129
حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهاردهم

هفت . آداب غذا خوردن

آداب غذا خوردن ، به چند بخش تقسيم مى شود :

بخش يكم . نكاتى كه سزاوار است قبل از خوردن غذا رعايت شوند

نكاتى كه پيشوايان اسلام براى حضور بر سر سفره غذا توصيه كرده اند ، عبارت اند از : گذاشتن سبزيجات در سفره ، شستن دست ها و خشك نكردن آنها با هوله ، در آوردن كفش ها ، نشستن بر سر سفره با فروتنى ، سهيم كردنِ بيننده (اعم از انسان يا حيوان) در غذا ، و در آخر ، صدقه دادن از آن غذا و يا همانند آن .

بخش دوم . نكاتى كه بايد هنگام خوردن غذا رعايت شوند

اين نكات ، عبارت اند از :
الف ـ تدبّر در اين كه آنچه از انواع خوراكى ها مورد نياز بدن انسان است ، چگونه در نظام آفرينش پديد آمده است و چه عواملى دست به دست هم داده اند تا آنچه در سفره نهاده شده ، آماده گرديده و اكنون خورنده غذا مى تواند با ميل و اشتها از آن استفاده نمايد ؛
ب ـ آغاز كردن خوردن با نام و ياد آفريدگار مهربانى كه انواع غذاهاى مفيد را براى تأمين نيازهاى انسان ، در نظام آفرينش قرار داده است . نيز تكرار نام خدا به هنگام خوردن هر نوع غذا ، و تكرار آن ، هر گاه كه در ميان غذا خوردن ، سخن گفته شود ، و نيز سپاس گفتن فراوان در هنگام خوردن ؛
ج ـ آغاز كردن غذا با نمك (در صورتى كه خوردن نمك براى فرد ، ضرر نداشته باشد) ؛ ۱
د ـ آغاز كردن از سبُك ترين غذاها ؛
ه ـ نخوردن غذاى داغ و خوردن غذاى نيم گرم ، پيش از آن كه سرد شود ؛
و ـ استفاده كردن از دست راست ؛
ز ـ كوچك گرفتن لقمه ؛
ح ـ خوب جويدن غذا ؛
ط ـ طولانى كردن نشستن سرِ سفره ؛
ى ـ گرامى داشتن نان و نگذاشتن آن زير ظرف غذا ؛
ك ـ استفاده كردن از آنچه از سفره مى ريزد (البتّه در منزل و در صورتى كه آلوده نشده باشد ؛ وگرنه كسى كه در صحرا غذا ميل مى كند ، بهتر است آنچه را كه از سفره مى ريزد ، براى حيوانات بگذارد) ؛
ل ـ امساك از خوردن غذا پيش از سير شدن كامل و در حالى كه قدرى از اشتها باقى است .

1. . ممكن است توصيه به خوردن نمك در آغاز و پايان غذا در احاديث اسلامى ، براى مناطقى باشد كه به دليل تعريق فراوان ، نمك بدن آنها كاسته مى شود ، يا براى ضدّ عفونى كردن دهان باشد . البتّه ظاهر احاديث فراوانى كه به اين معنا توصيه كرده اند ، اين است كه خوردن اندكى نمك قبل از غذا و بعد از آن ، براى همگان ، بجز كسانى كه به دليل بيمارى نبايد از نمك استفاده كنند ، مفيد است .


حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهاردهم
128

چهار . خطر پرخورى

پرخورى در احاديث ، به شدّت نكوهيده است ؛ چرا كه از سلامت مى كاهد و شهوت را مى افزايد ، بدن را بدبو مى كند و زمينه را براى انواع بيمارى هاى جسمى و روحى فراهم مى سازد . پُرخورى ، جوهر نفس را تباه مى كند ، به نيروى تقوا و وَرَع ضربه مى زند ، بر تيزهوشى ، حجاب مى افكند و دل را سخت و تاريك مى سازد . شخص پُرخور ، خواب هاى آشفته مى بيند ، هنگام عبادت ، احساس كسالت مى نمايد و از اين رو ، عبادتش اندك است و از بساط قرب حضرت حق ، دور . و نهايت اين كه سيرى در دنيا ، موجب گرسنگى در آخرت خواهد شد .

پنج . ميزان مفيد خوراك

براى پيشگيرى از زيان هاى پُرخورى و بهره گيرى از منافع كم خورى ، پيشوايان اسلام توصيه كرده اند كه انسان پيش از آن كه اشتها داشته باشد ، چيزى ميل نكند و قبل از آن كه اشتهايش كاملاً از بين برود ، از خوردن دست بكشد :
كُل وأنتَ تَشتَهى وأمسِك وأنتَ تَشتَهى . ۱
زمانى كه اشتها دارى ، غذا بخور و تا هنوز اشتها دارى ، دست از غذا بكش .

شش . برترين خوراكى و بهترين سفره

از نظر احاديث اسلامى ، برترين غذاها ، غذايى است كه داراى چند ويژگى باشد :
اوّل ، آن كه از دست رنج كسى كه از غذايش ميل مى كنند ، تهيّه شده باشد .
دوم ، آن كه خانواده او آن را دوست داشته باشند .
و سوم ، آن كه تهيّه و خوردن آن ، موجب آزار ديگران نباشد .
بهترينِ سفره ها نيز پاكيزه ترين ، حلال ترين و ساده ترينِ آنهاست ؛ سفره اى كه انواع غذاهاى رنگارنگ و گران قيمت ـ كه پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام از مصرف آنها به خدا پناه مى بردند ـ بر آن ، چيده نشده باشد .

1. . ر . ك : دانش نامه احاديث پزشكى : ج ۲ ص ۸۹ ح ۱۳۲۸ .

  • نام منبع :
    حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله و سلّم - جلد چهاردهم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1386
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 7083
صفحه از 594
پرینت  ارسال به