17
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دهم

خواسته او تأمين مى گردد ۱ . بدين جهت ، بسيارى از امورى كه تحت عنوان آداب دعا و يا شروط اجابت آن در اين مجموعه خواهد آمد ، در حقيقت ، زمينه ساز پديد آمدن حال دعاست .

د ـ موانع اجابت دعا

احاديثى را كه تحت عنوان «موانع اجابت دعا» آمده اند ، مى توان به دو بخش تقسيم كرد :
۱ . آنچه بر اساس حكمت الهى ، مانع اجابت دعاست ، مانند اين كه نيايشگر از خداوند متعال ، چيزى را مى خواهد كه به زيان اوست .
۲ . مطلق گناهان . البته برخى از كارهاى ناشايسته مانند : نافرمانى والدين و قطع رَحِم ، نقش بيشترى در جلوگيرى از اجابت دعا دارند .
گفتنى است كه تأثير توجّه دعاكننده به آداب دعا و عوامل اجابت آن در تحقّق خواست وى و نيز نقش موانع اجابت دعا در عدم تحقّق آن ، به صورت اقتضاست ، نه علّيت تامه ؛ يعنى غالبا و معمولاً اين طور است كه با رعايت آداب دعا و فراهم شدن عوامل استجابت ، دعا مستجاب مى شود و با ظهور موانع استجابت نيز تأثير دعا از بين مى رود ؛ امّا مطلقا و هميشه چنين نيست و ممكن است با وجود برخى از موانع ، باز هم دعا مستجاب گردد و در واقع ، برخى از مقتضيات ، بر برخى از موانع ، غلبه نمايند .

1.. ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ۱ ص ۶۲۹ (كسى كه حاجتش بى درخواست ، برآورده مى شود) .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دهم
16

مى آيند» .

ج ـ اصلى ترين مقدّمات اجابت دعا

خداوند متعال ، وعده داده است كه دعاى نيايشگران را اجابت كند ؛ ليكن تحقّق اين وعده ، منوط به تحقّق حقيقت دعا از سوى دعاكننده است . ۱
پيش از اين ، توضيح داده شد كه حقيقت دعا ، عبارت است از اين كه «انسان ، خود را در برابر خداوند متعال ، نيازمند مطلق ببيند و با پرستش او ، در صدد جلب عنايت و رحمت او برآيد» .
كسى كه خود را نيازمند مطلق به بى نياز مطلق مى بيند ، از غير او منقطع مى گردد و به او مى پيوندد .
به سخن ديگر ، خواندن خداوند متعال با خواندن غير او تفاوت جوهرى دارد و تا حال انقطاع به انسان دست ندهد ، در واقع ، خدا را نمى خواند . حال انقطاع ، همان حالى است كه از آن ، تعبير به خالى كردن دل از غير خدا شده است ، چنان كه روايت شده است كه از پيامبر خدا درباره اسم اعظم سؤال كردند . ايشان فرمود :
كُلُّ اسمٍ مِن أسماءِ اللّهِ ، فَفَرِّغ قَلبَكَ عَن كُلِّ ما سِواهُ ، وَادعُهُ بِأَيِّ اسمٍ شِئتَ . ۲ هر اسمى از نام هاى خداست؛ پس دلت را از هر چه غير اوست، فارغ كن و او را به هر اسمى كه مى خواهى بخوان .
بر اين اساس ، اصلى ترين مقدّمه اجابت دعا ، داشتن حال انقطاع و تهى كردن دل از اميد به غير خداست و هر چه اين حال در نيايشگر تقويت شود ، دعاى او به اجابتْ نزديكتر مى گردد ؛ بلكه اگر چنين حالى به انسان دست دهد ، بدون دعا نيز

1.. ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ۱ ص ۴۵۳ (سخنى درباره اصلى ترين شرط اجابت دعا) .

2.. ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ۱ ص ۴۵۰ ح ۷۴۲ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد دهم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6558
صفحه از 547
پرینت  ارسال به