۲۱۲۳۹.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام :مَن تَصَدَّقَ بصَدَقَةٍ ثُمّ رُدَّت فلا يَبِعْها و لا يَأكُلْها ؛ لأنّهُ لا شَريكَ لَهُ في شيءٍ مِمّا جَعَلَ لَهُ ، إنّما هِي بمَنزِلَةِ العَتاقَةِ لا يَصلُحُ لَهُ رَدُّها بَعدَ ما يُعتِقُ . ^۱

۲۱۲۴۰.عنه عليه السلامـ في الرّجُلِ يَخرُجُ بِالصَّدَقَةِ لِيُعطِيَها السّائلَ فيَجِدَهُ قد ذَهَبَ ـ: فلْيُعطِها غَيرَهُ ، و لا يَرُدَّها في مالِهِ . ^۲

(انظر) وسائل الشيعة : ۱۳ / ۳۳۷ ـ ۳۴۱ باب ۵ ـ ۹.

۳۹۵۴

أدَبُ الهَديَّةِ

۲۱۲۴۱.الإمامُ عليٌّ عليه السلام :عُد مَن لا يَعودُكَ ، و أهدِ إلى مَن لا يُهدي إلَيكَ . ^۳

(انظر) الإحسان : باب ۸۶۸ ، الخير : باب ۱۱۸۰ . الخُلق : باب ۱۱۱۴ ، خصائص خاتم النبيّين : باب ۳۷۷۳ . المكافاة : باب ۳۴۴۹ ، الرَّحِم : باب ۱۴۵۴ . الإنصاف : باب ۳۸۱۸.

۳۹۵۵

الهَدِيَّةُ إلَى الأمكِنَةِ المُبارَكَةِ

إنّ تقديم الهدايا إلى الاماكن المباركة و البقاع الشريفه لأجل صرفها في الأمور الخيريّة و الثّقافيّة و الأهداف النّبلية، إنّما هي محمودة لو كان القيِّمون يُنشؤونَ المصالح العامّة المختلفة و يقدّمون الأهمّ على المهمّ، و في غير هذه الصّورة فذلك مذموم، و الرّوايات التّالية تتناول القسم المذموم :

۲۱۲۳۹.امام صادق عليه السلام :هر كس صدقه اى داد و سپس آن صدقه [به خودش ]برگردانده شد، آن را نه بفروشد و نه خودش استفاده كند؛ زيرا خداوند در هر چيزى كه براى او قرار داده شود (مختص او باشد) شريكى ندارد . آن صدقه در حقيقت به منزله بنده آزاد شده اى است كه بعد از اينكه او را آزاد كرد ديگر درست نيست آن را برگرداند.

۲۱۲۴۰.امام صادق عليه السلامـ درباره مردى كه صدقه اى مى آورد تا به سائل بدهد، اما وقتى دَم در مى آيد مى بيند او رفته است ـفرمود : بايد آن را به سائل ديگرى بدهد و به مالش برنگرداند.

۳۹۵۴

آداب هديه دادن

۲۱۲۴۱.امام على عليه السلام :از كسى كه از تو عيادت نمى كند، عيادت كن و به كسى كه به تو هديه نمى دهد، هديه بده.

۳۹۵۵

هديه كردن به اماكن متبرّكه

هديه كردن به اماكن متبركه براى صرف كردن آن در جهت اهداف فرهنگى و ارزشى ، در صورتى كه متوليان آن شايستگى لازم را داشته باشند و اولويت ها را در مصرف آن لحاظ كنند نيكو، و در غير اين صورت مذموم است. روايات ذيل ناظر به موارد نكوهيده است.

۲۱۲۳۶.الإمامُ عليٌّ عليه السلام :نِعمَ الهَدِيَّةُ المَوعِظَةُ . ^۱

(انظر) العَيب : باب ۲۹۷۱.

۳۹۵۳

العائِدُ في هِبَتِهِ

۲۱۲۳۷.رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله :العائدُ فِي هِبَتِهِ كالعائدِ في قَيئهِ . ^۲

۲۱۲۳۸.عنه صلى الله عليه و آلهـ لِعُمَرَ بنِ الخَطّابِ لمّا أرادَ أن يشتَريَ فَرَسا كان قَد تَصَدّقَ بِها في سَبيلِ اللّه ظَنّا مِنهُ أنّه سَوفَ يحصَلُ عَلَيهِ بأدنى مِن قيمَتِهِ الواقعيّة ـ: لا تَشتَرِهِ و لا تَعُدْ في صَدَقَتِكَ و إن أعطاكَهُ بدِرهَمٍ ؛ فإنّ العائدَ في صَدَقَتِهِ كالعائدِ في قَيئهِ . ^۳

۲۱۲۳۶.امام على عليه السلام :خوب هديّه اى است اندرز .

۳۹۵۳

پس گرفتن بخشش

۲۱۲۳۷.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :كسى كه بخشش خود را پس بگيرد، مانند كسى است كه استفراغش را بخورد.

۲۱۲۳۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به عمر بن خطّاب كه اسبى را به يكى از جنگجويان مسلمان بخشيده بود تا با آن در راه خدا جهاد كند و چون فكر مى كرد با قيمت ارزانى به او خواهد فروخت مى خواست دوباره آن را از او بخرد ـفرمود : آن را نخر و به صدقه اى كه داده اى برنگرد، اگر چه آن را به يك درهم به تو بدهد؛ زيرا كسى كه صدقه خود را پس بگيرد، مانند كسى است كه استفراغش را بخورد.