۲۲۷۵۵.الإمامُ عليٌّ عليه السلامـ مِن كِتابِهِ للأشتَرِ لَمّا وَلاّهُ مِصرَ ـ: و لَيس يَخرُجُ الوالي مِن حَقيقَةِ ما ألزَمَهُ اللّهُ مِن ذلكَ ، إلاّ بِالاهتِمامِ و الاستِعانَةِ باللّهِ ، و تَوطِينِ نَفسِهِ على لُزومِ الحَقِّ و الصَّبرِ علَيهِ فيما خَفَّ علَيهِ أو ثَقُلَ . ^۱

۴۱۵۶

ما يَجِبُ عَلَى الوالي في نَفسِهِ

۲۲۷۵۶.الإمامُ عليٌّ عليه السلامـ مِن كِتابِهِ للأشتَرِ لَمّا وَلاّهُ مِصرَ ـ: إنّما يُستَدَلُّ علَى الصّالِحينَ بِما يُجري اللّهُ لَهُم على ألسُنِ عِبادِهِ ، فلْيَكُن أحَبَّ الذَّخائرِ إلَيكَ ذَخيرَةُ العَمَلِ الصّالِحِ ، فاملِكْ هَواكَ ، و شُحَّ بِنَفسِكَ عَمّا لا يَحِلُّ لَكَ ؛ فإنَّ الشُّحَّ بِالنَّفسِ الإنصافُ مِنها فيما أحَبَّت أو كَرِهَت . ^۲

۲۲۷۵۵.امام على عليه السلامـ در فرمان استاندارى مصر به مالك اشتر ـنوشت : و حكمران از عهده انجام آنچه خداوند بر دوش او نهاده است بر نيايد، مگر با كوشش و مدد جستن از خدا و آماده ساختن خود براى پيروى از حق و تحمّل آن ، خواه بر او سبك آيد يا سنگين.

۴۱۵۶

وظايف شخصى حكمران

۲۲۷۵۶.امام على عليه السلامـ در فرمان استاندارى مصر به مالك اشتر ـنوشت : در حقيقت، مردمان نيكوكار و شايسته از طريق سخنانى شناخته مى شوند كه خداوند درباره آنان بر زبان بندگان خويش جارى مى سازد. بنا بر اين، بايد دوست داشتنى ترين اندوخته ها نزد تو، كردار نيك و شايسته باشد. پس، بر هوس خويش مسلّط باش و آنچه را كه برايت حلال نيست از نفْست دريغ دار؛ زيرا دريغ داشتن از نفْس، وادار كردن او به پيمودن راه انصاف است در آنچه خوش دارد يا خوش ندارد.

(انظر) عنوان ۲۰ «الإمارة». القضاء بين النّاس : باب ۳۳۰۹.
الظلم : باب ۲۴۱۲.

۴۱۵۵

شِركَةُ الوُلاةِ في ظُلمِ عُمّالِهِم

۲۲۷۵۴.شرح نهج البلاغة عن ابنِ عبّاسٍ :شَهِدتُ عِتابَ عُثمانَ لِعليٍّ عليه السلام يَوما ، فقالَ لَهُ في بَعضِ ما قالَهُ : نَشَدتُكَ اللّهَ أن تَفتَحَ للفُرقَةِ بابا ! .........
فقالَ عليٌّ عليه السلام : أمّا الفُرقَةُ فمَعاذَ اللّهِ أن أفتَحَ لَها بابا ، و اُسَهِّلَ إلَيها سَبيلاً ، و لكنِّي أنهاكَ عَمّا يَنهاكَ اللّهُ و رَسولُهُ عَنهُ ......... أ لاَ تَنهى سُفَهاءَ بَني اُميَّةَ عَن أعراضِ المُسلِمينَ و أبشارِهِم و أموالِهِم ؟ و اللّهِ ، لَو ظَلَمَ عامِلٌ مِن عُمّالِكَ حَيثُ تَغرُبُ الشّمسُ لَكانَ إثمُهُ مُشتَرَكا بَينَهُ و بَينَكَ . ......... فقالَ عُثمانُ : لَكَ العُتبى ، و أفعَلُ و أعزِلُ مِن عُمّالي كُلَّ مَن تَكرَهُهُ و يَكرَهُهُ المُسلِمونَ . ثُمَّ افتَرَقا ، فصَدَّهُ مَروانُ بنُ الحَكَمِ عَن ذلكَ ، و قالَ : يَجتَرِئُ علَيكَ النّاسُ ، فلا تَعزِلْ أحَدا مِنهُم ! ^۱

۴۱۵۵

شريك بودن زمام داران در ستم كارگزارانشان

۲۲۷۵۴.شرح نهج البلاغةـ به نقل از ابن عبّاس ـ: روزى شاهد گلايه عثمان از على عليه السلام بودم، از جمله سخنانى كه به او گفت اين بود كه: تو را به خدا قسم مى دهم مبادا باب تفرقه اى بگشايى ......... !
على عليه السلام فرمود: پناه به خدا كه من براى تفرقه بابى بگشايم و يا براى آن راهى هموار كنم. اما تو را از چيزى نهى مى كنم كه خدا و رسولِ او از آن نهيَت مى كنند ......... چرا دست نابخردان بنى اميّه را از ناموس و جان و مال مسلمانان كوتاه نمى كنى؟ به خدا سوگند، اگر يكى از كارگزاران تو در غرب عالم ستم كند، تو در گناه او شريكى! ......... عثمان گفت: رضايتت را به دست مى آورم. اين كار را مى كنم و هر يك از كارگزارانم را كه تو و مسلمانان از او ناراحت هستيد، بركنار مى سازم. سپس از هم جدا شدند. اما مروان بن حكم، عثمان را از اين كار منع كرد و گفت: مردم بر تو دلير مى شوند . بنا بر اين، هيچ يك از كارگزارانت را بركنار مكن!