۴۱۴۰.معرفة السنن و الآثارـ به نقل از شافعى ـ :پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله با اُكَيدر غسّانى ـ كه عربى نصرانى بود ـ ، بر جزيه دادن مصالحه كرد و با مسيحيان نجران ـ كه عرب و غير عرب داشتند ـ نيز بر جزيه دادن مصالحه كرد ، و با اهالى يمن كه ميان آنها نيز عرب و عجم بود ، بر جزيه دادن مصالحه كرد .
۴۱۴۱.البداية و النهاية :پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله خالد بن وليد را فرا خواند و او را به سوى فرمانرواى دومة الجندل ، ۱يعنى اُكَيدر بن عبد الملك فرستاد . اُكَيدر ، مردى از قبيله كنانه ، مسيحى و فرمانرواى آن جا بود ... . سپس خالد بن وليد به همراه اُكَيدر، چون نزد پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله وارد شد ، ايشان خونش را محترم شمرد و بر سر جزيه دادن با او مصالحه كرد و راهش را باز گذاشت تا به آبادىاش باز گردد ... .
و ابن لَهيعه از ابو الأسود و او از عروه نقل كرده است كه پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله در بازگشت از تبوك ، خالد را به همراه چهارصد و بيست سوار به سوى اُكَيدر در دومه فرستاد ، و در ادامه مانند گزارش قبلى آورده ، جز اين كه گفته است : خالد به اُكَيدر حيله كرد و او را از دژ پايين آورد ، و نيز ذكر كرده است كه همراه اُكَيدر ، هشتصد اسير ، هزار شتر ، چهارصد زره و چهارصد نيزه نيز براى پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله آورد ، و نيز ذكر كرده كه چون بزرگ اَيله ،۲يُحَنَّة۳بن روبه ، ماجراى اُكَيدر در دومه را شنيد ، خود به نزد پيامبر صلى اللّه عليه و آله آمد و با او مصالحه كرد و با اُكَيدر در تبوك نزد پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله گرد آمدند ، و خدا داناتر است .
1.دومة الجندل در شمال عربستان و نزديك تبوك قرار دارد و در روزگار پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله ، زير نفوذ روم بوده است (ر . ك : معجم البلدان : ج ۲ ص ۴۸۷) . (م)
2.ايله ، بندرى بر كناره درياى سرخ (قلزم) و بر سر راه حاجيان مصر و در مرز ميان حجاز و شام قرار دارد و گفته شده كه همان شهرى است كه يهوديان با وجود حرمت صيد ماهى در شنبه ، به آن اقدام كردند (ر . ك : معجم البلدان : ج ۱ ص ۲۹۲) .
3.به احتمال فراوان ، اين تلفّظى از «يوحنّا» است ر . ك : عمدة القارى : ج ۱۴ ص ۱۶۳ .