287
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم

۲۰ / ۳

هلاكت غلو كننده

۳۵۰۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :اى على! تو در يك مورد، همانند عيسى بن مريم عليهماالسلام خواهى شد: گروهى دوستدار او شدند و در اين دوستى، چندان زياده روى كردند كه تباه شدند. گروهى نيز با او دشمنى كردند و در اين دشمنى، راه افراط پيمودند و در نتيجه، تباه شدند. گروهى هم درباره او راه اعتدال در پيش گرفتند و رَستند.

۳۵۰۱.امام على عليه السلام :پيامبر صلى الله عليه و آله به من فرمود: «تو در يك مورد، حكايت عيسى عليه السلام را خواهى داشت: يهود تا بدان جا با او دشمنى ورزيدند كه به مادرش تهمت زدند و نصارا، چندان دوستش داشتند كه او را به مقامى كه سزاوارش نبود، رساندند».
درباره من، دو كس تباه مى شوند: دوستدارِ افراطى كه از من، ستايش هاى بى جا كُند؛ و دشمنى كه عداوتش با من، او را وا دارد كه به من، بهتان زند.

۲۰ / ۴

ساختگى بودن احاديث غلوآميز

۳۵۰۲.عيون أخبار الرضا عليه السلامـ به نقل از ابراهيم بن ابى محمود ـ: به امام رضا عليه السلام گفتم: اى پسر پيامبر خدا! نزد ما اخبارى در فضايل امير مؤمنان و فضيلت شما اهل بيت هست كه مخالفان شما روايت كرده اند و امثال اين اخبار را ما از شما نشنيده ايم. آيا آنها را بپذيريم؟
فرمود: «اى پسر ابو محمود! پدرم، از قول پدرش، از جدّش عليهم السلام به من خبر داد كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: هر كس به گوينده اى گوش بسپارد، بى گمان، او را عبادت كرده است. پس اگر آن گوينده، از خداوند عز و جل بگويد، شنونده خدا را عبادت كرده است و اگر گوينده، از شيطان بگويد، شنونده شيطان را عبادت كرده است ».
سپس امام رضا عليه السلام فرمود: «اى پسر ابو محمود! مخالفان ما ، اخبارى در فضايل ما ساخته اند كه به سه دسته تقسيم مى شوند: يكى اخبار غلوآميز؛ ديگرى اخبارى كه در حقّ ما كوتاه آمده اند؛ و سوم، اخبارى كه از دشمنان ما به صراحت نام مى برند و عيب هايشان را بازگو مى كنند. چون مردم، اخبارى را كه درباره ما غلو كرده اند، بشنوند، شيعيان را تكفير مى كنند و اعتقاد به خدا بودنِ ما را به آنان نسبت مى دهند و هر گاه اخبارى را كه در حقّ ما كوتاهى كرده اند، بشنوند، آنها را در حقّ ما باور مى كنند ؛ و هر گاه اخبارى را كه از دشمنان ما به صراحت اسم مى برند و بدگويى مى كنند، بشنوند، به ما بى حرمتى روا مى دارند. خداوند عز و جل مى فرمايد: «و آنها كه جز خدا را مى خوانند، دشنام مدهيد كه آنان از روى دشمنى و به نادانى، خدا را دشنام خواهند داد» .
اى پسر ابو محمود! هر گاه مردم به چپ و راست رفتند، تو راه ما را در پيش گير؛ زيرا هر كه با ما باشد، ما با او هستيم و هر كس از ما جدا شود، از او جدا مى شويم. كمترين چيزى كه آدمى به سبب آن از ايمان خارج مى شود، اين است كه به سنگ ريزه بگويد: «اين ، يك هسته[ ى ميوه ]است» و بدان معتقد شود و از هر كسى كه با اين نظر او مخالفت كند، بيزارى بجويد.
اى پسر ابو محمود! حديثى را كه به تو گفتم، حفظ كن؛ چرا كه در آن، خير دنيا و آخرت را برايت جمع كردم».


