419
دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل

۵۸۹.امام على عليه السلام :خردمند خوش رفتار، بهتر از ديگران ، به خواسته هايش مى رسد .

۵۹۰.امام على عليه السلام :بر تو باد شكيبايى؛ چرا كه خردمند، بدان چنگ مى زند و نادان ، بدان باز مى گردد .

۵۹۱.امام على عليه السلام :از دردناك ترين سرزنش ها براى خردمند، كنايه زدن به لغزش هاى اوست .

۵۹۲.امام على عليه السلام :اگر به خردمند ، كنايه بزنى ، او را به صورتى دردناك، سرزنش كرده اى .

۵۹۳.امام على عليه السلام :كيفر خردمندان ، با كنايه گفتن [ خطاى آنان] است .

۵۹۴.امام على عليه السلام :كنايه زدن به خردمند ، بدترين سرزنش براى اوست .

۵۹۵.امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ: از نشانه هاى خردمند، آن است كه سخنى را كه ممكن است در مورد آن تكذيب شود، بر زبان نمى آورد .

۵۹۶.امام على عليه السلام :بار دنيا بر [ دوش] خردمند است و نادان، سبُك بار است .

۵۹۷.امام على عليه السلام :مردمان ، سه گروه اند : خردمند ، نادان و بدكار . آيين خردمند، ديندارى ، سرشت او بردبارى ، و خوى او انديشه كردن است . اگر مورد پرسش واقع شود ، پاسخ مى دهد ؛ اگر تكلّم كند، به درستى سخن مى گويد ؛ اگر گوش كند ، ياد مى گيرد ؛ اگر سخن بگويد، راست مى گويد ؛ و اگر كسى به وى اعتماد كند ، خواسته اش را روا مى سازد .
نادان ، اگر او را از امر نيكويى آگاه كنند ، غفلت مى ورزد ؛ اگر از جايگاه نيكويى فرو آورده شود ، فرود مى آيد ؛ اگر او را به كارى جاهلانه وا دارند ، انجام مى دهد ؛ و اگر سخن بگويد، دروغ مى گويد . وى خود ، به دنبال آگاهى نمى رود و اگر او را آگاه سازند ، آگاه نمى شود .
بدكار را اگر امين بشمرى، خيانت مى ورزد، و اگر او را همراهى كنى ، رسوايت مى سازد، و اگر بدو اعتماد ورزى، برايت خيرخواهى نمى كند .


دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
418

۵۸۹.عنه عليه السلام :أدرَكُ النّاسِ لِحاجَتِهِ ذُو العَقلِ المُتَرَفِّقُ. ۱

۵۹۰.عنه عليه السلام :عَلَيكَ بِالصَّبرِ ، فَبِهِ يَأخُذُ العاقِلُ وإلَيهِ يَرجِعُ الجاهِلُ. ۲

۵۹۱.عنه عليه السلام :تَلويحُ زَلَّةِ العاقِلِ لَهُ مِن أمَضِّ عِتابِهِ. ۳

۵۹۲.عنه عليه السلام :إذا لَوَّحتَ لِلعاقِلِ فَقَد أوجَعتَهُ عِتابًا. ۴

۵۹۳.عنه عليه السلام :عُقوبَةُ العُقَلاءِ التَّلويحُ. ۵

۵۹۴.عنه عليه السلام :التَّعريضُ لِلعاقِلِ أشَدُّ عِتابِهِ. ۶

۵۹۵.عنه عليه السلامـ فِي الحِكَمِ المَنسوبَةِ إلَيهِ ـ: مِن صِفَةِ العاقِلِ أن لا يَتَحَدَّثَ بِما يُستَطاعُ تَكذيبُهُ فيهِ. ۷

۵۹۶.عنه عليه السلام :كَلُّ الدُّنيا عَلَى العاقِلِ ، وَالأَحمَقُ خَفيفُ الظَّهرِ. ۸

۵۹۷.عنه عليه السلام :الرِّجالُ ثَلاثَةٌ : عاقِلٌ وأحمَقُ وفاجِرٌ . فَالعاقِلُ الدّينُ شَريعَتُهُ ، وَالحِلمُ طَبيعَتُهُ ، وَالرَّأيُ سَجِيَّتُهُ ، إن سُئِلَ أجابَ ، وإن تَكَلَّمَ أصابَ ، وإن سَمِعَ وَعى ، وإن حَدَّثَ صَدَقَ ، وإنِ اطمَأَنَّ إلَيهِ أحَدٌ وَفى . وَالأَحمَقُ إنِ استُنبِهَ بِجَميلٍ غَفَلَ ، وإنِ استُنزِلَ عَن حَسَنٍ نَزَلَ ، وإن حُمِلَ عَلى جَهلٍ جَهِلَ ، وإن حَدَّثَ كَذَبَ ، لا يَفقَهُ ، وإن فُقِّهَ لا يَتَفَقَّهُ . وَالفاجِرُ إنِ ائتَمَنتَهُ خانَكَ ، وإن صاحَبتَهُ شانَكَ وإن وَثِقتَ بِهِ لَم يَنصَحكَ. ۹

1.غرر الحكم : ح ۳۳۲۵ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۱۲۵ ح ۲۸۴۷ .

2.غرر الحكم : ح ۶۱۳۸ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۳۳۴ ح ۵۶۸۷ .

3.غرر الحكم : ح ۴۴۹۷ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۲۰۱ ح ۴۰۸۵ .

4.غرر الحكم : ح ۴۱۰۳ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۱۳۶ ح ۳۱۰۴ .

5.غرر الحكم : ح ۶۳۲۸ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ۳۳۹ ح ۵۷۷۶ .

6.غرر الحكم : ح ۱۱۶۱ .

7.شرح نهج البلاغة : ج ۲۰ ص ۲۸۹ ح ۳۰۲ .

8.نثر الدرّ : ج ۱ ص ۲۸۰ .

9.الخصال : ص ۱۱۶ ح ۹۶ عن ثعلبة بن ميمون عن الإمام الصادق عليه السلام ، بحار الأنوار : ج ۷۰ ص ۹ ح ۶ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
    سایر پدیدآورندگان :
    رضا برنجكار
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 13444
صفحه از 518
پرینت  ارسال به