1.سيّد رضى در تفسير اين حديث مى گويد: اين يك استعاره است و مقصود از آن نيز بيان فراوانى پاداش سرشار و ثواب بسيارى است كه عيادت كننده بيمار از آن برخوردار مى شود. از همين روى پيامبر صلى الله عليه و آله عيادت كننده را در اين حالت به كسى تشبيه كرده است كه در هنگام گام برداشتن به درون درياى رحمت الهى گام برمى دارد و هنگامى كه نزد بيمار مى نشيند ، به تمام وجود در آن دريا غوطه ور مى شود.

2.سيّد رضى ، در تفسير اين روايت ، به دو احتمال پرداخته و در اين باره ، چنين گفته است: «در اين روايت ، بنا بر هر يك از دو تفسير، مجازى وجود دارد ؛ چه، اگر مقصود از مخارف [در متن حديث يعنى عائد المريض على مخارف الجنّة ] ، جمع كلمه مخرف به معناى چيدن نخل باشد، در اين صورت ، گويا پيامبر خدا براى كسى كه به عيادت بيمارى برود ، بر ورود وى به بهشت ، گواهى داده و آن را حتمى دانسته است تا جايى كه در حالى كه هنوز آن بنده در دنيا ، يعنى سراى تكليف به سر مى برد، از باب اعتماد كامل به بهشتى بودن وى و جاى گرفتن او در اين سراى امن، درباره وى با عبارتى به بيان حالش پرداخته كه گويا همين اكنون ، در بهشت جاى گرفته و آن جا استقرار يافته است. همين نكته ، خود مجازِ موجود در حديث است. اگر مقصود از مخارف ، جمع مخرفه به معناى راه باشد، چنان كه از يكى از صحابيان نيز نقل شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: وتركتكم على مثل مخرفة النعم؛ شما را بر گذرگاه آشكار نعمت ها گذاردم و آن را با گام هايى كه بر آن نهاده شده و آمد و شد فراوانى كه در آن صورت پذيرفته است ، نشانه گذارى كردم ، در اين صورت ، محلّ مجاز در سخن پيامبر صلى الله عليه و آله اين است كه ايشان ، عيادت كننده بيمار را به سانِ كسى دانسته كه در راهى گام نهاده است كه به بهشت مى رسد و او را به سراى جاودانگى راهبر مى شود» .

3.مقصود از «خرفه» ، ميوه هاى نخل است كه به گاه رسيده شدن ، چيده مى شود. گويا آن كس كه به عيادت بيمار مى رود ، در پاداشى كه به چنگ مى آورد ، كسى را مى مانَد كه بر نخلى از نخل هاى بهشت است و ميوه هاى آن را مى چيند.

1.الفردوس ، ج ۳ ، ص ۴۴ ، ح ۴۱۱۱ عن ابن عمر ، كنز العمّال ، ج ۹ ، ص ۹۷ ، ح ۲۵۱۵۴.

2.الفردوس ، ج ۲ ، ص ۱۹۳ ، ح ۲۹۶۲ عن أبي هريرة.

3.المجازات النبويّة ، ص ۳۸۰ ، ح ۲۹۵ ، كنز الفوائد ، ج ۱ ، ص ۳۷۹ عن جابر بن عبداللّه الأنصاري نحوه ، بحار الأنوار ، ج ۸۱ ، ص ۲۲۹ ، ح ۴۲؛ مسند ابن حنبل ، ج ۵ ، ص ۳۰ ، ح ۱۴۲۶۴ وفيه «يرجع» بدل «يجلس» ، صحيح ابن حبّان ، ج ۷ ، ص ۲۲۲ ، ح ۲۹۵۶ ، المستدرك على الصحيحين ، ج ۱ ، ص ۵۰۱ ، ح ۱۲۹۵ ، السنن الكبرى ، ج ۳ ، ص ۵۳۴ ، ح ۶۵۸۳ كلّها عن جابر بن عبداللّه ، كنز العمّال ، ج ۹ ، ص ۱۰۰ ، ح ۲۵۱۷۱.

4.المجازات النبويّة ، ص ۱۱۳ ، ح ۸۰ ؛ مسند ابن حنبل ، ج ۸ ، ص ۳۲۸ ، ح ۲۲۴۶۷ ، صحيح مسلم ، ج ۴ ، ص ۱۹۸۹ ، ح ۳۹ ، صحيح ابن حبّان ، ج ۷ ، ص ۲۲۳ ، ح ۲۹۵۷ كلّها عن ثوبان وكلاهما نحوه ، كنز العمّال ، ج ۹ ، ص ۹۵ ، ح ۲۵۱۴۲.

5.صحيح مسلم ، ج ۴ ، ص ۱۹۸۹ ، ح ۴۲ ، مسند ابن حنبل ، ج ۸ ، ص ۳۲۵ ، ح ۲۲۴۵۲ ، المعجم الكبير ، ج ۲ ، ص ۱۰۱ ، ح ۱۴۴۵ ، سنن الترمذي ، ج ۳ ، ص ۲۹۹ ، ح ۹۶۷ و ص ۳۰ ، ح ۹۶۸ كلاهما نحوه ، كنز العمّال ، ج ۹ ، ص ۱۰۱ ، ح ۲۵۱۷۹.

6.الكافي ، ج ۳ ، ص ۱۲۱ ، ح ۱۰ عن مسعدة بن صدقة ، مكارم الأخلاق ، ج ۲ ، ص ۱۷۸ ، ح ۲۴۵۴ كلاهما عن الإمام الصادق عليه السلام ، قرب الإسناد ، ص ۱۳ ، ح ۴۰ ، وفيهما «تبوّأت من الجنّة منزلاً» بدل «بثواب من الجنّة» ،بحار الأنوار ، ج ۸۱ ، ص ۲۱۴ ، ح ۱؛ سنن الترمذي ، ج ۴ ، ص ۳۶۵ ، ح ۲۰۰۸ ، سنن ابن ماجة ، ج ۱ ، ص ۴۶۴ ، ح ۱۴۴۳ ،تاريخ دمشق ، ج ۳۸ ، ص ۳۷۱ ، كلّها عن أبي هريرة نحوه ، كنز العمّال ، ج ۹ ، ص ۹۴ ، ح ۲۵۱۳۴.