همنشينى با نيكان و... كه با عنوان «خاستگاه عملى و اخلاقى» مطرح شده اند .
گفتنى است احاديثى كه در ذيل عنوان هاى: «آنچه با آن، مى توان به خير دنيا دست يافت» و «مجموعه خيرها» آمده اند، اغلب به اين بخش ، مربوط مى شوند .

سيماى اهل خير

فصل چهارم ، عهده دار بيان نشانه هايى است كه جامعه هاى برخوردار از «خير» و انسان هاى شايسته و نيكوكار، داراى آنها هستند. در اين فصل، ويژگى هاى نيكان (اَخيار) و مسلمانان شايسته ، به تفصيل، از نگاه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، تبيين و تفسير شده است .

آثار خير

فصل پنجم ، به آثار و بركات خير (نيكوكارى) پرداخته است. در اين فصل ، اثبات شده است كه از نگاه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، نيكى ، خميرمايه رشد و تكامل انسان و جامعه انسانى است و نيكوكار در واقع ، به خود ، خدمت مى كند ، هر چند كارش در راستاى خدمت به ديگران باشد .
خداوند ، نيكوكار را دوست مى دارد. نيكى ، نه تنها پاداش الهى را در پى دارد ، بلكه پاداش آن مى تواند تا بى نهايت ، امتداد و گسترش يابد .
نيكوكارى ، دل و جان را روشن مى كند ، نام نيك و محبوبيّت مردمى مى آورد و در نهايت ، به خير دنيا و آخرت مى انجامد .
نيكى به مردم ، گشاينده قلعه دل هاست ، زمام دل ها را در دست انسانِ نيكوكار قرار مى دهد ، انسان هاى آزاده را به فرمانبرى و همراهى وا مى دارد ، بلاها را از

مى كند. پس روش حق را پيش بگيريد تا راه يابيد ، و از راه بدى روى گردان شويد تا به راه آييد.

عوامل خير

تا اين جا روشن شد كه مفهومِ «خير» و الفاظ مشابه آن ، مفهومى بديهى و فطرى است و اسلام ، كه برنامه تكامل انسان است ، او را براى رسيدن به مقصد ـ كه تكامل مادّى و معنوى و دست يافتن به كمال مطلق است ـ به انجام دادن خير ، فرا مى خواند و برمى انگيزد .
البتّه اين شناختِ بديهى و فطرى ، براى رسيدن انسان به مقصودش ، كافى نيست ؛ بلكه انسان براى شناخت همه جانبه «خير» و تشخيص تمام مصاديق آن و مهم تر از آن ، براى پيمودن راه هاى «خير» ، به «وحى» نياز دارد .
متون و شواهد دينى كه بر اين مدّعا دلالت مى كنند ، در فصل اوّل و دوم اين باب خواهند آمد .
فصل سوم نيز در مورد خاستگاه ها و معيارها و ابزارها و عوامل «خير» است . در اين فصل ، متونى كه بر اين معنا دلالت دارند ، در حدّ توان ، مورد كاوش قرار گرفته اند. اين متون به دو دسته تقسيم مى شوند:
دسته اوّل: همه چيزهايى كه در تشخيص «خير» نقش دارند ، كه با عنوان «خاستگاه علمى» آمده اند ، مانند: «قرآن» كه مصداق روشن و بى بديلِ وحى الهى است ، «پيامبر خدا» كه مفسّر قرآن است ، «عقل» كه در احاديث اسلامى اغلب به عنوان «وجدان اخلاقى» توصيف شده است ، و «آگاهى» كه از جمله اين معيارهاى علمى به شمار مى آيد .
دسته دوم : آنچه در دستيابى به «خير» مؤثّر است ، همانند: تلاش ، توفيق ،