455
دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل

۶۹۵. امام على عليه‏السلام : خرد ، فرمانده لشكر الهى است و هوس ، فرمانده لشكر شيطان است . نفْس ، در ميان اين و آن ، سرگردان است. پس هر كدام پيروز گردد ، [ نفْس ]در اختيار آن خواهد بود .

۶۹۶. امام على عليه‏السلام : خرد و شهوت، ضدّ يكديگرند . تأييد كننده خرد، دانش است و آراينده شهوت، هوس . و نفْس ، در ميانه اين نزاع است ؛ هر كدام پيروز گردد، جانب آن را مى‏گيرد .

۶۹۷. امام على عليه‏السلام : محال است كه خردِ در بندِ شهوت ، از حكمت ، سود ببرد .

۶۹۸. امام على عليه‏السلام : آن كه از هوسْ دورى گزيند ، خردش سالم است .

۶۹۹. امام على عليه‏السلام ـ در نامه‏اى به شريح بن حارثِ قاضى ، پس از توبيخ و سرزنش او ، هنگامى كه به ايشان خبر رسيد كه خانه‏اى را به هشتاد دينار خريده و براى آن، سند نوشته و بر آن ، گواه گرفته است ـ : بر اين گفته من، خردى كه از اسارت هوس ، خارج شده و از بندهاى دنيا رسته ، گواهى مى‏دهد .

۷۰۰. امام على عليه‏السلام : هر كه عاشق چيزى شود ، [آن عشق، ]چشمش را شب‏كور (نابينا) و دلش را بيمار مى‏گرداند . پس با چشم بيمار نگاه مى‏كند و با گوش كر مى‏شنود . شهوت‏ها خردش را پاره مى‏كنند و دنيا دلش را مى‏ميراند.

۷۰۱. امام على عليه‏السلام : خرد، پرده‏اى پوشان است و فضيلت، زيبايىِ آشكار . پس كاستى‏هاى خُلق و خويَت را با فضيلت بپوشان و با خردت به جنگ هوس خويش برو تا دوستى ، برايت سالم شود و محبّت [ ديگران ]برايت، آشكار گردد .

۷۰۲. امام على عليه‏السلام : از دست دادن خرد، به خاطر هوس و شهوت است .


دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
454

۶۹۵. عنه عليه‏السلام : العَقلُ صاحِبُ جَيشِ الرَّحمنِ ، وَالهَوى قائِدُ جَيشِ الشَّيطانِ ، وَالنَّفسُ مُتَجاذَبَةٌ بَينَهُما ، فَأَيُّهُما غَلَبَ كانَت في حَيِّزِهِ. ۱

۶۹۶. عنه عليه‏السلام : العَقلُ وَالشَّهوَةُ ضِدّانِ ، ومُؤَيِّدُ العَقلِ العِلمُ ، ومُزَيِّنُ الشَّهوَةِ الهَوى ، وَالنَّفسُ مُتَنازَعَةٌ بَينَهُما ، فَأَيُّهُما قَهَرَ كانَت في جانِبِهِ. ۲

۶۹۷. عنه عليه‏السلام : حَرامٌ عَلى كُلِّ عَقلٍ مَغلولٍ بِالشَّهوَةِ أن يَنتَفِعَ بِالحِكمَةِ. ۳

۶۹۸. عنه عليه‏السلام : مَن جانَبَ هَواهُ صَحَّ عَقلُهُ. ۴

۶۹۹. عنه عليه‏السلام ـ مِن كِتابِهِ لِشُـرَيحِ بنِ الحارِثِ قاضيهِ لَمّا بَلَغَهُ أنَّهُ ابتاعَ دارًا بِثَمانينَ دينارًا وكَتَبَ لَها كِتابًا وأشهَدَ فيهِ شُهودًا ، بَعدَ تَقريعِهِ وتَوبيخِهِ ـ : شَهِدَ عَلى ذلِكَ العَقلُ إذا خَرَجَ مِن أسرِ الهَوى وسَلِمَ مِن عَلائِقِ الدُّنيا. ۵

۷۰۰. عنه عليه‏السلام : مَن عَشِقَ شَيئًا أعشى (أعمى) بَصَرَهُ وأمرَضَ قَلبَهُ ، فَهُوَ يَنظُرُ بِعَينٍ غَيرِ صَحيحَةٍ ، ويَسمَعُ بِاُذُنٍ غَيرِ سَميعَةٍ ، قَد خَرَقَتِ الشَّهَواتُ عَقلَهُ ، وأماتَتِ الدُّنيا قَلبَهُ. ۶

۷۰۱. عنه عليه‏السلام : العَقلُ غِطاءٌ سَتيرٌ ، وَالفَضلُ جَمالٌ ظاهِرٌ ، فَاستُر خَلَلَ خُلُقِكَ بِفَضلِكَ ، وقاتِل هَواكَ بِعَقلِكَ ، تَسلَم لَكَ المَوَدَّةُ ، وتَظهَر لَكَ المَحَبَّةُ. ۷

۷۰۲. عنه عليه‏السلام : ذَهابُ العَقلِ بَينَ الهَوى وَالشَّهوَةِ. ۸

1.غرر الحكم : ح ۲۰۹۹ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۶۴ ح ۱۶۵۰ .

2.غرر الحكم : ح ۲۱۰۰ .

3.غرر الحكم : ح ۴۹۰۲ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۲۳۳ ح ۴۴۷۰ .

4.كنز الفوائد : ج ۱ ص ۱۹۹ ، بحار الأنوار : ج ۱ ص ۱۶۰ ح ۴۹ .

5.نهج البلاغة : الكتاب ۳ ، الأمالي للصدوق : ص ۳۸۹ ح ۵۰۱ ، روضة الواعظين : ص ۴۸۹ كلاهما عن شريح القاضي وفيهما إلى «الهوى» ، بحار الأنوار : ج ۷۷ ص ۲۷۹ ح ۱ .

6.نهج البلاغة : الخطبة ۱۰۹ .

7.الكافي : ج ۱ ص ۲۰ ح ۱۳ .

8.غرر الحكم : ح ۵۱۸۰ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۲۵۶ ح ۴۷۳۸ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
    سایر پدیدآورندگان :
    رضا برنجكار
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 13258
صفحه از 518
پرینت  ارسال به