481
سیره پیامبر خاتم صلّی الله علیه وآله - جلد ششم

۴۱۴۰.معرفة السنن و الآثارـ به نقل از شافعى ـ :پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله با اُكَيدر غسّانى ـ كه عربى نصرانى بود ـ ، بر جزيه دادن مصالحه كرد و با مسيحيان نجران ـ كه عرب و غير عرب داشتند ـ نيز بر جزيه دادن مصالحه كرد ، و با اهالى يمن كه ميان آنها نيز عرب و عجم بود ، بر جزيه دادن مصالحه كرد .

۴۱۴۱.البداية و النهاية :پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله خالد بن وليد را فرا خواند و او را به سوى فرمان‏رواى دومة الجندل ، ۱يعنى اُكَيدر بن عبد الملك فرستاد . اُكَيدر ، مردى از قبيله كنانه ، مسيحى و فرمان‏رواى آن جا بود ... . سپس خالد بن وليد به همراه اُكَيدر، چون نزد پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله وارد شد ، ايشان خونش را محترم شمرد و بر سر جزيه دادن با او مصالحه كرد و راهش را باز گذاشت تا به آبادى‏اش باز گردد ... .
و ابن لَهيعه از ابو الأسود و او از عروه نقل كرده است كه پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله در بازگشت از تبوك ، خالد را به همراه چهارصد و بيست سوار به سوى اُكَيدر در دومه فرستاد ، و در ادامه مانند گزارش قبلى آورده ، جز اين كه گفته است : خالد به اُكَيدر حيله كرد و او را از دژ پايين آورد ، و نيز ذكر كرده است كه همراه اُكَيدر ، هشتصد اسير ، هزار شتر ، چهارصد زره و چهارصد نيزه نيز براى پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله آورد ، و نيز ذكر كرده كه چون بزرگ اَيله ،۲يُحَنَّة۳بن روبه ، ماجراى اُكَيدر در دومه را شنيد ، خود به نزد پيامبر صلى اللّه عليه و آله آمد و با او مصالحه كرد و با اُكَيدر در تبوك نزد پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله گرد آمدند ، و خدا داناتر است .

1.دومة الجندل در شمال عربستان و نزديك تبوك قرار دارد و در روزگار پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله ، زير نفوذ روم بوده است (ر . ك : معجم البلدان : ج ۲ ص ۴۸۷) . (م)

2.ايله ، بندرى بر كناره درياى سرخ (قلزم) و بر سر راه حاجيان مصر و در مرز ميان حجاز و شام قرار دارد و گفته شده كه همان شهرى است كه يهوديان با وجود حرمت صيد ماهى در شنبه ، به آن اقدام كردند (ر . ك : معجم البلدان : ج ۱ ص ۲۹۲) .

3.به احتمال فراوان ، اين تلفّظى از «يوحنّا» است ر . ك : عمدة القارى : ج ۱۴ ص ۱۶۳ .


سیره پیامبر خاتم صلّی الله علیه وآله - جلد ششم
480

۴۱۴۰.معرفة السنن و الآثار عن الشافعي :صالَحَ رَسولُ اللّهِ صلى اللّه عليه و آله اُكَيدِرَ الغَسّانِيَّ ـ وكانَ نَصرانِيّا عَرَبِيّا ـ عَلَى الجِزيَةِ . وصالَحَ نَصارى نَجرانَ عَلَى الجِزيَةِ وفيهِم عَرَبٌ وعَجَمٌ . وصالَحَ ذِمَّةَ اليَمَنِ عَلَى الجِزيَةِ وفيهِم عَرَبٌ وعَجَمٌ .۱

۴۱۴۱.البداية و النهاية :إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى اللّه عليه و آله دَعا خالِدَ بنَ الوَليدِ ، فَبَعَثَهُ إلى اُكيدِرِ دومَةَ ، وهُوَ اُكَيدِرُ بنُ عَبدِ المَلِكِ ، رَجُلٌ مِن بَني كِناَنَة كانَ مَلِكا عَلَيها وكانَ نَصرانِيّا . . . ثُمّ إنَّ خالِدَ بنَ الوَليدِ لَمّا قَدِمَ بِاُكَيدِرَ عَلى رَسولِ اللّهِ صلى اللّه عليه و آله حَقَنَ لَهُ دَمَهُ فَصالَحَهُ عَلَى الجِزيَةِ ، ثُمَّ خَلّى سَبيلَهُ فَرَجَعَ إلى قَريَتِهِ . . . .
وقَد رَوى ابنُ لَهيعَةَ ، عَن أبِي الأَسوَدِ ، عَن عُروَةَ : أنَّ رَسولَ اللّهِ صلى اللّه عليه و آله بَعَثَ خالِدا مَرجِعَهُ مِن تَبوكَ في أربَعِمِئَةٍ وعِشرينَ فارِسا إلى اُكَيدِرِ دومَةَ ، فَذَكَرَ نَحوَ ما تَقَدَّمَ ، إلاّ أنَّهُ ذَكَرَ أنَّهُ ماكَرَهُ حَتّى أنزَلَهُ مِنَ الحِصنِ ، وذَكَرَ أنَّهُ قَدِمَ مَعَ اُكَيدِرَ إلى رَسولِ اللّهِ ثَمانُمِئَةٍ مِنَ السَّبيِ ، وأَلفُ بَعيرٍ ، وأَربَعُمِئَةِ دِرعٍ ، وأَربَعُمِئَةِ رُمحٍ ، وذَكَرَ أنَّهُ لَمّا سَمِعَ عَظيمُ أيلَةَ۲يُحَنَّةُ بنُ روبَةَ بِقَضِيَّةِ اُكَيدِرِ دومَةَ ، أقبَلَ قادِما إلى رَسولِ اللّهِ صلى اللّه عليه و آله يُصالِحُهُ ، فَاجتَمَعا عِندَ رَسولِ اللّهِ صلى اللّه عليه و آله بِتَبوكَ ، فَاللّهُ أعلَمُ .۳

1.معرفة السنن و الآثار : ج ۷ ص ۱۴۰ الرقم ۵۵۵۲ ، السنن الكبرى : ج ۹ ص ۳۱۵ ذيل ح ۱۸۶۴۲ نحوه .

2.أيلة : مدينة واقعة على بحر القلزم ، وهي آخر الحجاز وأوّل الشام ، وهي مدينة اليهود الذين حرّم اللّه‏ عليم صيد السمك يوم السبت فخالفوا فمسخوا قردة وخنازير (معجم البلدان : ج ۱ ص ۲۹۲) .

3.البداية والنهاية : ج ۵ ص ۱۷ ، الثقات لابن حبّان : ج ۲ ص ۹۷ ، السيرة النبويّة لابن كثير : ج ۴ ص ۳۰ ، السيرة النبويّة لابن هشام : ج ۴ ص ۱۷۰ وفيه صدره إلى «فرجع إلى قريته» وكلّها نحوه .

  • نام منبع :
    سیره پیامبر خاتم صلّی الله علیه وآله - جلد ششم
    سایر پدیدآورندگان :
    جمعي از پژوهشگران
    تعداد جلد :
    7
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    01/01/1394
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 15401
صفحه از 576
پرینت  ارسال به