217
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد ششم

از يك سو ، قرآن تأكيد دارد كه اگر ايمان و پروامندى در جامعه فراگير شود ، بركات الهى از آسمان و زمين ، مردم را فرا خواهد گرفت و جامعه بشرى ، شاهد بركات همه جانبه مادّى و توسعه اقتصادى بيش از حدّ تصوّر ، خواهد بود . متون اسلامى صراحت دارند كه امورى مانند: نماز ، حج و دعا ، در بركات مادّى و توسعه اقتصادى نقش دارند .
از سوى ديگر ، در اسلام ، كارِ سالم براى تأمين زندگى آبرومندانه ـ كه يكى از مهم ترين اصول توسعه اقتصادى و بركات مادّى است ـ از بزرگ ترين عبادت ها و ارزش هاى معنوى شمرده مى شود . اين فرمايش پيامبر خدا ، در بيان همين مطلب است:
العِبادَةُ سَبعونَ جُزءا ؛ أفضَلُها طَلَبُ الحَلالِ . ۱ عبادت ، هفتاد بخش است كه برترينِ آنها ، كسب [ درآمد] حلال است.
در پرتو اين نگرش ، اسلام ، همه تلاش هايى را كه در جهت پديد آوردن بركات مادّى صورت مى گيرند ، چنانچه با انگيزه صحيح و در جهت سازندگى انسان باشند ، عبادت شمرده ، مقدّس مى داند و معتقد است كه بركات مادّى و معنوى ، تنها دركنار هم پديد خواهند آمد .

۳ . نقش نظام آفرينش در تكامل انسان

تأمّل در آنچه در بخش اوّل و دوم اين مجموعه با عنوان «اسبابِ خير» يا «اسباب بركت» آمده ، نشان مى دهد كه آفريدگار هستى ، در نظام آفرينش ، همه گونه امكانات و ابزار را از درون و برون ، براى تكامل مادّى و معنوى انسان ، فراهم ساخته و نعمت هاى ظاهرى و باطنى را بر انسان تمام كرده است. نيز اين آيه نورانى تداعى

1.. الكافي : ج ۵ ص ۷۸ ؛ الفردوس : ج ۳ ص ۷۹ . نيز ، ر . ك : توسعه اقتصادى بر پايه قرآن و حديث : بخش دوم / فصل سوم : كار / آنچه پيشه ور را سزاست / جستجوى حلال .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد ششم
216

خداوند ، در آيه ديگرى از قول حضرت نوح عليه السلام مى فرمايد :
«فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ إِنَّهُو كَانَ غَفَّارًا * يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا * وَ يُمْدِدْكُم بِأَمْوَ لٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَل لَّكُمْ جَنَّـتٍ وَ يَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَـرًا . ۱ پس گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهيد ، كه او آمرزنده است . باران آسمان را فراوان بر شما فرو مى ريزد و شما را با اموال و فرزندان ، يارى مى رساند و براى شما باغ هايى قرار مى دهد و برايتان نهرهايى قرار مى دهد» .
افزون بر اين ، «بركت» و شكوفايى اقتصادى و توسعه پايدارِ جامعه انسانى ، با ارزش هاى اعتقادى ، اخلاقى و عملى ، همراه است و بدون اين همراهى ، بركات مادّى هم دوام نخواهند داشت. ۲

۲ . جوشش بركات معنوى از درون بركات مادّى

نكته بسيار مهمّ ديگر ، اين است كه از نگاه اسلام ، نه تنها ارزش هاى معنوى ، در بركات مادّى و توسعه پايدار اقتصادى و تداوم آن تأثير دارند ، بلكه عكس آن نيز درست است؛ يعنى بركات مادّى هم در چارچوب ره نمودهاى اسلامى ، موجب تقويت و شكوفايى ارزش ها و بركات معنوى مى گردند .
اصولاً در برنامه ريزى اسلام براى تكامل انسان و جامعه انسانى ، تكامل معنوى از توسعه مادّى جدا نيست . از اين رو ، در فصل سوم اين بخش ، بركات مادّى ، در كنار بركات معنوى مطرح شده اند؛ چرا كه بركات مادّى ، از درون بركات معنوى مى جوشند و بركات معنوى ، از متن بركات مادّى پديد مى آيند .

1.. نوح : آيه ۱۰ ـ ۱۲ .

2.. ر.ك : خير و بركت از نگاه قرآن و حديث : بخش دوم / فصل سوم : موانع بركت و توسعه اقتصادى بر پايه قرآن و حديث : بخش پنجم : آفات توسعه .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد ششم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7218
صفحه از 608
پرینت  ارسال به