يك . معناى شب قدر
آيه شريف : « وَ مَآ أَدْرَلـكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ ؛ و تو چه مى دانى كه شب قدر چيست؟» ، به روشنى بر اين نكته دلالت دارد كه دست يافتن به معناى حقيقى شب قدر ، بسيار دشوار و فراتر از سطح ادراك توده هاى مردم است. پرسش از پيامبر صلى الله عليه و آله در اين آيه ، نشان دهنده عظمت و ارج شب قدر است ، هر چند مفهوم شب قدر ، هرگز بر شخصيّت بزرگ پيامبر صلى الله عليه و آله كه قرآن بر دلِ پاك او فرود آمده و جان او جايگاه شب قدر است و فرشتگان در آن شب ، براى سامان بخشى به امور جهان و تقدير هستى نزد او مى آيند ، ناشناخته نيست .
افزون بر اين ، فراهم آمدن زمينه شناخت و شهود حقيقت شب قدر (هر چند اندك) براى شمارى از اهل سير و سلوك ـ كه با بهره گيرى از تعاليم اهل بيت عليهم السلام در اين زمينه ، به آن رسيده اند ـ گوياى اين حقيقت است.
عالم ربّانى ، آية اللّه ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى رحمه الله ، در پاسخ اين سؤال كه: «معناى ديدار شب قدر و لذّت آن چيست؟» ، مى گويد:
ديدار شب قدر ، عبارت است از: كشف فرود آمدن امرِ آسمانى به زمين در اين شب ، آن گونه كه براى امام زمان عليه السلام آشكار مى شود . ۱
ديدن اين حقيقت و توفيق يافتن به چنين ديدار و شهودى ، بس والاست ، همان گونه كه امام صادق عليه السلام توصيف فرموده است :
إنَّ القَلبَ الَّذى يُعايِنُ ما يُنزَلُ فى لَيلَةِ القَدرِ لَعَظيمُ الشَّأنِ . ۲
دلى كه آنچه را در شب قدر فرود آورده مى شود ، مى بيند ، بس والاست .
البتّه اسلام ، مردم را در همين سطح به خود وا نگذارده است . احاديث اهل بيت عليهم السلام ، براى آن كه توده مردم ، شناختى اجمالى از معناى شب قدر دريابند ، تصويرى از آن حقيقت را در ضمن بيان ويژگى ها و فضايل آن شب ارائه داده اند كه به نمونه هايى از آنها در ادامه اشاره مى شود.
