225
دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل

۳۶.الكافىـ به نقل از ابو هاشم جعفرى ـ: نزد امام رضا عليه السلام بوديم و از خِرد، سخن به ميان آورديم. فرمود: «اى ابو هاشم! خرد، بخشش خدايى است. هر كس كه بخواهد با تكلّف، خود را خردمند نمايد، چيزى جز نادانى بر او افزوده نمى گردد».

۳۷.سعد السعود :در سُنَن ادريس عليه السلام آمده است : تحقيقا چون خداوند، بندگانش را دوست داشت، به آنان خرد بخشيد و روح القدس را ويژه پيامبران و اولياى خود قرار داد.

ر . ك : ص ۲۱۳ (انواع خرد) .

۲ / ۲

بهترين بخشش

۳۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :خداوند، چيزى با ارزش تر از خِرد در ميان بندگان، تقسيم نكرد . لذا خواب خردمند، از بيدارى نادان ، برتر است و خوردن خردمند ، از روزه نادان برتر است و بر جا بودن خردمند، از به حركت در آمدن نادان ، برتر است .
خداوند، هيچ پيامبر و فرستاده اى را برنينگيخت ، مگر آن زمان كه خِردش كامل گشت و خِردش از خِردهاى همه امّتش بيشتر بود . آنچه پيامبر در خود نهان مى دارد [ يعنى خرد] ، از كوشش تمامِ كوشندگان، برتر است .
هيچ بنده اى، نمى تواند واجبات الهى را به جاى آورد، مگر آن كه درباره آنها تعقّل كند . همه پرستشگران با زيادتى عبادت و پرستش ، به پايه خردمندان نمى رسند به راستى كه خردمندان ، همان «اولو الألباب (صاحبان خرد)» هستند كه خداوند، درباره آنان فرمود : «جز صاحبان خرد، پند نمى گيرند» .

۳۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :خجسته است آن كه خرد را ميان بندگانش گوناگون قسمت كرد .
گاه ، دو انسان، كردار ، نيكى ها ، روزه و نمازشان برابر است ؛ امّا در خرد، متفاوت اند ، مانند ذره اى در كنار كوه اُحُد . خداوند، بهره اى برتر از خرد و يقين در ميان آفريدگانش قسمت نكرد .


دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
224

۳۶.الكافي عن أبي هاشم الجعفريّ :كُنّا عِندَ الرِّضا عليه السلام فَتَذاكَرنَا العَقلَ . . . قالَ : يا أبا هاشِمٍ ، العَقلُ حِباءٌ مِنَ اللّهِ . . . مَن تَكَلَّفَ العَقلَ لَم يَزدَد بِذلِكَ إلاّ جَهلاً. ۱

۳۷.سعد السعود :في سُنَنِ إدريسَ عليه السلام : إنَّ اللّهَ لَمّا أحَبَّ عِبادَهُ وَهَبَ لَهُمُ العَقلَ ، وَاختَصَّ أنبِياءَهُ وأولِياءَهُ بِروحِ القُدُسِ . ۲

راجع: ص ۲۱۲ (أنواع العقل) .

۲ / ۲

خَيرُ المَواهِبِ

۳۸.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :ما قَسَمَ اللّهُ لِلعِبادِ شَيئًا أفضَلَ مِنَ العَقلِ ، فَنَومُ العاقِلِ أفضَلُ مِن سَهَرِ الجاهِلِ ، وإفطارُ العاقِلِ أفضَلُ مِن صَومِ الجاهِلِ ، وإقامَةُ العاقِلِ أفضَلُ مِن شُخوصِ الجاهِلِ . ولا بَعَثَ اللّهُ رَسولاً ولا نَبِيًّا حَتّى يَستَكمِلَ العَقلَ ، ويَكونَ عَقلُهُ أفضَلَ مِن عُقولِ جَميعِ اُمَّتِهِ . وما يُضمِرُ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله في نَفسِهِ أفضَلُ مِنِ اجتِهادِ جَميعِ المُجتَهِدينَ ، وما أدَّى العاقِلُ فَرائِضَ اللّهِ حَتّى عَقَلَ مِنهُ ، ولا بَلَغَ جَميعُ العابِدينَ في فَضلِ عِبادَتِهِم ما بَلَغَ العاقِلُ ، إنّ العُقَلاءَ هُم اُولُو الأَلبابِ ، الَّذينَ قالَ اللّهُ تَعالى : « إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ الْأَلْبَـبِ » ۳ . ۴

۳۹.عنه صلى الله عليه و آله :تَبارَكَ الَّذي قَسَّمَ العَقلَ بَينَ عِبادِهِ أشتاتًا ، إنَّ الرَّجُلَينِ لَيَستَوي
عَمَلُهُما وبِرُّهُما وصَومُهُما وصَلاتُهُما ، ولكِنَّهُما يَتَفاوَتانِ فِي العَقلِ كَالذَّرَّةِ في جَنبِ اُحُدٍ ، وما قَسَمَ اللّهُ لِخَلقِهِ حَظًّا هُوَ أفضَلُ مِنَ العَقلِ وَاليَقينِ. ۵

1.الكافي : ج ۱ ص ۲۳ ح ۱۸ ، تحف العقول : ص ۴۴۸ ، بحار الأنوار: ج ۷۸ ص ۳۵۵ نقلاً عن كتاب الدرّ .

2.سعد السعود : ص ۳۹ عن إبراهيم بن هلال الصابئ ، بحار الأنوار : ج ۱۱ ص ۲۸۳ ح ۱۱ .

3.الرعد : ۱۹ .

4.المحاسن : ج ۱ ص ۳۰۸ ح ۶۰۹ ، بحار الأنوار: ج ۱ ص ۹۱ ح ۲۲ وراجع تحف العقول: ص ۳۹۷.

5.كنز العمّال : ج ۳ ص ۳۸۲ ح ۷۰۵۳ نقلاً عن الحكيم عن طاووس .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي - جلد اوّل
    سایر پدیدآورندگان :
    رضا برنجكار
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 13000
صفحه از 518
پرینت  ارسال به