خودشان بر خود ، ستم مى كردند » .
اين كه برخى مصيبت ها براى مجازات انسان اند ، مسئله مهمّى است كه قرآن كريم ، مكرّر ، آن را بازگو كرده ۱ و در احاديث اسلامى ، فراوان مورد تأكيد قرار گرفته است، چنان كه از امام رضا عليه السلام روايت شده :
كُلَّما أَحدَثَ العِبادُ مِنَ الذُّنوبِ ما لَم يَكونوا يَعمَلونَ ، أحدَثَ اللّهُ لَهُم مِنَ البَلاءِ ما لَم يَكونوا يَعرِفونَ . ۲ هر گاه مردمْ گناهانى را انجام دهند كه پيش تر انجام نداده اند، خداوندْ بلاهايى را برايشان پديد مى آورد كه سابقاً آنها را نمى شناخته اند.
ب ـ تأديب
حكمت بخشى از مصائب و ناكامى هاى انسان ، تأديب و آگاهسازى او از خطر گناه و كجرَوى است . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد :
البَلاءَ لِلظّالِمِ أدَبٌ . ۳ بلا براى ستمگر ، تنبيه است .
قرآن كريم، نقش مشكلات زندگى را در آگاهسازى مردم ، چنين تبيين مى فرمايد :
«ظَهَرَ الْفَسَادُ فِى الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِى النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِى عَمِلُواْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ . ۴
1.ر. ك : هود : آيه ۱۰۰ـ۱۰۱ ، توبه : آيه ۷۰ ، آل عمران : آيه ۱۹ ، يونس : آيه ۱۳ ، كهف: آيه ۵۹ ، قصص : آيه ۵۹ ، نحل : آيه ۱۱۲ .
2.الكافى : ج ۲ ص ۲۷۵ ح ۲۹ ، علل الشرايع : ص ۵۲۲ ح ۷ وفيه «يعلمون» بدل «يعملون» .
3.بحار الأنوار : ج ۸۱ ص ۱۹۸ .
4.روم : آيه ۴۱ .
