چكيده آداب «خوردن» از نگاه احاديث

رعايت موازين بهداشتى در خوردن و آشاميدن، يكى از مهم ترين عوامل سلامت، شادابى و طول عمر است . اگر مردم بدانند كه چه بايد بخورند، چه اندازه بخورند و چگونه غذا ميل كنند و دانسته خود را به كار بندند، بى ترديد ، بيشتر بيمارى ها از جامعه بشر رخت بر خواهد بست و آنان ، لذّت و شيرينى زندگى را خواهند چشيد .
نخستين نكته در جهت رعايت موازين بهداشتى در خوردن، توجّه به اين حقيقت است كه در نظام آفرينش، خوردن، ابزارى است براى زندگى، نه آن كه زندگى وسيله اى باشد براى خوردن! چنان كه در حكمت منسوب به امام على عليه السلام آمده است :
لا تَطلُبِ الحَياةَ لِتَأكُلَ ؛ بَلِ اطلُبِ الأَكلَ لِتَحيا . ^۱
زندگى را براى آن مخواه كه بخورى ؛ بلكه خوردن را براى آن بخواه كه زندگى كنى .
بسيارى از مردم ـ اگر نگوييم بيشتر آنان ـ ، سلامت و شادابى و زندگى خود را فداى شكم خود مى كنند و اصلاً به فكر اين نيستند كه چه بخورند، چگونه بخورند و چه اندازه بخورند . از اين رو، هر چيزى را كه مزه بيشترى دارد، به هر اندازه كه ميل دارند و به هر شكلى كه پيش آيد، مصرف مى كنند و بدين سان، گرفتار انواع بيمارى ها مى شوند . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد :
مَن غَرَسَ فى نَفسِهِ مَحَبَّةَ أنواعِ الطَّعامِ ، اجتَنى ثِمارَ فُنونِ الأسقامِ . ^۲
هركه [نهال] دوستى غذاهاى گونه گون را در نفْس خويش بنشانَد، ميوه بيمارى هاى گونه گون خواهد چيد .
ره نمودهاى اسلام در اين زمينه ، فوق العاده مهم و ارزشمندند كه با عنايت به عصر صدور آنها ، معجزه علمى پيشوايان دين محسوب مى شوند . در اين باره ، توجّه به دو نكته حائز اهمّيت است :
۱ . ره نمودهاى اسلام درباره خوردن ، تنها سلامت جسم را تضمين نمى كند ؛ بلكه متضمّن بهداشت جسم و جان انسان است .
۲ . از آن جا كه عقل و علم ، بر همه رازهاى آفرينش احاطه ندارند ، ممكن است حكمت برخى از ره نمودهاى اسلام براى دانش امروز ، مجهول باشند ؛ ولى بى ترديد ، اين به معناى بى دليل بودن آن ره نمودها نيست ، چنان كه حكمت شمارى از احكام اسلام در گذشته مجهول بود و امروز ، علم ، به راز آنها پى برده است .
و اينك اشاره اى كوتاه به آن ره نمودها :