339
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد هفتم

بازى والدين با كودك

گذشته از اجازه بازى دادن ، بازى والدين با كودك، خود موضوع مهمّ ديگرى است . از طرفى بازى ، ركن مهمّ حيات كودك است و از طرف ديگر، والدين، جزئى از زندگى كودك هستند كه براى وى، از جايگاه ويژه اى برخوردارند . به همين جهت، براى كودك خيلى مهم است كه پدر و مادرش در دنياى او وارد شوند . اين جاست كه بازى با كودك، اهمّيت مى يابد . چون والدين، مهم ترين افراد براى كودك هستند ، بازى كردن آنها با كودك، موجب تكريم كودك و بالا رفتن عزّت نفس او مى گردد و احساس خودْ ارزشمندى و كرامت نفس را براى وى به وجود مى آورد . همچنين، رابطه كودك با والدين را تحكيم مى كند و در گرم شدن و صميمى شدن رابطه (كه از ضرورت هاى رابطه مطلوب ميان والدين و كودك است)، نقش اساسى دارد .
خريد اسباب بازى هاى گوناگون ، پيشرفته و گران قيمت ، موجب احساس رضايت كودك از رابطه اش با والدين نمى شود . او مايل است كه والدين، او و دنياى او را درك كنند و همراه او باشند .
بر همين اساس، دو مطلب در آموزه هاى دين وارد شده است : يكى بازى كردن والدين با كودك (كه در سيره پيامبر خدا ، بسيار ديده مى شود) و ديگرى اين كه والدين بايد با فرزند خود، «كودكانه» بازى كنند (التَّصابى مع الصَّبىّ) . بازىِ بزرگانه، براى كودك، شيرين و ارضاكننده نيست . تنها بازى كودكانه ، كودك را ارضا مى كند و شخصيت وى را مى پرورانَد و مهارت هاى زندگى را به وى مى آموزد . لذا پيامبر خدا با كودكان ، بازى كودكانه مى كرد .
نكته مهم، اين است كه بازى كردن بزرگان با كودكان ، لهو و لعب نيست ؛ بلكه كارى خردمندانه ، بزرگ سالانه و حكيمانه است و موجب كسر شأن نمى گردد .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد هفتم
338

داشته باشد.
هرچند اين نظريه به نقش بازى در اجتماعى كردن كودك ـ كه در نظريه هاى پيش، گفته نشده بود ـ اشاره دارد ، ولى باز هم نمى تواند همه بازى هاى كودكانه (مثل تقليد از حيوانات) را توجيه كند ۱ . ۲

سنّ بازى

مسئله ديگر، سنّ بازى كردن است . در روايات آمده كه تا هفت سال، به كودك اجازه دهيد بازى كند . آيا اين به آن معناست كه او بعد از اين سن، اجازه بازى ندارد ؟ در روايت، هفت سال اوّل، سنّ بازى شمرده شده و هفت سال دوم، سنّ تأديب . لذا بيشتر بر اين تكيه دارد كه در هفت سال اوّل، تأديب صورت نگيرد . البتّه شكّى نيست كه روايت، دلالت بر اين دارد كه هفت سال اوّل، اختصاص به بازى دارد و در اين سن، كودك بايد اجازه بازى داشته باشد . حال سؤال اين است كه در هفت سال دوم، آيا كلّاً بازى ممنوع است و يا از انحصار اين مقطع در بازى كردن، نهى شده و هرچند تأديب آغاز مى شود ، امّا بازى كردن نيز به تناسب سن و شرايط، آزاد است ؟
به نظر مى رسد كه وجه دوم، مناسب تر باشد؛ يعنى در هفت سال دوم، تأديب آغاز مى شود ؛ ولى كودك به تناسب شرايط خود، بازى نيز مى كند . البتّه اين بازى كردن، مطلق و بدون حد (همانند هفت سال اوّل) نيست و به تناسب دوره تأديب، مى تواند محدوديت هايى داشته باشد . اين مطلب، بايد در تحقيقات روان شناختى، بيشتر مورد بررسى قرار گيرد .

1.بازى ، يك سلسله «پيشْ تمرين» عمومى است كه هدفش برقرار كردن زمينه اعمال سازمان يافته براى آينده كودك است . اين نظريه ، توسّط كارل گروس، ارائه شده است .

2.. در تدوين اين بحث، از كتاب بازى كودك در اسلام ، نوشته محمّدصادق شجاعى استفاده شده است.

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد هفتم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 5316
صفحه از 524
پرینت  ارسال به