ ص ۲۷۲ ح ۱۳۲۳ عن أبي الأسود المالكي عن أبيه عن جدّه .

5. الكَلُّ : العِيالُ والثِقْلُ (الصحاح : ج ۵ ص ۱۸۱۱ «كلل») .

6. صحيح البخاري : ج ۲ ص ۸۴۵ ح ۲۲۶۸ عن أبي هريرة .

7. تفسير القمّي : ج ۱ ص ۹۴ عن عائشة ، بحار الأنوار : ج ۱۰۳ ص ۱۴۸ ح ۱ .

8. سنن أبي داوود : ج ۳ ص ۱۳۷ ح ۲۹۵۶ ؛ المناقب لابن شهر آشوب : ج ۲ ص ۱۸۷ نحوه وكلاهما عن جابر بن عبد اللّه ، بحار الأنوار : ج ۳۸ ص ۳۳۹ ح ۱۳ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهارم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6999
صفحه از 568
پرینت  ارسال به