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
286

۲۰ / ۳

هَلاكُ الغالي

۳۵۰۰.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :يا عَلِيُّ ، إنَّ فيكَ مَثَلاً مِن عيسَى بنِ مَريَمَ : أحَبَّهُ قَومٌ فَأَفرَطوا في حُبِّهِ فَهَلَكوا فيهِ ، وأبغَضَهُ قَومٌ فَأَفرَطوا في بُغضِهِ فَهَلَكوا فيهِ ، وَاقتَصَدَ فيهِ قَومٌ فَنَجَوا . ۱

۳۵۰۱.الإِمامِ عَليٍّ عليه السلام :قالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله : فيكَ مَثَلٌ مِن عيسى ، أبغَضَتهُ اليَهودُ حَتّى بَهَتوا اُمَّهُ ، وأحَبَّتهُ النَّصارى حَتّى أنزَلوهُ بِالمَنزِلَةِ الَّتي لَيسَ بِهِ . ثُمَّ قالَ : يَهلِكُ فِيَّ رَجُلانِ : مُحِبٌّ مُفرِطٌ يُقَرِّظُني بِما لَيسَ فِيَّ ، ومُبغِضٌ يَحمِلُهُ شَنَآني عَلى أن يَبهَتَني . ۲

۲۰ / ۴

أخبارُ الغُلُوِّ مَوضوعَةٌ

۳۵۰۲.عيون أخبار الرضا عليه السلام عن إبراهيم بن أبي مَحمودٍ :قُلتُ لِلرِّضا عليه السلام : يَا بنَ رَسولِ اللّهِ ، إنَّ عِندَنا أخبارًا في فَضائِلِ أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام وفَضلِكُم أهلَ البَيتِ ، وهِيَ مِن رِوايَةِ مُخالِفيكُم ولا نَعرِفُ مِثلَها عِندَكُم ، أفَنَدينُ بِها ؟ فَقالَ : يَا بنَ أبي مَحمودٍ ، لَقَد أخبَرَني أبي عَن أبيهِ عَن جَدِّهِ عليهم السلام أنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله قالَ : مَن أصغى إلى ناطِقٍ فَقَد عَبَدَهُ ، فَإِن كانَ النّاطِقُ عَنِ اللّهِ عز و جل فَقَد عَبَدَ اللّهَ ، وإن كانَ النّاطِقُ عَن إبليسَ فَقَد عَبَدَ إبليسَ .
ثُمَّ قالَ الرِّضا عليه السلام : يَابنَ أبي مَحمودٍ ، إنَّ مُخالِفينا وَضَعوا أخبارًا في فَضائِلِنا وجَعَلوها عَلى ثَلاثَةِ أقسامٍ : أحَدُهَا الغُلُوُّ ، وثانيهَا التَّقصيرُ في أمرِنا ، وثالِثُهَا التَّصريحُ بِمَثالِبِ أعدائِنا ، فَإِذا سَمِعَ النّاسُ الغُلُوَّ فينا كَفَّروا شيعَتَنا ونَسَبوهُم إلَى القَولِ بِرُبوبِيَّتِنا ، وإذا سَمِعُوا التَّقصيرَ اعتَقَدوهُ فينا ، وإذا سَمِعوا مَثالِبَ أعدائِنا بِأَسمائِهِم ثَلَبونا بِأَسمائِنا ، وقَد قالَ اللّهُ عز و جل : «ولا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدعونَ مِن دونِ اللّهِ فَيَسُبُّوا اللّهَ عَدوًا بِغَيرِ عِلمٍ» . ۳
يَا بنَ أبي مَحمودٍ ، إذا أخَذَ النّاسُ يَمينًا وشِمالاً فَالزَم طَريقَتَنا ، فَإِنَّ مَن لَزِمَنا لَزِمناهُ ومَن فارَقَنا فارَقناهُ . إنَّ أدنى ما يَخرُجُ بِهِ الرَّجُلُ مِنَ الإِيمانِ أن يَقولَ لِلحَصاةِ : هذِهِ نَواةٌ ، ثُمَّ يَدينَ بِذلِكَ ويَتَبَرَّأَ مِمَّن خالَفَهُ . يَا بنَ أبي مَحمودٍ ، اِحفَظ ما حَدَّثتُكَ بِهِ ، فَقَد جَمَعتُ لَكَ فيهِ خَيرَ الدُّنيا وَالآخِرَةِ . ۴

1.الأمالي للطوسي : ص ۳۴۵ عن عبيداللّه بن عليّ عن الإمام الرضا عن آبائه عليهم السلام ، بحارالأنوار : ج ۳۵ ص ۳۱۹ ح ۱۴ .

2.مسند ابن حنبل : ج ۱ ص ۳۳۶ ح ۱۳۷۶ ؛ الأمالي للطوسي : ص ۲۵۶ ح ۴۶۲ كلاهما عن ربيعة بن ناجذ .

3.الأنعام : ۱۰۸ .

4.عيون أخبار الرضا عليه السلام : ج ۱ ص ۳۰۴ ح ۶۳ ، بحار الأنوار: ج ۲۶ ص ۲۳۹ ح ۱.

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد پنجم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 5268
صفحه از 564
پرینت  ارسال به